Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/1093 K.2026/206

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davalı ... arasında 28/06/2021 tarihinde 8.547.100 adet muhtelif bedenlerde koruyucu önlük işi kapsamında sözleşme imzalandığını, bahsi geçen sözleşme uyarınca müvekkil şirketin 2.137,070 adet ürünü davalı ...'nin belirlediği il sağlık müdürlüklerine teslim ettiğini, ancak davalı ...'nin kusurlu şekilde hareket ettiğini ve kabulleri yapılan faturaları sözleşmenin 23. maddesinde bildirilen 10 günlük süre içinde ödemediğini, davalı ...'nin istemi doğrultusunda müvekkil şirket tarafından ihale bedelinin tamamı üzerinden fatura kesildiğini,

davalı yanın ödemeleri zamanında yapmadığını ve teslimi kararlaştırlan malların üretiminin gerçekleştirmesinin imkansız hale gelmesine sebep olduğunu, ilerleyen süreçte 19/01/2022 tarihinde davalı ...'nin ürünleri zamanında teslim edilmediği gerekçesiyle sözleşmeyi feshettiğini belirterek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı ...'nin sözleşmeye aykırı davranması ve sözleşmeyi haksız şekilde feshetmesi nedeniyle uğranılan kar kaybı için şimdilik 200.000,00 TL’nin, davalı yanca haksız olarak irat kaydedilen kesin teminat tutarı için şimdilik 100.000,00 TL'nin, hukuka aykırı olarak tahsil edilen gecikme cezası için şimdilik 40.000,00 TL'nin, haksız olarak kesilen cezai şart için şimdilik 150.000,00 TL'nin ve tahsil edilen fesih damga vergisi için şimdilik 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin iddialarının gerçeği yansıtmadığını, ihale ek şartlar listesinin 14. maddesinde, ödemenin 90 gün içinde gerçekleşeceğinin yazılı olduğunu, davacı şirket tarafından bu durumun kabul edildiğini ve sözleşmenin imzalandığını, davacı şirketin konu ile ilgili itirazının ve zeyilname isteminin olmadığını, davacı şirketin basiretli tacir gibi davranmadığını ve ürünleri süresi içerisinde teslim etmediğini, müvekkil idarece sözleşmenin feshinden önce,

davacı şirkete Ankara 3. Noterliği'nin 20/09/2021 tarih ve 1040790 yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini ve malların tesliminin on (10) gün içinde tamamlanmasının, aksi taktirde 28/06/2021 tarihli teminatın irat kaydedileceğinin ve sözleşme eki ticari şartnamenin ilgili hükümlerinin uygulanacağının bildirildiğini, bu ihtarnameye karşın malların teslim edilmediğini, dolayısıyla sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında 28/06/2021 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu kapsamda sözleşmenin ekini teşkil eden ticari şartname ve eklerine uygun olarak tek kullanımlık koruyucu önlüğün satışı hususunda 28.889.198,00 TL + KDV hususunda anlaşmaya varıldığı,

sözleşmenin 3. maddesinde davacı şirket tarafından 1. ve 2. maddeler doğrultusunda ünite müdürlüklerine teslim edilen malzemenin muayenesinin davalı mevzuatı ile ofis mevzuatı usulleri dahilinde ofis muayene ve teslim komisyonlarınca yapılacağının, 4. maddesinde kesin tesellümleri yapılan malzemenin bedellerinin Ticari Şartname'nin 22. maddesinde belirtilen koşullarda ödeneceğinin, 5/2. maddesinde sözleşme konusu malzemenin bedelinin kuruma yapılacak teslimatı müteakip bir örneğinin davalıda mevcut muayene teslim ve tesellüm tutanağının kurumca mahallinde düzenlenip resmi bir şekilde ...

Operasyonel Süreçler Daire Başkanlığına gönderilmesinden ve toplam ihale bedelinin müşteri kurum tarafından hesaplara aktarılmasından sonra davalı tarafından ticari şartname hükümlerine uygun olarak 90 gün içerisinde ödeneceğinin belirtildiği,

dolayısıyla davacı şirket tarafından satılan emtianın sadece teslim ve tesellümünün kabul edilmesinin sözleşme ve ekleri gereğince iş bedelinin hemen ödeneceği anlamına gelmeyeceği, ödemenin yapılabilmesi için ihale bedelinin müşteri kurum tarafından davalı hesaplarına aktarılması gerektiği, her ne kadar davacı şirketçe ek şartnamedeki hükümlerin geçerli olmadığı iddiasında bulunulmuş ise de, sözleşme ve eklerinin 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi gereğince delil sözleşmesi niteliğinde olduğu,

bu hali ile tarafları bağladığı ve mahkemece resen dikkate alınması gerektiği, dolayısıyla davacı şirket tarafından sözleşmenin feshininin haksız olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı ...'nin ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini, sözleşmenin 23. maddesinde bildirilen 10 günlük süre içinde ödemelerin yapılması gerektiğini, 2021 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında teslim edilen ve kabulleri gerçekleştirilen malların bedellerinin Aralık 2021 tarihinde ödendiğini, bu kapsamda sözleşmenin feshi tarihinde, yaklaşık altı (6) ay önce teslim edilen malların bedellerinin dahi yatırılmadığını, mahkemenin şartname ile çelişki gösteren son hükümleri gerekçe göstererek red hükmü kurmasının hatalı olduğunu,

genel işlem koşulları ve haksız şart hususunda bir değerlendirme yapılmadığını, vade tarihinin ticari şartname kapsamında belirlenmesi gerektiğini, müvekkil şirketin geçici teminatın irat kaydedilmesi yaptırımı ile karşılaştığını ve ticari şartnameye aykırı olan sözleşmeyi imzalamak zorunda kaldığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin tip sözleşme niteliğinde bulunduğunu, her ne kadar uyuşmazlık konusu ihale, Kamu İhale Kanunu'na tabi olmasa da davalı ...'nin bir kamu kurumu olduğu nazara alındığında,

boşluk veya çelişki halinde genel hüküm niteliğindeki Kamu İhale Kanunu'nun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun uygulanmasının zorunluluk teşkil ettiğini, mahkemenin tespitlerinin hatalı olduğunu, davalı yanın ticari defterleri incelenmeden hüküm kurulduğunu, ...'nin iktisadi kamu müessesesi konumunda olduğunu ve defter tutma yükümlülüğünün bulunduğunu, ticari şartname ile çelişkili olan sözleşme ve eklerinin delil niteliğinde kabul edilmesinin doğru olmadığını, ayrıca davalı ... lehine hükmedilen vekalet ücretinin AATÜ'ye aykırılık teşkil ettiğini,

davanın tamamının reddi durumunda avukatlık ücretinin tarifenin 2. kısmının 2. bölümüne göre belirlenmesi gerektiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, satım sözleşmesinin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı ve bu kapsamda davacının, kar kaybı, irad kaydedilen kesin teminat, gecikme cezası, cezai şart ve damga vergisi talep etme hakkının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesinin haksız feshi iddiasına dayalı kar kaybı, teminat, gecikme cezası, cezai şart ve damga vergisi alacağının tahsili talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan 28/06/2021 tarihli Sözlemenin 5. maddesinde;

"Sözleşme konusu malzeme, sözleşme akdini müteakip 27.08.2021 tarihine kadar ihtiyaç sahibi kuruluşlarca hazırlanan idari şartlar ve teknik şartnamesi ile Ofisimiz tip ticari şartname hükümleri ve ihale şartlarına uygun olarak tam, sağlam ve kullanıma hazır halde dağıtım yerleri listesinde belirtilen yerlere teslim edilecek olup, Yüklenici firma ürün tesliminde paletli teslimat yapacaktır.

Sözleşme konusu malzemenin bedeli, Kuruma yapılacak teslimatı müteakip bir örneği Ofisimizde mevcut Malzeme Muayene - Teslim ve Tesellüm Tutanağının Kurumca mahallinde düzenlenip resmi bir yazı ekinde ... Operasyonel Süreçler Daire Başkanlığına gönderilmesinden ve toplam ihale bedelinin müşteri Kurum tarafından hesaplarımıza aktarılmasından sonra Ofisimiz ticari şartname hükümleri dahilinde 90 gün içinde ödenecektir." şeklinde açıklamalara yer verildiği anlaşılmıştır.

Diğer yandan, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü İhtiyacı 8.547.100 Adet Muhtelif Bedenlerde Koruyucu Önlük İhalesi ile ilgili İhale Ek Şartları'nın 14. maddesinde;

"İhale konusu malzemenin bedeli, Kuruma yapılacak teslimatı müteakip bir örneği ofisimizde mevcut Malzeme Muayene - Teslim ve Tesellüm Tutanağının Kurumca mahallinde düzenlenip resmi bir yazı ekinde ... Operasyonel Süreçler Daire Başkanlığına gönderilmesinden ve toplam ihale bedelinin müşteri kurum tarafından hesaplarımıza gönderilmesinden sonra Ofisimiz ticari hükümleri dahilinde 90 gün içinde ödenir." düzenlemesinin bulunduğu tespit edilmiştir.

İç Piyasalardan Yapılacak Satın Almalara Ait Ticari Şartname'nin 23/1. maddesine göre ise;

"Kesin tesellümleri yapılmış bulunan malzeme bedelleri, yüklenici tarafından düzenlenecek fatura aslı, muayeneye tabii malzemede Muayene Komisyonu tarafından düzenlenecek malzemenin kabul edildiğini gösterir rapor ve tesellüm komisyonu tarafından düzenlenen ambar giriş pusulasına ve Teslim Tesellüm Tutanağına dayanarak kesin tesellümü müteakip 10 gün içinde ödenir."

Söz konusu madde içerikleri incelendiğinde görüleceği üzere, ödeme süresi ile ilgili şartnamede ve sözleşmede farklılıklar bulunmaktadır. Ancak, ... Satın Alma Yönetmeliği'nin 39. maddesinde;

"Satın almaya esas olan teknik ticari şartnamelerin hükümleri ile bunlara dayanılarak akdedilecek sözleşme hükümleri arasında aykırılık olduğu takdirde, bunlardan Ofis lehine olanlar tatbik edilir." hükmü yer almakta olup, söz konusu düzenleme çerçevesinde aykırılıkların mevcut olması durumunda ... lehine olan hükümlerin devreye gireceği açıkça belirtilmiştir.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına,

ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle taraflar arasında imzalanan 28/06/2021 tarihli sözlemenin 5. maddesinde yer alan düzenleme uyarınca, belirli şartların yerine getirilmesinden sonra sözleşme konusu malzeme bedelinin, Ofis ticari şartname hükümleri dahilinde 90 gün içinde ödeneceği hususunun kararlaştırıldığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."