Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/156 K.2025/498

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili tarafından çalıştırılan işletmede kullanılmak üzere davalıdan çeşitli mutfak malzemesi satın aldıklarını, kısa süre içerisinde bu ürünlerin arızalar vermeye başladığını, sorunların en kısa süre içerisinde satıcıya bildirildiğini, ayrıca ihtarname düzenlenip ürünler iade alınıp bedellerinin ödenmesinin talep edildiğini, davalının bu isteklerine cevap vermediğini belirterek ürünlerin ayıptan ari misli ile değiştirilmesine, bu mümkün olmaz ise bedelinin iadesine, bu talep de yerinde görülmez ise şimdilik bedelden 1.000.00 TL indirim yapılarak, bu miktarın davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; satıma konu mallarda üretimden kaynaklanan ayıp olmadığı gibi süresinde ayıp bildiriminde de bulunulmadığını, malların 25/01/2020 tarihinde satıldığını, ihtarın süresinden sonra yapıldığını, yapılan inceleme sonucu buzdolabındaki şikayetin üretim kaynaklı olmayıp, kullanım kaynaklı olduğunun davacıya bildirildiğini, 20/07/2020 tarihinde bu kez fritöz arızası nedeni ile iş yerine gittiklerini, üründe sorun olmayıp iş yerinin elektrik sisteminin arızaya neden olduğunu bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece; benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda; davaya konu buzdolaplarının dolap kapaklarındaki sorunların üretimin aceleye getirilmesi ve kalitesiz malzeme kullanılmasından kaynaklandığı, kullanıcı hatasından söz edilemeyeceği, fritözdeki arızanın ise iş yerinde aynı anda çalışan elektrikli diğer ürünlerde benzeri şikayet olmadığı için sorunun elektrik sisteminden kaynaklanması halinde diğer elektrikli ürünlerinde zarar görmesinin bekleneceği, böyle bir şikayet olmadığı için bu sorunun da üretim sırasında dayanıklı malzeme kullanılmamasından kaynaklandığı,

bu durumda davacının karşılaştığı tüm sorunların üretim kaynaklı olduğu, ürünlerin iadesi yada ayıpsız misli ile değiştirilmelerinin davalı için katlanılmaz ve eşitlik ilkesine aykırı olacağı, bu durumda satış bedelinden 4.119,65 TL indirim yapılmasının daha uygun olduğu kabul edildiği gerekçesiyle sözleşmenin feshi ile ödenen bedelin iadesi ve ürünlerin ayıpsız misli ile değiştirilmesine ilişkin istemlerin koşulları oluşmadığı için bu taleplerin reddine, 4.119,65 TL'nin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, karar verilmiş hükme karşı taraf vekilleirnce istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; müvekkil davalı tarafından teslim edilen endüstriyel mutfak ekipmanlarını ayıpları nedeniyle verimli kullanamamak bir yana, satın alma döneminde ödemiş olduğu ve günün koşullarına göre makul sayılan ödeme miktarları ile bu endüstriyel mutfak ekipmanlarını yenilemesinin de mümkün olmadığını, verilen kararın hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın misliyle değişimi veya bedel iadesi yönünden kabulüne karar verilmesini istemiştir.

II-)Davalı vekili; uyuşmazlık konusu ürünlerdeki sorunun hangi nedenle ortaya çıktığı somut olarak tespit edilemediği gibi satıma konu mallardaki ayıbın neden kaynaklandığının yeterince araştırılmadığını, eksik ve yetersiz bir inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun hükme esas alınamayacağını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; davaya konu mutfak ekipmanlarının ayıplı olup olmadığı burada varılacak sonuca göre ayıba karşı tekeffül hükümlerinin uygulanıp uygulanamayacağı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının iş yerinde kullanılmak üzere davalıdan satın aldığı mutfak ürünlerinde üretimden kaynaklı arızalar bulunduğu iddiası ile, ürünlerin ayıpsız misliyle değiştirilmesi, sözleşmenin feshi ile ödenen bedelin iadesi veya bedelden indirim yapılması istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Davacı yan satıma konu mallardaki sorunların üretim hatasından kaynaklandığını ileri sürmekte iken, davalı ise sorunların kullanım hatası, ve iş yeri elektrik sisteminden kaynaklandığını ileri sürmektedir.

Yargılama sırasında alınan raporlarda; pideci buzdolabının kapaklarının kötü durumda olduğu, alt taşıyıcının kırık olduğu için yukarı kaldırılarak kapatılabildiğini, yerine oturmadığı, kapak sızdırmazlığının siyah conta ile yapıldığı, köşe birleşimlerinin iyi yapılmadığı ve mıknatıslı olmadığı, kontrol panelinin yerinden çıkmış olduğu, ikinci dolabın kapaklarının ilk dolaba göre daha iyi durumda olduğunu ve sızdırmazlığı sağladığı, vidalı contaların kalitesiz malzemeden üretildiği, köşe kaynak bileşim yerlerinin yırtılmış, şerit mıknatıslarının dışarıya çıkmış ve yer yer de kırılmış olduğu,

dolap kapaklarındaki sorun yeterli sızdırmazlık sağlayacak malzemenin kullanılmamasından ve karşılıkları ile tam örtüşmemesinden kaynaklanıp, bunun soğutmanın kalitesini ortadan kaldırdığı, bu sorunun sadece dolap kapakları ile ilgili olup, imalatın aceleye getirilmesi sonucu ve üretim kaynaklı olduğu, kapak fitillerinin değiştirilmesi ile sorunun ortadan kalkacağı, fritözün ise depoya kaldırılmış ve rezistansının arızalı olduğu, makine mühendisi ve elektrik mühendisi ilavesiyle alınan ek raporda ilave olarak; dolap kapaklarındaki sorunların üretimin aceleye getirilmesi ve kalitesiz malzeme kullanılmasından kaynaklandığı,

kullanıcı hatasından söz edilemeyeceği, fritözdeki arızanın ise iş yerinde aynı anda çalışan elektrikli diğer ürünlerde benzeri şikayet olmadığı için sorunun elektrik sisteminden kaynaklanması halinde diğer elektrikli ürünlerinde zarar görmesinin bekleneceği, böyle bir şikayet olmadığı için bu sorunun da üretim sırasında dayanıklı malzeme kullanılmamasından kaynaklandığı, şeklinde görüş beyan edilmiştir.

Mahkemece bilirkişi heyetinin görüşü doğrultusunda :Davacının karşılaştığı tüm sorunların üretim kaynaklı olduğu, malın iadesi yada ayıpsız misli ile değiştirilmelerinin davalı için katlanılmaz ve eşitlik ilkesine aykırı olacağı, gerekçesiyle satış bedelinden 4.119,65 TL indirim yapılmasına karar verilmiştir.

Ayıp; bir malda sözleşme ve yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların yer almasıdır. Bu çerçevede ayıp kavramının içeriği belirlenirken öncelikle; sözleşme hükümlerine bakılmalıdır. Sözleşme ele alınırken bakılacak ilk husus, taraflar arasında satılan malın hangi özellikleri içermesi konusunda açık bir anlaşmanın olup olmadığıdır.

Üzerinde anlaşma olmayan durumda ise sözleşmenin yorumundan hareketle tarafların zımnen bu konuda bir anlaşma yapıp yapmadıklarına bakılacaktır. Zımnî anlaşmanın dahi olmadığı durumlarda, sözleşmenin tümü dikkate alınacak ve dürüstlük kuralına göre malın taşıması gereken vasıflar belirlenecektir.

Bu anlamda ayıp, malın sözleşmeye göre taşıması gereken nitelikleri taşımaması hâli veya bu hususta özel bir hüküm olmasa da, sözleşmenin niteliği ve içeriği dikkate alındığında, malda mevcut olması gereken vasıfların eksikliği şeklinde ortaya çıkacaktır.

Satılan maldaki ayıp, açık veya gizli ayıp şeklinde olabilir. Açık ayıplar, ilk bakışta görülebilen veya basit bir muayene ile anlaşılabilen ayıplardır. Buna karşılık gizli ayıplar, ilk bakışta fark edilemeyen, sonradan yapılacak detaylı bir muayene ile anlaşılan ayıplardır. Bu tür ayıplar genelde malın yapısıyla ilgili olan ve kullanılmasıyla anlaşılan ayıplardır.

Alıcının seçimlik haklarına ilişkin olarak TBK’nın 227/1. maddesinde, malın ayıplı olması halinde alıcının satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmenin feshini ya da satılanı alıkoyup ayıp oranında noksanı satış bedelinden indirim isteyebileceği düzenlenmiştir.

TBK’nın 227/son Maddesinde, satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız benzeri ile değiştirilmesini talep edebileceği düzenlenmiştir.

Bu ilke ve açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde;

Davacı iş yerinde ihtiyacı olan bir kısım mutfak malzemesini 05/05/2020 tarihinde davalıdan sipariş etmiş, 05/05/2020 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca 05/05/2020 tarihli fatura kapsamındaki ürünleri davacıya teslim ederek iş yerine kurulumu yapılmıştır.

Satıma konu üç kapılı buzdolabında ve pideci buzdolabı kapaklı mermer tablasında malzemenin iyi kullanılmaması nedeni ile kapak arızası ve fritözde rezistans arızası nedeniyle davalıya başvurduğunda, servis elemanları tarafından yapılan kontrol sonucu, ürünlerde üretim kaynaklı ayıp olmadığı, kapak arızalarının kullanımdan ve fritözdeki arızanın ise iş yeri elektrik sistemindeki sorundan kaynaklandığı şeklinde servis belgeleri düzenlemiştir.

Sözleşmeye konu mutfak ekipmanlarının 21/05/2020 tarihinde davacıya teslim edildiği, iki ay geçmeden 17/07/2020 tarihinde kapı arızaları ve 20/07/2020 tarihinde ise rezistans arızası bildirimleri yapılmıştır. Sözleşmenin 9. Maddesi ile 2 yıl garanti süresi verilmiş olup, en son 11/01/2021 tarihli ihtarname bildirim kabul edilse dahi 05/05/2020 satış tarihi başlangıç kabul edildiğinde, tüm arızaların garanti süresi içerisinde olması nedeni ile muayene sonrası süresinde ayıp ihbarı yapılmıştır.

Mahkemece yargılama sırasında alınan raporlarda; sorunun üretim hatasından kaynaklandığı, kullanıcı hatasından kaynaklanamadığı tespit edilmiştir.

Bu durumda; satıma konu mutfak ekipmanlarındaki imâlat hatasından kaynaklanan ayıp nedeniyle davacının, TBK’nın 227 /son maddesi uyarınca aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep etmiştir. İki adet buzdolabı ve fritözün imâlattan kaynaklanan arızasının bulunması karşısında davacının misli ile değişimi yönündeki talebi haklı olup semenden tenziline karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davalının istinaf isteminin kaldırma nedenine göre reddine, davacı vekilinin ise istinaf isteminin kabulüne, HMK'nın 353/1-b-2.maddesine göre, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından, yeniden esas hakkında" karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."