Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/307 K.2025/149

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; davacı şirketin iletken ihtiyacını karşılamak için davalı şirketle 2019 ve 2020 yıllarında sözleşme imzalandığını, taraflar arasında her bir proje için imzalanan tip satın alma sözleşmeleri ile iletken teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ancak davalının sözleşmelerde öngörülen teslim yükümlülüğüne aykırı davranarak iletkenleri teslim etmediğini, davacının taahhüt altına girdiği projelerde gecikmesine sebebiyet verdiğini, davalıya Ankara 69. Noterliğinden 14/12/2020 tarih 45520 numaralı ihtarname keşide edildiğini, malzemelerin en kısa sürede teslim edilmesi, yeni teslim programının bildirilmesi,

aksi halde malzemelerin üçüncü kişilerden davalının nam ve hesabına tedarik edileceği, ilgili tüm masraflar ve gecikme cezasının davalıya rücu edileceğinin ihtar edildiğini, davalının teslim yükümlülüğünü yerine getirmediği gibi ihtarnameye de cevap vermediğini, davacı şirketin üstlendiği projelerde daha fazla gecikmemek için sözleşmelerin 7/A maddesi uyarınca, teslim edilmeyen iletkenleri dava dışı üçüncü kişilerden, artan ham madde fiyatları nedeniyle çok daha yüksek miktarlarda tedarik etmek zorunda kaldığını,

fiyat farkından kaynaklanan alacağın tahsili için girişilen takibe davalının itiraz ettiğini belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, davalının alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; davaya konu uyuşmazlığın temelini oluşturan 2020 yılının değişik tarihlerinde imzalanmış olan protokollerin incelenmesinde protokollerin ... imzasını taşıdığının görüldüğünü, ...'in ise, ...

Kablo şirketinde 14.12.2020 tarihine dek çalışmış olup yetkisini aşarak gerçekleştirdirdiği işlemler nedeni ile görevlerinin gereklerini yerine getirmeyerek şirkete zarar verdiği yönünde yapılan ön tespitler gereği iş akdinin 14.12.2020 tarihinde sonlandırıldığını, Bozüyük Noterliğinin 17/04/2020 tarih 04786 yevmiye numaralı imza sirkülerinin incelenmesinde ...'in yetki kullanım şeklinin müştereken olduğu ve B grubu imza yetkilisi olduğunun görülmekte olduğunu ve buna ek olarak maksimum 350.000,00 USD ile yetkisinin sınırlı olduğunun anlaşıldığını,

dava dosyasına sunulan sözleşmelerin dava dışı ... tarafından yetkisini aşmak suretiyle imzalandığını, ...'in yetkisinin sınırlandırılmış olduğu hususu Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edilmek suretiyle 3.kişilere duyurulduğunu ve davalı şirketin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiğini, ilgili sözleşmelerin müvekkili şirket açısından bağlayıcı olmasının mümkün olmadığını, geçersiz sözleşme nedeniyle davacının talepte bulunamayacağını bildirerek davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda; sözleşmelerin davalı şirketi temsilen yetkili ... tarafından imzalandığı, davalı yanın Ankara Asliye 11. Ticaret Mahkemesinin 2021/577 esasına kayıtlı davada alacak talebinde bulunulduğu, yine tarafların ticari defter kayıtları itibariyle taraflar arasında 2019-2020 ve 2021 yıllarında iletken sözleşmeleri kapsamında ticari ilişkinin bulunduğu, dava konusu sözleşmelerin tarihleri ve dönemleri de nazara alındığında aynı dönemlere ilişkin olup, dava konusu sözleşmeler yönünden de davalı şirketçe sözleşmenin benimsendiği ve davalı şirketi bağlayacağının anlaşıldığı,

davada ikinci uyuşmazlığın ise ; dava konusunun zamanında teslim edilmemeden kaynaklı üçüncü kişilerden iletken tedariki sebebiyle fark, bu kapsamda uğranılan zararlara ilişkin olup, günlük gecikme cezası oranının davanın konusu olmadığı, bu nedenle bu yükümlülüğe ilişkin hususta inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, teslime yönelik geç teslim halinde fark zarar talebinin sözleşme serbestisi kapsamında kararlaştırılacak hususlardan olduğu ve sözleşmeye aykırılık halinde doğan zararın tazminine ilişkin TBK.125.maddedeki seçimlik haklar gözetildiğinde varsa zararın talep edilebileceği, davada üçüncü uyuşmazlığın ise ;

davacının fiyat farkı faturalarından kaynaklı zararı olup olmadığı, zarar bedeli olarak belirlenen miktarların fahiş olup olmadığı hususlarına ilişkin olup, sözleşme uyarınca edimlerin kısmen veya tamamen yerine getirilmemiş olması nedeniyle davacı tarafın dava dışı ... ile arasında imzaladığı sözleşme, taahhüt altına girdiği projelerin gecikecek olması nedeniyle 3.kişilerden, bu 3.kişilerle sözleşmeler yapılarak satın alınan iletkenler bedelinin fazla olması nedeniyle fiyat farkına konu alacak talebinde bulunulduğu, dava konusu sözleşmelerin 2 adet 07/08/2020, 04/09/2020 ve 12/07/2019 tarihli sözleşmeler olduğu,

sözleşmelerde sözleşme konusu iletkenlerin teslim yeri, zamanının belirtildiği, sevke hazır olma tarihlerinin belirtildiği, bu tarihlerde kısmen veya tamamen teslim edilmemiş olması nedeniyle davacının taahhüdü kapsamında üçüncü kişilerden temin etmek zorunda kaldığı, zamanında teslim edilmeyişi sebebiyle zararın doğduğu, teslime yönelik temerrüdün oluştuğu, bu tarihlerin sözleşmeler madde hükümleri itibariyle takip tarihinden önce olduğu,

H.681 proje için teslimi gereken tarih 27/10/2020 olup, dava dışı üçüncü kişiden 16/12/2020 tarih, H.633 proje için teslimi gereken tarih 27/10/2020 olup, dava dışı üçüncü kişiden 23/11/2020 tarih,, H.364 proje için teslimi gereken tarih 28/10/2020 olup, dava dışı üçüncü kişiden 28/01/2021 tarih, ADB - 201 Pakistan proje için teslimi gereken tarih 28/10/2020 olup, ek sözleşmeler ile 02/11/2020 tarihine uzatıldığı, dava dışı üçüncü kişiden 26/03/2021 tarihli sözleşmeler ile satın alındığı, süreleri gözetildiğinde makul süreler olduğu, ayrıca birim fiyatlarının davalı ile imzalanan sözleşme tarihlerinden daha ileri tarihli olması,

alüminyum hammaddesindeki artışlar, salgın hastalıktan dolayı yaşanan küresel ekonomik sıkıntıların birim fiyatına etkisi de gözetilerek yüksek olmasının normal olduğu ve sözleşme ve sipariş formu tarihleri itibariyle piyasa şartlarına uygun bulunduğu ve üçüncü kişilerden alınan çelik özlü alüminyum iletkenlerin taraflar arasında imzalanan sözleşmelerdeki malzemelerin tedariki için satın alındığı gerekçeleriyle davanın itirazın iptali yönünden kabulü ile,

davalının Ankara 27.İcra Müdürlüğünün 2021/2607 sayılı takip dosyasında itirazının 1.933.318,24 USD asıl alacak ve 375.758,27 TL asıl alacak üzerinden iptali ile takibin bu miktarlar üzerinden devamına, USD asıl alacağa takip tarihinden itibaren devlet bankalarınca birer yıllık dönemler itibariyle USD mevduata uygulanan en yüksek oranda faiz işletilmesine, TL alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine, tazminat taleplerinin reddine, karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; mahkemece yargılamanın bittiğinin belirtilmesi üzerine tahkikatın bittiği sözlü yargılamaya geçildiği konusunda mahkemenin sözlü uyarıda bulunmadığı bu nedenle sözlü yargılamaya geçilmesi halinde HMK uyarınca süre verilmemesinin önemli bir usuli eksiklik olduğunu, yetkisiz çalışanın imzaladığı geçersiz sözleşmelerin geçerli kabul edilemeyeceğini, mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin eksik ve yetersiz olduğunu satın alınan malların bedelinin araştırılmadığını, ayrıca benimsenen bilirkişi raporuna aykırı karar verildiğini, test bedellerinin tahsiline karar verilemeyeceğini bildirerek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; satıcının temerrüdü nedeniyle alıcının üçüncü kişiden mal tedariki nedeniyle fiyat farkından kaynaklanan alacağın varlığı, miktarı hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasında düzenlenen sözleşmeler kapsamında teslim yükümlülüğünü yerine getirmeyen satıcı davalının temerrüdü nedeniyle davacının zararından kaynaklanan fiyat farkı bedelinin tahsili için girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı yan; taraflar arasında bağıtlanan 4 adet iletken sözleşmeleri düzenlendiğini, davalının sözleşmelerde ön görülen teslim yükümlülüklerine aykırı davranarak iletkenleri teslim etmediğini, davacının taahhüt altına girdiği projelerde gecikmesine,

maddi kayıplara uğramasına sebebiyet verdiğini, davacının üstlendiği projelerde daha fazla gecikmemek ve zararların önüne geçmek amacıyla sözleşmelerin 7/A maddesi uyarınca davalı tarafından teslim edilmeyen çelik özlü alüminyum iletkenleri 3.kişilerden artan hammadde fiyatları nedeniyle çok daha yüksek fiyatlardan tedarik etmek zorunda kaldığını, fiyat farkı faturaları düzenlendiğini, ödeme yapılmaması üzerine alacağın tahsili için girişilen takibe itiraz edildiğini belirterek itirazın iptaline takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı yan ise; sözleşmeyi davalı şirket adına imzaladığı belirtilen ...'in davalı şirkette çalıştığı dönemde şirketin B grubu imza yetkililerinden olup yetkinin kullanım şeklinin müştereken ve maksimum 350.000,00 USD ile sınırlı olduğunu, ...'in şirketlerinde 14/12/2020 tarihine kadar çalıştığı, yetkisini aşarak gerçekleştirdiği işlemler nedeniyle görevlerinin gereğini yerine getirmeyerek şirkete zarar verdiği yönünde yapılan tespitler gereği iş akdinin 14/12/2020 tarihinde sonlandırıldığını, sözleşmelerin müvekkili şirketi bağlamadığını,

kabul anlamına gelmemek üzere gecikme ve cezalar başlıklı bölümdeki yükümlülüklerin ticari örf ve adete uymadığını, talep edilen fark bedellerin fahiş olduğunu, piyasa rayiç değerlerinin çok çok üzerinde olduğunu, davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını savunmuştur.

Somut uyuşmazlıkta; satıcının temerrüdü üzerine alıcı sözleşmeden dönerek sözleşmeye konu satın alınacak mal ile aynı nitelikteki malı bu sefer başka bir firmadan satın almak zorunda kalmıştır.

Alıcı davacının zararının sorumluluğunun tayini noktasında alacaklının üçüncü kişi ile yaptığı sözleşme doğrultusunda ödemekle yükümlü olduğu, bedelin dikkate alınması gerekir ise de ikame mal bedeline dayanak yapılan hesaplamada alıcının piyasadan bu ikame malı satın alırken malın birim fiyatının alıcı eğer piyasa fiyatının rayicine uygun olarak satın alınıp alınmadığının denetlenmesi gerekir.

İkame mal satın alan alıcının dürüstlük kuralına uygun olarak mal satın almalı, malın dürüstlük kuralına uygun rayice göre satın alınıp alınmadığı değerlendirilirken alıcının kendi menfaati yanı sıra bununla birlikte satıcının menfaatine uygun hareket etmesi aranır. Bu doğrultuda ; alıcının zararını azaltmak için gereken olağan özeni göstermesi malın piyasa bedelinin üstünde satın alınmaması gerekir.

Bu durumda sözleşmeye konu çelik özlü alüminyum iletken malzemenin borsada işlem görüp görmediği, malın açılış kapanış fiyatının bulunup bulunmadığı, malın emtia borsalarındaki fiyatı uluslararası alım satım sermaye piyasası lisanslı aracı kurumlarda çalışan uluslararası emtia borsalarını( piyasayı) takip eden uzman bilirkişi vasıtasıyla ile malın alış tarihi itibariyle birim fiyatının dayanaklarıyla denetime elverişli bir şekilde tespit edilerek varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, diğer istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, ilk derece mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."