Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/322 K.2025/626

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 13/02/2020 tarihinde Bölge Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin Covid-19 salgını nedeniyle taraflar arasında karşılıklı olarak ifa edilemediğini, şirket tarafından bayiye herhangi bir mal gönderimi yapılmadığı gibi bayi tarafından da herhangi bir mal talebinde bulunulmadığını, tarafların sözleşmeden kaynaklı herhangi bir zararının oluşmadığını, sözleşme hükümlerinin uygulanmasının olağanüstü olarak gelişen ekonomik koşullar nedeniyle imkansız hale geldiğini, sözleşmenin 12. maddesinde “Sözleşme 2 yıl için akdedilmiştir.

Taraflar sözleşme süresinin dolmasında herhangi bir sorun yaşanmadığı takdirde taraflar haber vermeksizin sözleşme devam edecektir.” şeklinde düzenleme uyarınca sözleşme süresinin de bitmesi sebebiyle müvekkili tarafından 15/12/2021 tarihinde noter aracılığıyla ihtarname gönderilerek sözleşmenin feshinin davalıya bildirildiğini, sözleşme kapsamında yatırılan 1.500,00 Dolar teminatın iadesi gerektiğini, yatırılan teminatın ihtarnameye rağmen iade edilmemesi üzerine başlatılan icra takibine davalının haksız yere itiraz ettiğini belirterek itirazın iptaline ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilin davacıya böyle bir borcu bulunmadığını, davacının müvekkile USD olarak böyle bir ödeme yapmadığını, davacının sözleşmenin 7.maddesi gereğince reklam ve tanıtım yapmadığı gibi iki yılı geçkin sürede satış yapmaması, bu hususta sözleşmenin kendisine yüklediği edimi yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilin zarara uğradığını, müvekkilinin zararına karşılık sözleşmenin 13. maddesini işlettiğini, davacının işbu maddedeki miktarı ödemesi gerektiğini savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, sözleşmede sözleşmenin ifasına engel durumların tanımlamasının yapılmadığı, mücbir sebep düzenlemesinin sözleşmede yer almadığı, COVID-19 salgını veya bu salgın kapsamında alınan tedbirlerin sözleşmenin ifasını imkânsız getirdiğini davacının ispatlaması gerektiği, bu hususa dair yani ispata elverişli delil sunmadığı, sözleşmenin konusunun sağlık sektörüne ilişkin olması nedeniyle COVİD-19 salgının bu sözleşme açısından mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, bu nedenle sözleşmenin feshinin haklı sebebe dayanmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sözleşmenin imzalanmasından sonra sağlık kurumlarınca ihale açılmaması sebebiyle müvekkili şirketin sipariş alamadığını, Covid 19 salgını ve ekonomik koşulların kötüye gitmesi nedeniyle sözleşmenin karşılıklı olarak ifa edilmediğini, sözleşmenin 12.maddesi uyarınca sözleşme süresinin bitmesi nedeniyle 15/12/2021 tarihli noter ihtarı ile sözleşme süresinin bitiminden ardından devam etmeyeceğine dair fesih bildirimin gönderildiğini, sözleşme gereği davalıya ödenen teminatın fesih sonucu iadesi gerektiğini,

sözleşmenin karşılıklı olarak ifa edilmediğinin ve tarafların zararının oluşmadığının dikkate alınmadığını, yalnızca mücbir sebep kapsamında değerlendirme yapıldığını, ek rapor alınmadığını, yeterli inceleme yapılmadığını, sözleşmede satış limitinin bulunmadığını, sözleşmenin sipariş olması halinde davalı şirketten ürün almak üzere imzalandığını, sözleşmenin süresi dolduktan sonra feshedildiğini, 13.maddenin uygulanamayacağını ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, davacının sözleşme kapsamında davalıya ödediği teminatın iadesini talep etmekte haklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, itirazın iptali istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Ankara 25.İcra Müdürlüğünün 2022/3289 Esas sayılı takip dosyasının yapılan incelemesine göre, 16/02/2022 tarihinde davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine sözleşmenin feshi nedeniyle verilen 1.500,00 USD teminatın iadesine dayalı olarak 20.373,90 TL asıl alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı davalı borçlunun süresinde takibe ve borca itiraz ettiği, itirazın iptali davasının İİK 67.maddesi uyarınca süresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında 13/02/2020 tarihinde Bölge Bayilik Sözleşmesi imzalandığı, 2.maddeye göre sözleşme konusunun, davalı şirket tarafından üretilen ve/veya dağıtımı yapılacak olan suda travay ve suda doğum (waterbrıth) ünitesi ve 1-5 yaş otizmli çocuk terapi ünitesi ile ilgili davacıya bayilik verilmesi olduğu, 4. maddeye göre davacı bayinin sözleşme imzaladıktan sonra tanıtım ve satış yapmaya başlamadan önce 1.500,00 USD nakit olarak teminat olarak davalı şirket hesabına yatıracağı, sözleşmenin süresini düzenleyen 12. maddeye göre, sözleşmenin 2 yıl için akdedildiği,

tarafların sözleşme süresinin dolmasında herhangi bir sorun yaşanmadığı takdirde taraflar haber vermeksizin sözleşmenin devam edeceği, sözleşmenin feshinin düzenlendiği 13. maddede haklı bir sebep olmaksızın sözleşmenin süresi dolmadan önce feshi halinde sözleşmeyi fesheden tarafın diğer tarafa her türlü zararı ödemekten başka ayrıca 30.000,00 TL cezai şart ödeyeceği, haklı sebeplerle feshin düzenlendiği 14. maddede davacı bayinin rakip ürünlerin satışı veya üretimi ile uğraşması, kendi bölgesi dışında doğrudan veya dolaylı olarak aktif ticari politikalar izlemesi,

dağıtım ağına veya sözleşme konusu ürünlerin imajına zarar verici davranışlarda bulunması ve bu sözleşmenin yükler diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi sözleşmenin feshi için haklı sebep olarak kabul edileceğine dair hükmün bulunduğu görülmüştür.

Davacı tarafından davalıya hitaben düzenlenen 15/12/2021 tarihli noter ihtarında, sözleşmenin Covid 19 salgını nedeniyle karşılıklı olarak ifa edilmediği, sözleşme hükümlerinin uygulanmasının olağanüstü olarak gelişen ekonomik koşullar nedeniyle imkansız hale geldiği, sözleşmenin hayata geçirilmesinin mümkün olmadığı, sözleşmenin karşılıklı olarak feshedilmesinin her iki taraf için faydalı olacağı, sözleşmenin 12.maddesi gereğince 13/02/2022 tarihinden itibaren devam etmeyeceği, sözleşmenin taraflar arasında sonlandırıldığı belirtilerek ödenen teminat bedelinin iadesinin talep edildiği görülmüştür.

Davalı şirket tarafından davacıya hitaben düzenlenen 28/12/2021 tarihli cevabi ihtarnamede, davacının hiç satış yapmadığı, satış için gayret göstermediği için davalının zarara uğradığı, sözleşmenin 13.maddesi uyarınca haksız fesih nedeniyle 30.000,00 TL cezai şartın ödenmesi gerektiğini, bu nedenle ödenen teminatın ihtarnamede belirtiline hususlar yerine getirilinceye kadar iade edilemeyeceğini belirttiği görülmüştür.

Somut olayda, davacının davalıya yönelik noter ihtarında açıkça sözleşmenin yeni dönem başlangıcı olan 13/02/2022 tarihinden sonra devam etmeyeceğinin bildirildiği, davacının iradesinin yeni dönemde sözleşmenin devam etmemesi yönünde olduğu,

bu nedenle 2 yıllık süre için imzalanan bayilik sözleşmesinin davacı tarafından haksız olarak feshedildiğinden bahsedilemeyeceği, bu kapsamda sözleşmenin 13.maddesi uyarınca haksız fesih halinde davacının davalıya 30.000,00 TL cezai şart ödeyeceğine ilişkin hükmün de uygulamayacağı dikkate alınarak teminatı davacıdan aldığını cevabi ihtarname ile kabul eden davalının teminatı iade etmesi gerektiğinden davanın kabulü ile likid olan alacak için icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış,

davacının istinaf itirazlarının kabulü ile yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum olmadığından HMK 353/1-b-2 maddesine göre aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."