Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2023/468 K.2025/1103

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Asıl davada davacı vekili, müvekkili ile davalı kurum arasında “Genç Çiftçi Projesi" kapsamında 2959 Baş Karayaka Irkı Koyun Alımı İşi ile ilgili hayvanların temini ve genç çiftçilere teslimi konulu 28.05.2019 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 5. maddesine göre 2959 baş koyunun sözleşmenin imzalanmasını müteakip 90 (doksan) takvim günü içerisinde genç çiftçinin bulunduğu ildeki Tarım ve Orman Bakanlığı il/ilçe müdürlükleri personeli nezaretinde genç çiftçilere sağ ve sağlıklı bir şekilde tesliminde anlaşıldığını, işin son günü 27.08.2019 tarihi olduğunu,

davacı tarafından işbu sözleşme için 163.500,00 TL tutarlı 31.12.2019 tarihine kadar geçerli kesin teminat mektubu verildiğini, sözleşmenin eki Koyun Dağıtım Listesi'ne göre, 1394 koyunun Trabzon İlinde genç çiftçilere teslimi işinin sözleşme süresinde tamamlandığını, Samsun İli ilçelerinde genç Çiftçilere dağıtılacak koyun sayısı 1565 olduğunu, 1089 koyunun tesliminin süresinde tamamlandığını, kalan 476 koyunun seçiminin çeşitli nedenlerle yapılamadığını, müvekkili tarafından bu sebeplerin mücbir sebep oluştuğundan iş bitimi süresine ek olarak 30 gün süre talep edildiğini, karantinanın 18.10.2019 tarihinde sona erdiğini,

ancak bölgede (Tokat/Erbaa) 31.10.2019 tarihinde koyun keçi çiçeği hastalığı çıktığını, küçükbaş hareketinin yasaklandığını, hastalık sönmediği için sevkiyatın durdurulduğunu, karantina sonunda hayvanların yeniden aşılanma süreci gözetilmeden kalan sözleşme gün sayısı kadar 17 günlük kabul edilerek süre bitimi olan 07.12.2019 tarihinde taahhüdünü yerine getirmediğinden 10 gün cezalı ek süre verildiğini, cezalı ek sürenin bitimi 17.12.2019 tarihinde dağıtımı yapmadığı gerekçesi ile 07.01.2020 tarihli yazılı bildirimle taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilerek teminat mektubu bedelinin irat kaydedildiğini,

karantina süresinin 71 gün olduğunu, sözleşme hükümlerine göre, davacıya verilecek en az süre (karantina ve yeniden aşılama süresi) eklendiğinde, seçim heyetinin göreve başladığı 20.11.2019 tarihinden itibaren işin teslimi süresi en az 31.01.2020 olması gerekirken, davalının 07.01.2020 tarihinde sözleşmeyi haksız olarak feshedip teminat bedelini irat kaydettiğini, davalının 16.12.2019 tarihinde davacıya yazdığı yazı ile süresi dolmakta olduğu gerekçesi ile teminat mektubunun uzatılmasını talep ettiğini, davacı şirketin ise 18.12,2019 tarihinde bankadan aldığı 28.10.2020 tarihine kadar süreli mektubu idareye verdiğini,

işin mücbir sebeple yetişmeyeceği olgusunun varlığının idarenin kabulünde olduğunun açık göstergesi olduğunu belirterek haksız irat kaydedilen 163.500,00 TL teminatın 07.01.2020 tarihinden işleyecek avans faizi ile davalı uhdesinde tutulan 197.000,00 TL alacağın davalının temerrüde düştüğü tarihten işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacı, asıl davaya konu sözleşmenin asıl davanın davacısı tarafından gereği gibi ifa edilmediğini, bu nedenle aynı idari şartnamenin 43. maddesinde yer alan hüküm nedeniyle İdare Yönetim Kurulunun 31/12/2020 tarihli 737 Karar sayılı kararıyla sözleşmenin 43. maddesine istinaden davalının tamamlayamadığı 476 baş koyun bulunması nedeniyle sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edilmesine,

davalı tarafından verilen 163.500,00 TL’lik kesin teminat mektubunun nakde çevrilerek irat kaydedilmesine karar verildiğini, sözleşmenin 43. maddesi gereği fesholunan sözleşme sonrasında davalı ile imzalanan sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle Samsun ili genç çiftçilerine dağıtılacak olan davalı tarafından süresinde teslim edilmeyen 476 baş Karayaka ırkı koyun için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 3/g maddesine (istisna) istinaden ...

Alım Satım ve İhale Yönetmeliği esaslarında hazırlanan ihale dokümanları (İdari Şartname, Teknik Şartname, Dağıtım Listesi, Standart Formlar) doğrultusunda 18.02.2019 tarihinde ihale yapıldığını, ihale neticesinde 970,00 TL/Baş fiyat ile en düşük teklifi sunan dava dışı ... Hay. Tem. Gıda Hazır Yemek Teks. İth. İhr. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile 06.03.2020 tarihinde sözleşmenin imzalanıp projenin tamamlandığını, davalı ... Et Entg. Tesis. Isı Şist. Day. Tük. Mal. Eti. İnş.

Müh. San. Tic. Ltd. Şirketinin taahhüt etmiş olduğu 920,00 TL birim fiyattan dağıtımı tamamlanamayan ve dava dışı ... Hay. Tem. Gıda Hazır Yemek Teks. İth. İhr. San. ve Dış Tic. Ltd.

Şirketince 970,00 TL birim fiyatla dağıtımı yapılan ödemeler sebebiyle iki alım arasında 50,00 TL birim fiyattan toplam 23.800,00 TL fark oluştuğunu, davalı ile imzalanan Yurtiçi Hayvan Alım Sözleşmesinden doğan taahhütlerin davalı tarafından süresi içerisinde yerine getirmemesi sebebiyle sözleşmenin feshedilmesinin ardından, davalı tarafça temin edilemeyen hayvanların ihale yoluyla başka firmalardan temin edilmesi sonucunda oluşan idare zararlarına karşılık fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 23.800,00 TL’nin zarar tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Asıl davada davalı vekili, Samsun iline 1.565 baş, Trabzon iline 1.394 baş olmak üzere toplam 2.959 baş Karayaka ırkı koyun dağıtımı işi için en düşük fiyatı teklif eden ... Et Entg. Tesis. Isı Şist. Day. Tük. Mal. Eti. İnş. Müh. San. Tic.

Ltd, Şti. firması ile davalı kurum arasında 28.05.2019 tarihinde 2.722.280,00TL (KDV Hariç) bedelle sözleşme imzalandığını, Samsun iline yapılan dağıtımlar esnasında PPR hastalığı çıkması sebebiyle karantina uygulaması başlatıldığından dolayı dağıtıma ara verildiğini ve bu sebepten dolayı ...

Yönetim Kurulunun 541 sayılı kararıyla firmaya karantinanın bitim tarihinde başlamak üzere kalan 17 günlük ek süre verildiğini, Samsun İl Tarım Orman Müdürlü günün karantinanın bittiği ve Seçim Heyetinin 20.11.2019 tarihinde seçim işlemlerine başladığını bildirmesi üzerine firmaya 07.12.2019 tarihine kadar dağıtımları tamamlaması yönünde yazı yazıldığını ve bu süre içerisinde de dağıtımları tamamlayamadığı anlaşıldığından İdari Şartnamenin 42.1 maddesi doğrultusunda firmaya on (10) günlük ihtarlı süre verildiğini, sürenin 17.12.2019 tarihinde sona erdiğini ve davacının bu süre içerisinde de taahhüdünü tamamlayamadığını,

İdari Şartnamenin 43. maddesine istinaden feshedilmesinin, 163.500,00 TL tutarındaki kesin teminat mektubu nakde çevrilerek irad kaydedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edildiğini, Samsun iline yapılan dağıtımlara ait faturalardan yapılan %20'lik kesintiler için İl Müdürlüğü tarafından sağlıklı ve eksiksiz dağıtıldığına dair yazının gelmemiş olmasından ve ayrıca Samsun İl Tarım Orman Müdürlüğünün 21.11.2019 tarihli yazılarında ... firması tarafından dağıtımı yapılan koyunlarda Koyun Keçi Vebası (PPR) tespit edildiği ve bu sebeple 207 baş koyunun ölmesinden kaynaklandığı,

ölen hayvanların yerine yenilerinin dağıtılması gerektiğini, kesin teminatın gelir kaydedilmesinin ve ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesinin hukuka uygun olduğunu bildirerek asıl davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada davalı, aşamalarda davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında Genç Çiftçi Projesi kapsamında yurt içi koyun alımına ilişkin sözleşme imzalandığı, sözleşmeye göre 2959 baş birim fiyatı 920,00 TL olarak belirlenip toplam bedel 2.722.280,00 TL gösterildiği, koyunların teslim süresi, kesin teminat ve kesin teminatın geri verilmesi, süre uzatımı, gecikme cezası sözleşmede ve idari şartnamede ayrı ayrı belirtildiği, yüklenici tarafından Genç Çiftçi Projesi kapsamında Samsun İli ve İlçelerinde 1.565 baş koyundan 1.089 baş koyunun teslimi süresinde yapıldığı, kalan 476 baş koyunun teslimi çiftçilere yapılmadığı,

yükleniciye, davalı idare tarafından salgın hastalık ve karantina sebebiyle 17 günlük ek süre verildiği, bu sürede hayvan teslimi tamamlanmadığı taktirde sözleşme hükümlerinin uygulanacağı belirtildiği, idari şartnamenin 43. maddesinde belirtilen 10 günlük cezalı süre de 17/12/2019 tarihinde dolduğundan 07/01/2020 tarihli yazılı bildirimle bilirkişi raporlarında belirtildiği gibi sözleşme haklı olarak feshedildiği, 163.500,00 TL'lik teminat mektubu haklı olarak nakde çevrildiği,

yüklenici tarafından teslim edilen hayvanların sözleşmeye göre %80' nin bedeli yükleniciye ödeneceği, %20' lik kısmı ile kurum hesaplarında tutulacağı öngörülmüş olup, bu kesinti tutarı da 195.689,52 TL olduğu, asıl dosyanın davacısı tarafından bu kesintinin iadesi istenilmiş ise de teslim edilen hayvanların 207 adedi PPR hastalığı nedeniyle öldüğü,

sözleşme ve şartname gereğince ölen hayvanlardan da yüklenici olan asıl dosyanın davacısı sorumlu olduğundan (207x920,00=)190.440,00 TL'nin kesinti tutarından düşülmesi sonucu asıl dosyanın davacısı 5.249,52 TL'yi asıl dosyanın davalısından talep edebileceği, ancak nakde çevrilen 163.500,00 TL teminatın nakde çevrilme tarihine kadar aylık Yİ-ÜFE oranında (ilk endeks 444,85,

son endeks 454,08 artış %2,074466) güncelleşmesi sonucunda idare 166.892,40 TL'yi yükleniciden talep edebileceğinden aradaki fark 3.392,40 TL olmakla bu tutarın 5.249,52 TL'den düşümü sonucunda asıl dosyanın davacısı 1.857,12 TL'yi talep edebilir ise de asıl dosyanın davacısının talebinin 1.000,00 TL olduğu, birleşen dava bakımından ise teslim edilmeyen 476 baş koyunun başka bir firmadan daha yüksek fiyattan alındığı,

sözleşme ve şartname hükümlerine göre davacının bu zararı talep edebileceği, teslim edilmeyen hayvanlarla ilgili daha önceki alımla daha sonraki alım arasındaki fark bilirkişi tarafından da belirlendiği üzere 23.800,00 TL olduğu belirtilerek asıl davanın kısmen kabulüne birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-asıl davada davacı- birleşen davada davalı vekili tarafından;

Mahkemece itiraz edilen bilirkişi raporu doğrultusunda hüküm tesis edildiği, bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının karşılanmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ek sürenin hatalı hesaplandığı, müvekkiline ait ticari kayıtlarda davalının 195.666,79 TL borçlu olduğu, davalı tarafından da bu durumun inkar edilmediği, 207 koyunun müvekkili tarafından sağ ve hastalıktan ari olarak teslim edildiği, teslimden sonra sağlıksız koşullarda bırakılmasından kaynaklanan ölümlerden müvekkilinin sorumlu tutulamayacağı, asıl davada aleyhe hükmedilen vekalet ücretinin hatalı belirlendiği,

asıl davadaki haksız belirlemeler nedeniyle iki ihale arasındaki farktan müvekkilinin birleşen davada sorumluluğu yoluna gidilemeyeceği, sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi nedeniyle müvekkilinin sözleşmeyi ifa etmesinin engellendiği,

İstinaf eden- asıl davada davalı birleşen davada davacı vekili tarafından; Mahkemece asıl davada müvekkili aleyhine 1.000,00 TL’ye hükmedilmesinin yerinde olmadığı, birleşen davada faiz başlangıç tarihinin zarar tarihinden itibaren olması gerektiği bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık taraflar arasındaki koyun alımına ilişkin sözleşmenin idare tarafından haklı olarak feshedilip edilmediği, haklı olarak feshedilmemiş ise asıl davada davacının talep edebileceği nakde çevrilen teminat mektubu tutarı, idareye teslim edilen hayvanlar nedeniyle satıcının idareden bakiye alacağı olup olmadığı, haklı feshedilmiş ise birleşen davada iki ihale arasındaki farkın talep edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl dava, Genç Çiftçi Projesi kapsamında koyun alım işi kapsamında haksız olarak nakde çevrildiği iddia olunan teminat mektubu tutarının faizi ile iadesi ve ödenmeyen bakiye mal bedelinin tahsili, birleşen dava ise koyun alım sözleşmesine konu hayvanların süresi içerisinde teslim edilmemesinden kaynaklı sözleşmenin feshi nedeniyle temin edilmeyen hayvanların başka firmalardan temin edilmesi sonucu oluşan kurum zararının tahsiline yöneliktir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle hükme esas alınan bilirkişi raporunun ayrıntılı ve denetime elverişli olmasına, taraflar arasındaki sözleşmenin idare tarafından haklı nedenlerle feshedilmiş olmasına,

teminat mektubunun irat kaydedilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına, birleşen davadaki zarar talebine yönelik davanın yerinde olmasına, birleşen davada faiz başlangıç tarihi olarak dava tarihinin kabul edilmesinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre taraf vekillerinin istinaf başvurusunun yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Asıl davada davacı yanca dava dilekçesinde haksız irat kaydedilen 163.500,00TL teminatın 07.01.2020 tarihinden işleyecek avans faizi ile davalı uhdesinde tutulan 197.000,00TL alacağın davalının temerrüde düştüğü tarihten işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, harç bu miktarların toplamı üzerinden yatırılmıştır.

Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre asıl dosyanın davacısı davalı uhdesinde tutulan 1.857,12TL'yi talep edebilir ise de asıl dosyanın davacısının talebinin 1.000,00TL olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de davalı uhdesinde tutulan kaleme yönelik davacı talebinin 197.000,00TL olduğu anlaşıldığından mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu ile belirlenen 1.857,12TL’nin kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir.

Açıklanan bu nedenlerle davalı birleşen dosya davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddine, davacı birleşen dosya davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1.b.2.maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiştir.

B-BİRLEŞEN DAVADA

a) Davanın KABULÜ İLE,

23.800,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

b)492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 1.625,78 TL nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 406,45 TL'nin mahsubu ile noksan olan 1.219,33 TL'nin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

c)Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 9.200,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

ç)Davacı tarafından yapılan 59,30 TL başvuru harcı, 406,45 TL peşin harç, 2.489,00 TL posta/tebligat/bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.954,75 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

d)Taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

İstinaf aşamasında yapılan harç masraf yönünden

5-Asıl davada;

a)Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50 TL harcın davalı birleşen davada davacı ... Müdürlüğünden alınarak Hazineye irat kaydına,

b)İstinaf kanun yoluna başvuran asıl davada davacı birleşen davada davalı ... Et Entegre Tesisleri Isı Sistemleri Dayanıklı Tüketim Malları Emlak İnşaat Mühendislik ve Müşavirlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından yatırılan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,

Birleşen davada;

a)Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin alınan 179,90TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50TL harcın davalı birleşen davada davacı ... Müdürlüğünden alınarak Hazineye irat kaydına,

b)Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 1.625,78 TL harçtan peşin alınan 424,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.201,78 TL harcın asıl davada davacı birleşen davada davalı ... Et Entegre Tesisleri Isı Sistemleri Dayanıklı Tüketim Malları Emlak İnşaat Mühendislik ve Müşavirlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.den alınarak Hazineye irat kaydına,

6-İstinaf eden davacı tarafından yapılan 100,00 TL istinaf yargılama giderinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,

7-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından karşı taraf lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

8-HMK'nun 333.maddesi gereğince gider avansından kalanının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

9-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına,

HMK'nin 362/1.a maddesi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda kesin olmak üzere 09/10/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.

Başkan e-imzalıdır

Üye e-imzalıdır

Üye e-imzalıdır

Katip e-imzalıdır

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."