Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2024/1121 K.2025/370

....

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : DR. ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/05/2024

ESAS-KARAR NO : ...

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit

KARAR TARİHİ : 03/04/2025

YAZILDIĞI TARİH : 03/05/2025

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili, davalılar ... ve ... vekili; tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; davalı ... müvekkili aleyhinde kambiyo senedine mahsus takip yaptığını, dava konusu senetteki imzanın davacıya ait olmadığının düşünüldüğünü, imza gerçek olsa bile davacının iradesinin hile ile sakatlanmış olduğunu, davacının davalı ile herhangi bir ilişkisinin bulunmadığını, davalının, müvekkilinin dava konusu bonoda bedel olarak gösterilen 950. 000,00TL’yi ödeyebilecek gelirinin bulunmadığını, davalının içtimai durumuna göre bu miktarda borç vermesinin yaşamın olağan akışına aykırı olup, senedin bedelsiz olduğunu, belirterek müvekkilinin takibe dayanak bono nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

Yargılama sırasında verdiği dahili dava dilekçeleri ile bono üzerindeki alacağın davalı tarafından davalılar ..., .... alacağın temliki yolu ile temlik edildiğini bildirerek, davanın tarafı haline getirilmesi ve bu davalılar yönünden de borçlu olmadığının tespitine ve müvekkiline alacağın %20’sinden az olmayacak şekilde kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesinin talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

I-)Davalı ... vekili; dava konusu alacağın kıymetli evraka bağlanmış olması sebebi ile illetten mücerret olduğunu, senedin doğumuna neden olan hukuki işlemdeki sakatlık halinin kambiyo senedine yansımayacağını, senede karşı senet ile ispat yükümlülüğü olduğunu, tanık dinletilmesinin mümkün olmadığını, davacı beyanlarının çelişkiler ile dolu olduğunu, davacının ticaret ve inşaat işleri ile iştigal etiğini ve davalının parasını ödemediğini bildirerek davanın reddine ve alacağın %40’ndan az olmayacak şekilde kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

II-)Dahili Davalı ... vekili; alacağın kıymetli evraka bağlandığını, kambiyo senedine dayanan alacağın illetten mücerret olduğunu, kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini, senede karşı senet ile ispat yükümlülüğü olduğunu bildirerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III-)Dahili davalı ... ... dahili dava dilekçesi tebliğ edilmiş ancak davaya cevap vermemişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

Mahkemece. Dairemizin 20/05/22 tarihli ve 2020/567 Esas 2022/708 Karar sayılı kaldırma kararı doğrultusunda; dosyada alınan bilirkişi raporları, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının18/04/2022 tarih .... soruşturma ve 2022/58319 karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair 29/12/2022 tarihinde kesinleşen kararı ile ... bilirkişi heyetinden alınan 17/ 02/2024 tarihli rapor hep birlikte değerlendirildiğinde;

temlik eden davalı ... tarafından davacı ... aleyhinde, Ankara 14. İcra Müdürlüğü'nün 2016/11392 sayılı dosyasında takibe konu edilen 30/07/2015 keşide tarihli, 25/05/2016 vade tarihli ve 950.000,00TL bedelli bonoda bulunan imzanın davacıya ait olmadığı, olması halinde ise iradesinin sakatlanarak hile ile yanıltılarak alındığı, keşideci ile herhangi bir borç alacak ilişkisinin mümkün olmadığı,

gibi davalı .... ekonomik durumu itibariyle kendisinin senet miktarı parayı nakden vermesinin mümkün olmadığı gibi müvekkilinin ekonomik durumu itibariyle böyle bir parayı almasının gerektiren bir durumun olmadığı ayrıca bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğu, alınan borç paranın da bulunmadığı, dolandırıcılık yoluyla senedin alındığı belirterek, senetten dolayı borçlu olmadığının tespitinin talep edildiği, davacı vekilinin menfi tespit davasını, keşideci imzasının sahteliği, irade sakatlığı ve bedelsizlik iddialarına dayandırdığı,

raporlar arasındaki çelişkiyi gidermek amacıyla alınan son ... bilirkişi heyeti raporunda, keşideci kısmında üst üste atılmış iki farklı imzanın yer aldığı, altta bulunan imzanın davacının elinin ürünü olduğu, üstte bulunan imzanın davacının elinin ürünü olmadığı, senette sahteciliğe ilişkin herhangi bir ibare yada ize rastlanmadığı tespit edildiği, bu haliyle, senette bulunan tek imzanın bono vasfı için yeterli olduğu, tek imza ile keşidecinin sorumluluk altına girdiği, kambiyo senedi ve bono vasfı için yeterli olduğu,

menfi tespit davasında alacağın mevcudiyetinin ispat yükünün senet elinde bulunan alacak talebinde bulunan lehtara ait olduğu, senette ihdas nedeni olarak "nakden" ibaresinin yer aldığı ve bu nedenle senedin "nakden alınan bedel karşılığı" düzenlendiğinin kabulü gerektiği, bu haliyle alacaklının alacağın varlığını yazılı belge ile ispat ettiği, borcun olmadığı ya da ödendiği yönündeki ispat yükünün ise keşideci davacı borçluya geçtiği, ancak keşidecinin senedin hile ile iradesinin sakatlanarak düzenlendiği,

bu nedenle senedin ve borçlanma işleminin geçersiz olduğu yönündeki iddiasının dosya kapsamındaki deliller ile ispat edemediği gibi borcunun olmadığı ya da ödendiği hususunu da ispata yarar delil sunamadığı gerekçeleriyle davasının reddine karar verilmiş, hükme karşı taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; Bölge Adliye Mahkemesinin kararına aykırı araştırma ve inceleme yapılarak kaldırma kararına aykırı karar verildiği gibi müvekkilinin iradesi sakatlanarak alınan senet nedeniyle araştırma ve inceleme yapılmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. II-)Davalılar ... ve ... vekili; Ankara 14. İcra Dairesi'nin 2016/11392 E. sayılı icra dosyasının durdurulmasın ilişkin ihtiyati tedbirin devamını öngören (2) nolu hüküm maddesinin kaldırılarak hükmün düzeltilerek esas hakkında karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlu tarafından imzaya itiraz edildiği somut olayda, ... ... Daire Başkanlığı ve grafoloji konusunda uzman üç kişilik bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporlarda imzanın borçlunun eli ürünü olup olmadığı yönünden alınan raporun hükme esas alıp alınamayacağı, buradan varılacak sonuca göre imzaya itirazın reddine karar verilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; imza inkarına ve irade sakatlığı ile bedelsizlik iddiasına dayalı menfi tespit davasına ilişkindir.

Mahkemece; ... bilirkişi ...'dan alınan 12/09/2019 tarihli raporda, dava konusu senetteki imzanın davacının elinin ürünü olmadığının bildirilmesi üzerine, bu rapor hükme esas alınarak davanın kabulüne dair verilen karar Dairemizin 2020567 Esas, 2022/708 Karar, 20/05/2022 tarihli kaldırma kararı ile imza incelemesine yönelik mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun yetersizliğinden bahisle imza incelemesi yönünden mahkemece izlenmesi gereken yol ve yöntemler gösterilerek kaldırma kararı verilmiştir.

Kambiyo senetlerine dayalı olarak başlatılan takiplerde imzaya itiraz, 6100 Kanun'un 208, 211 ve 217 nci maddelerine göre imza incelemesi yapılması gerekmektedir.

Buna göre, 6100 sayılı Kanun'un 211/a maddesine göre yapılan incelemeye rağmen hâkimde sahtelik konusunda kesin bir kanaat oluşmamış ise 6100 sayılı Kanun'un 266 ncı ve devamı maddelerine göre çözümü özel veya teknik bilgi gerektirdiğinden bilirkişi incelemesine karar verilir. 6100 sayılı Kanun’un 211/b maddesine göre bilirkişi incelemesinden önce mevcutsa o tarafa ait karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar ilgili yerlerden getirilir.

Bilirkişi o mahkemede elde edilen yazı ve imzalarla inceleme yapar. Bu husus maddenin gerekçesinde "...Bilirkişi incelemesinde, bu yazı ve imzalarla mahkemece elde edilen yazı ve imzalar esas alınır. Bilirkişi inceleme için gerekli görürse kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazması veya imza atmasını mahkemeden talep edebilir..." şeklinde açıklanmıştır. Bu hükümden anlaşılacağı üzere takibe dayanak senedin sahteliğinin bilirkişi raporu ile ispatlanması gerekir.

Bilirkişi incelemesinde kullanılacak belgeler mahkeme veya bilirkişi huzurunda alınan imza örnekleri ve mukayeseye esas belgelerdir.

İmza incelemesinde öncelikle senedin düzenleme tarihinden öncesine ilişkin borçluya ait olduğu muhakkak olan karşılaştırmaya elverişli imzalarını taşıyan belgeler, keşide tarihine en yakın tarihli olanından başlayarak bilirkişi tarafından mukayeseye esas alınmalıdır.

Yapılacak bilirkişi incelemesinin, konunun uzmanınca ve yeterli teknik donanıma sahip bir ... ortamında, optik aletler ve o incelemenin gerektirdiği diğer cihazlar kullanılarak, grafolojik ve grafometrik yöntemlerle yapılması, bu alet ve yöntemlerle gerek incelemeye konu ve gerekse karşılaştırmaya esas belgelerdeki imza veya yazının tersim, seyir, baskı derecesi, eğim, doğrultu gibi yönlerden taşıdığı özelliklerin tam ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlenip karşılaştırılması;

sonuçta, imza veya yazının atfedilen kişiye ait olup olmadığının, dayanakları gösterilmiş, tarafların, mahkemenin ve Yüksek yargının denetimine elverişli bir raporla ortaya konulması, gerektiğinde karşılaştırılan imza veya yazının hangi nedenle farklı veya aynı kişinin eli ürünü olduklarının fotoğraf ya da diğer uygun görüntü teknikleriyle de desteklenmesi şarttır.

Diğer taraftan 6100 sayılı Kanun'un 282 nci maddesine göre hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.

Mahkeme bilirkişi raporunun tatmin edici bir nitelik taşımadığı kanaatine ulaşacak olursa, yani raporda bazı belirsizlikler ya da çelişkiler bulunduğu kanısına varırsa taraflardan birinin herhangi bir talebi bulunmasa bile bu belirsizliklerin ya da çelişkilerin giderilmesi için kendiliğinden yeni sorular düzenlemek suretiyle aynı bilirkişiden ek rapor alınmasına yahut raporu tanzim eden bilirkişinin sözlü açıklamalarda bulunmak üzere bir gün tayin ederek duruşmaya davet edilmesine ya da gerçeğin ortaya çıkarılması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar bir inceleme yaptırılmasına karar verebilir (6100 sayılı

Kanun md. 282, Bilirkişilik Yönetmeliği md. 56).

Somut olayda, alacaklı vekili tarafından borçlu şirket aleyhine başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibine dayanak 950.000,00 TL bedelli ve 30/07/2015 düzenleme tarihli ve 25/05/2016 vadeli senede senette keşideci ... , lehdar ise ... olup, senette nakden ihdas edilmiştir.

Davacı borçlu vekilinin takibe dayanak senet üzerindeki imzaların müvekkiline ait olmadığını ileri sürmesi üzerine İlk Derece Mahkemesince alınan ... bilirkişi ... alınan 12/09/2019 tarihli raporda, dava konusu senetteki imzanın davacının elinin ürünü olmadığının bildirilmiş ise de hangi belgelerin mukayeseye esas alındığı, hangi teknik yöntemlerin izlendiği açıklanmamıştır.

Ankara Cumhuriyet Savcılığınca Hazırlık soruşturması aşamasında alınan 21/11/2021 tarihli Adli belge inceleme uzmanı ... düzenlediği raporda davacının 14/09/2021 tarihli huzurda alınan imza örnekleri üzerinde yapılan inceleme sonucu ; imzaların aidiyeti tespit edilememiştir.

Hazırlık soruşturması aşamasında: ... Laboratuvarından alınan 17/03/2022 tarihli raporda mukayeseye yarar belgeler senedin tanzim tarihinden sonraki tarihli belgeler üzerinde yapılan incelemeler sonucu; imzanın .. aidiyeti yönünde kanaat oluşturulamadığı şeklinde görüş beyan edilmiştir.

Kaldırma kararı sonrası mahkemece imza incelemesi yönünden ... ... ... Amirliğinden alınan 27/03/2023 tarihli raporda davacının senet tanzim tarihinden önceki ve yakın tarihli belgeler üzerinde yapılan incelemede; senedin ödeyecek hanesinde "..." adına atfen atılı bulunan imzaların kişiye atfedilebilecek kaligrafik ve karakteristik özellikler ihtiva etmeyen çizgisel çekilişlerden oluşan kolaylıkla taklit edilebilecek tarzda basit tersimli imzalar olduğu, bu nedenle inceleme konusu senet üzerinde atılı bulunan imzaların ... eli ürünü olup olmadığı hususunda müspet ya da menfi bir kanaat bildirmenin mümkün olmadığı şeklinde görüş bildirilmiştir.

Bunun üzerine mahkemece çelişkinin giderilmesi için 3 kişilik ... bilirkişi heyetine dosya tevdi edilerek senedin tanzim tarihinden önceki ve yakın tarihli belgeler üzerinde inceleme ile 17/02/2024 tarihli raporda ise; tetkike konu senette borçlu adına atılı üstte bulunan imzanın tersim ediliş biçimi yönünden mukayeseye esas imzalar ile benzerlik göstermesine karşın bilhassa nihayete erdiriliş yönünden mukayese imzalardan farklılık göstermesi ve bahse konu imzanın inşasında tereddütlü bir yapıda olması sebebiyle üstte atılı bulunan imzanın ... elinden çıkıp çıkmadığı hususunda herhangi bir kanaat beyanında bulunulabilmesi mümkün olmadığı,

altta bulunan imzanın ... elinden çıktığı, silinti kazıntı, kağıt liflerinden deformasyon bulunmadığı, senet üzerindeki yazıların kalem mürekkebinin senet üzerinde atılı bulunan borçlu imzalarından farklı olduğu, senedin bilhassa borçlu imzalarının bulunduğu bölümde herhangi bir yapıştırıcı iz bulunmadığı, senet üzerinde herhangi bir sahtecilik unsuru bulunmadığı yönünde görüş bildirilmiş ve mahkemece bu son rapor hükme esas alınmıştır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki, dosya arasında bulunan Ankara ... ... ... ... düzenlenen rapor ile 3 kişilik ... bilirkişi heyetinden alınan son rapor dışındaki diğer raporlar tatbike medar imzalar eksik ve yetersiz olmakla birlikte tüm raporlarda imzanın davacıya aidiyeti tespit edilememiştir. Kaldırma kararı sonrası mahkemece alınan son iki raporda ise bir birinden farklı görüş beyan edilmekle raporlar arasındaki çelişki yaratılmıştır.

Bilirkişi raporları arasında çelişki bulunması hâlinde mahkemece gerekçesi belirtilmek suretiyle çelişkinin giderilmesi için imza inkarı ve sahtecilik unsuru yönünden Adli tıp Kurumunun Fizik ihtisas dairesinin adlî belge inceleme heyetince incelenmesi ve bu suretle alınacak bilirkişi raporu da değerlendirilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir. Bu yön göz ardı edilerek eksik yapılan incelemeye dayalı karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, bu aşamada davalıların istinaf isteminin şimdilik incelenmesine yer olmadığına mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."