Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2024/1510 K.2025/34

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; taraflar arasında 15.05.2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere "Satış Sözleşmesi" ile "Kapalı ve Açık Nokta Sözleşmeleri Ek Prtokol" başlıklı sözleşmenin bağıtlandığını, davalının işletmekte olduğu işyerinde, müvekkili şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ve malttan mamül ürünleri, müşteri taleplerine uygun ve düzenli olarak,

süreklilik arzedecek şekilde satın almayı, bunları şirketin ürünlerine olan müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve müşterilerine yeniden satmayı, işletici sözleşme süresi içerisinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması,

işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya iş bu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya iş bu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, şirket veya bayi/distribütör kayıtlarındaki yatırım harcamaların tümünü ve uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş faizi ide dahil olmak üzere bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte şirket ve/veya distribütöre nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca 80.000,00 TL cezai şart ile birlikte şirket ve/veya Distribütör'ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını

itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep etmemeyi açıklanan maddelerin içeriği ile sözleşmenin diğer hükümlerinde sair hususları kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkili şirket tarafından taraflar arasındaki sözleşmenin 11. maddesinde belirtilen geri ödenmek kaydıyla ve işyerinin açılmasında yardıncı olmak amacıyla 28.600,00 TL katkı sağladığını, karşı yanın edimlerini yerine getirmediği,

işyerindeki faaliyetinin sonlandırdığını, taraflar arasındaki sözleşmenin 11.maddesinde belirtilen mali yardımı alan davalı yanın edimlerini, kanuni ve akdi görevlirini yerine getirmediğini, işyerinde faaliyetini sonlandırarak işyerini kapattıklarını, müvekkili firma ürünlerini bulundurmadıklarını ve satmadıklarını, bizzat müvekkili şirketin ve/veya bayiden ürün alımında bulunmadıklarını ve satmadıklarını, bizzat müvekkili şirketten ürün alımında bulunmadıklarını, ruhsat, izin, satış belgesi vs. gibi her türlü yasal zorunlulukları yerine getirerek bira satışı sağlamayı anlaşıldığını belirterek,

sözleşmenin 15. ve 16. maddelerinin uygulama koşulları oluşması karşısında, fazlaya dair ve işlemiş faiz dahil başkaca talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla.

66.001,55 TL mali yardım/katkı tutarlarının verdikleri tarihlerden 80.000,00 TL cezai şart tutarının dava tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi nispetindeki faiziyle birlikte, mali yakdım/katkı tutarlarının verildikleri tarihten itibaren işlemiş faizleri de dahil olmak üzere bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalılara usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap vermemişlerdir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; davalı tarafın sözleşme süresi içinde faaliyetlerini sonlandırarak sözleşme hükümlerini ihlal ettiği, davalı yanın bunlara ilişkin itirazın olmadığı, D.İş tespit dosyası ile davalının sözleşmeye aykırı olarak iş yerinin kapatılıp çalıştırılmadığının tespit edildiği, 20.3.2014 tarihinde davalının iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edildiği, davalının süresi içinde sözleşme 16. maddeye aykırı davranması nedeni ile sözleşmenin feshine sebebiyet verdiği, ödenen mali katkı ile 80.000,00TL cezai şartın istenme koşullarının gerçekleştiği, her ne kadar ... aleyhine de dava açılmış ise de;

sözleşmeye şirketi temsilen imza attığı ve şahsi sorumluluğunun bulunmadığı, tarafların tacir olduğu davalının cezai şart yönünden basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünün bulunduğu, indirim koşullarının oluşmadığı gibi sözleşme 16. maddesi uyarınca cezai şartın tenkisinin istenemeyeceği gerekçesiyle davanın ... Eğlence Gıda İnşaat Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti yönünden kısmen kabulüne; toplam 65.341,64 TL nin 32.338,98 TL sinin 24.5.2011 2.237,40 TL +KDV nin 27.5.2011 1.678,05 TL + KDV nin 2.6.2011 1.491,60 TL +KDV nin 31.5.2011 1.864,50 TL +KDV nin 7.6.2011 1.678,05 TL +KDV nin 11.6.2011 1.491,60 TL +KDV nin 17.6.2011 1.491,60 TL +KDV nin 15.6.2011 1.491,60 TL +KDV nin 20.6.20111.491,60 TL +KDV nin 25.6.2011 1.864,50 TL +KDV nin 28.6.2013 1.864,50 TL +KDV nin 1.7.2011 9.322,50 TL + KDV nin 5.7.2011 ödeme tarihlerinden itibaren sözleşme 16. maddesi gereği Bankalarca uygulanacak en yüksek kredi faizi üzerinden tahsiline,

fazlaya ilişkin talebin reddine 80.000,00TL nin 16.3.2015 dava tarihinden itibaren avans faizi ile davalıdan tahsiline davalı ... ... yönünden açılan davanın işletici olan şirket adına şirketi temsile yetkili şahıs olması sebebiyle imzaladığı, şahsi sorumluluğunun olmadığı gözetilerek reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili. 66.001,55 TL mali yardım/katkı tutarlarının verildikleri tarihlerden itibaren sözleşmenin 16. maddesi gereği bankalarca uygulanacak en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile tahsiline, 80.000,00 TL cezai şart tutarının dava tarihinden itibaren bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi nispetindeki faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, delil tespiti masraflarının yargılama giderleri arasında nazara alınmasına,

yargılama masraf ve avukatlık ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, karar verilmesi gerekirken davanın kısmen kabulüne karar verilmesi davalı gerçek şahıs hakkındaki davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak talepleri gibi kabulüne karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacının katkı payı adı altında yapılan ödemeden kaynaklanan alacak ile cezai şart alacağınının tamamından davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olup olmadıklarının tespiti hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kapalı satış noktası sözleşmesi kapsamında davalılar tarafından sözleşmenin ihlali nedeniyle mali yardım/katkı bedelini ve cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Satış Sözleşmesinin davayla ilgili maddelerinin incelenmesinde, “…Madde 16-işletici,sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi veya işbu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde ,şirket veya bayi/distribütör kayıtlarındaki borçları ile Şirketten ve/veya Bayi /distribütör’den almış olduğu mali yardım,

katkılar ve her türlü sabit yatırım harcamaların tümünü ve ya uygulanan iskonto tutarlarını verdiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte Şirket ve /veya Bayi/Distribütör’e nakden ve defaten itirazsız geri ödemeyi ve ayrıca Şirket’e 80.000,00 TL cezai şart ile birlikte Şirket ve/veya Bayi/Distribütör’ün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ve defaten ödemeyi kabul ve taahhüt eder.

İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez…” hükmü yer almaktadır.

Mahkemece; cezai şart talebinin kabulüyle avans faizine hükmedilmesinde sözleşme hükümlerine göre bir usulsüzlük görülmemiştir.

Davacı vekili; davalı şirket ile 15.5.

2011 tarihli satış sözleşmesi ile Kapalı ve Açık Nokta Sözleşmeleri Ek protokol imzalandığını, sözleşmenin 15. ve 16. maddeleri uyarınca işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması veya sözleşmenin feshine sebebiyet verilmesi durumunda mali yardım/katkı tutarı ile 80.000,00TL cezai şart tutarının tahsilinin gerektiğini, mahkemece davalının iş yerinin kapalı olup faaliyetinin olmadığının tespit edildiğini ileri sürerek eldeki davayı açmıştır.

Davalı şirketin Ticaret Sicil kaydının silindiği görüldüğünden ihyası için davacı vekiline süre ve yetki verilmiş. Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/660-771 sayılı kesinleşen kararı ile şirketin ihyasına karar verildiği görülmüştür. Taraflar arasında düzenlenen 15.5.2011 tarihli Satış Sözleşmesi, Ek Protokol, teslim tutanakları, iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatları, vergi levhası, faturalar, ödeme dekontları ile Ankara 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/269 D.

İş dosyası celp edilmiş, taraflardan ticari defterlerinin bulunduğu yerin bildirilmesi istenmiş; davacı vekilinin bildirdiği, davalının kesin mehilli tebliğe rağmen bildirmediği görülmüş, defterler ve dosya kapsamı üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Davacı ... Pazarlama Dağıtım AŞ ile dava dışı Bayi- Distribütör Merpas- Merkez Paz. ve Dağ. Tic. Ltd. Şti. İle davalı işletici ... Eğlence Gıda İnş. Tur. Paz. San. ve Tic. Ltd.

Şti. arasında 15.05.2011 ila 15.05.2014 tarihleri arasında geçerli olmak üzere satış sözleşmesi düzenlendiği, ayrıca 20.7.2011 tarihli Ek Protokol düzenlendiği, davacı tarafından bayiye yapılan satış geliştirme faaliyetine destek payına ilişkin ödemelerin adı geçen bayi tarafından davalıya yapılan yansıtma faturaları karşılığı yaptığı ödemeler çıkartılmış, 13 fatura karşılığı 65.341,64TL nin ödendiği, teslim tutanaklarının sunulduğu, davalı tarafça bunlara ilişkin itirazın olmadığı, D.İş tespit dosyası ile davalının sözleşmeye aykırı olarak iş yerinin kapatılıp çalıştırılmadığının tespit edildiği,

20.03.2014 tarihinde davalının iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptal edildiği, davalının süresi içinde sözleşmenin 16. maddesine aykırı davranması nedeni ile sözleşmenin feshine sebebiyet verildiği, ödenen mali katkı ile 80.000,00 TL cezai şartın istenme koşullarının gerçekleştiği, her ne kadar ... aleyhine de dava açılmış ise de; sözleşmeye şirketi temsilen imza attığı ve şahsi sorumluluğunun bulunmadığı,

davalı şirketin yargılamaya katılmadığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince verilen karar oluşa dosya içeriğine uygun olmakla birlikte davacı tarafından davalı şirkete ödenen katkı payı bedeli toplamı 66.001,55 TL olmasına rağmen mahkemece toplama hatası yapılarak 65.341,64TL üzerinden kabul kararı verilmesi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle kabul kaldırma nedenine göre davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK'nin 353/1.b.2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."