Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2024/734 K.2024/735

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi asıl dava davalı birleşen dosya davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Asıl davada davacı vekili, davalı ile müvekkili arasında 350 adet filtre press plakası alımına ilişkin sözleşme imzalandığını, verilen malzemelerin davalı tarafça kendilerine 04/12/2011 tarihinde gönderilen yazı ile uygun olmayanlarının uygun malzeme ile değiştirilmesini talep ettiklerini, kendilerinin ise vermiş oldukları cevabi yazı da davalı tarafça yapılan tespitlerin hatalı yapıldığını, uzman bir kuruluş nezdinde muayene ve analiz işlemlerinin tekrar yapılmasının gerektiğini, malzemenin değiştirilmesine ilişkin talebin sözleşme ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu,

verilen kesin teminat mektuplarının nakte dönüştürülmemesi için tedbir kararı verilmesini, sözleşme konusu malların bulunduğu yer de tespit ve inceleme yapılmasını, sözleşmeden doğan 300.000 USD + KDV'nin TCMB döviz satışı kuru karşılığı davalıdan faizi ile birlikte alınarak müvekkiline verilmesini dava ve talep etmiştir.

Yargılama sırasında verilen teminat mektubunun nakde çevrilmesi nedeniyle 03.12.2012 tarihli dilekçe ile 18.000 USD kesin teminatın irat kaydedildiği, 13.03.2012 tarihinden itibaren değişen oranlarda işletilecek avans faiz ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB döviz satış kuru karşılığı TL üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Yargılama sırasında davacı vekili tarafından 23.01.2015 tarihli dilekçe ile dava dilekçesinde 300.000 USD+KDV talebinde bulunduklarını, ancak harç miktarını eksik gösterdiklerini, bilirkişi raporunda belirlenen %18 KDV üzerinden hesaplanan eksik harcı ikmal ettiklerini belirterek tamamlama harcı yatırılmıştır.

Birleşen davada davacı vekili, davalı firma ile yapmış oldukları sözleşmenin feshedildiğini, yeniden yapılan ihalede daha yüksek miktarda ödeme yaptıklarını, oluşan 152.407,23 TL fiyat farkının temerrüt tarihi olan 14/02/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı firmadan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Asıl davada davalı vekili, davacının kendilerine teslim ettiği malların ihale, döküman ve sözleşmeye uygun olmadığını, ...Fabrikası Merkez Ambarı'na davacı firma tarafından teslim edilen plakaların ürün cinsi ve miktarı yönünden yapılan ilk kontrolde uygun olmadığının anlaşıldığını, ...

Fabrikası'nda yapılan analizlerde Membran ve basınç plakalarının işin teknik resimdeki ölçülere ve teknik şartnamedeki toleranslara uygun olmadığını, bunun üzerine red tutanağı düzenlediklerini, press filtre iletişim yazılım programında hidrolik, pnömatik, elektrik, elektronik ve mekanik tesisatında bir hata olmamasına rağmen Çin menşeili plakaların orjinal plakalara göre farklı renkte ve daha sert olduğunu, bu nedenle membran plakalardaki membranın yeterli oranda esnemediğini,

müvekkilinin tüm teknik detay ve özelliklerini belirterek açmış olduğu ihaleye istenilen tüm teknik hususları bilerek ve kabul ederek ihaleye katılan ve neticesinde istenilen özelliklerde mal teslimi taahhüdü altına giren davacının ayıplı mal yükümleri çerçevesinde ileri sürdüğü iddiasının hukuken geçerli olmadığını, reddedilen mallar için davacı şirketin herhangi bir alacağının olmayacağını bu nedenle açılan davanın reddedilmesini istemiştir.

Birleşen davada davalı vekili, asıl davadaki dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafından davalıya teslim edilen plakaların kabul edilmeyerek iade edildiği, TTK'nın 23. maddesine göre alıcı malı teslim aldıktan sonra 2 ve 8 gün içinde incelemek veya incelettirmek ile ve bu inceleme sonucu malın ayıplı çıkması halinde durumu satıcıya bildirmekle yükümlü olduğu,

2 ve 8 günlük muayene ve ihbar yükümlülüğüne uymayan alıcının malı o hali ile kabul etmiş sayılacağı, ayıplar için kanunun kendisine tanıdığı hakları kaybedeceği, süresinde ayıp ihbarında bulunmayan davacının TBK'nun 227/1 maddesinden de yararlanamayacağı, asıl davada davalı birleşen davada davacının sözleşmeyi feshetmesinin haksız olduğu, kendisine teslim edilen plakaların bedelinin ödenmesinden sorumlu olduğu, ayrıca teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrildiği,

nakde çevrilen teminat mektup bedeli de iadesinden sorumlu olduğu , ödenmesi gereken 300.000 USD lik bedelden davacıya iade edilen 10 adet plaka bedeli olan 4.920 USD nin (492 USD X 10 ) mahsubu sonucu davalı birleşen dosyada davacı tarafça ödenmesi gereken tutarın 295.080 USD olduğu,

asıl davada sözleşme bedelinin bu miktar üzerinden teminat mektubuna ilişkin talebinde mektup bedeli olan 18.000 USD miktar üzerinden kabulü gerektiği, birleşen davanın ise sözleşmenin haksız olarak davalı birleşen dosyada davacı tarafça feshedilmesi nedeniyle menfi zarar kapsamındaki iki ihale arasındaki farkın talep edilemeyeceği bu nedenle davanın reddi gerektiği belirtilerek asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-asıl dava davalı birleşen dosya davacı vekili tarafından; İlamda belirtilen muayene ve ihbar yükümlülüğünün yerine getirilmediğine dair tespitin doğru olmadığını, kamu ihale mevzuatının somut olayda uygulanması gerektiğini, idare mahkemesinde karşı yan tarafından açılan davanın reddine karar verildiğini, alacağın KDV’si ile birlikte tahsiline dair karar verilmesinin de doğru olmadığını, feshin haklı olduğu için müvekkili tarafından iki ihale arasındaki farkın talebine dair birleşen davanın da yerinde olduğunu belirterek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık taraflar arasındaki filtre press plakaları alımına ilişkin sözleşmenin ayıplı ifası nedeniyle sözleşmenin haklı nedenlerle fesh edilip edilmediği, sözleşme bedeline davacının hak kazanıp kazanmadığı, teminat mektubunun irat kaydedilmesinin uygun olup olmadığı, birleşen dosyada ise feshin haklı olması halinde iki ihale arasındaki farkın talep edilip edilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl dava, filtre press plakaları alımına ilişkin sözleşmenin haksız olarak feshedildiğinden bahisle sözleşme ile irat kaydedilen teminat mektubu bedelinin tahsili, birleşen dava ise feshin haklı olduğundan bahisle iki ihale arasındaki farkın tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Davacı tarafından davalı ... Fabrikaları A.Ş.'ye satılan plakaların teknik şartnamedeki ölçülere uygun olmadığı, teknik şartnamede aranan İSO-2768-m standartındaki tolerans sınırlarını sağlamadığı, teslim edilen plakaların üzerinde ürünü açıklayıcı etiketlerin olmadığı, plakaların üzerinde zımba ile yapıştırılmış açıklayıcı olmayan bilgilerin yapıştırıldığı,

plakalarda ürünün kalite kontrol üretim tarihi, seri no ve firma ismi gibi bilgilerinin bulunmaması işletme aşamasında meydana gelecek bir zararın ortaya çıkabilecek bir çatlama, kırılma ve patlama gibi sorunlarda sorunun sistem teknisyeni tarafından net olarak rapor edilmesinin zor olacağı, enjeksiyon ve yolluk izlerinin bulunduğu, hem davacının hem de dava dışı ... firması tarafından satılan plakaların teknik şartnamede verilen ağırlıkları sağlayamadığı, ancak dava dışı ... firmasının satmış olduğu plakaların ağırlık itibariyle standartlara daha yakın olduğunu tespit etmişlerdir.

Plakaların İSO -2768 m grubu toleransı sağlanmamış olsa da görevlerini yerine getirmelerine herhangi bir engel teşkil etmeyeceği dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları ile bildirilmiştir.

Davacı ile davalı arasında 09.06.2011 tarihli sözleşme imzalanmış olup, sözleşme kapsamında 15.11.2011 tarihinde davacı tarafından plakaların davalıya teslim edildiği, 17.11.2011 tarihli tutanak ile plakaların teknik şartnameye ve şartname ekinde verilen plakalara ait teknik resimlere uygun olmadığının tespit edildiği, 29.11.2011 tarihli ret/kabul tutanağı ile red işlemlerinin başlatıldığı, bu yazının ise 01.12.2011 tarihinde faks ile davacı yana bildirildiği, red sebebi olarak ise teknik resim ve ölçülere ve şartnamedeki toleranslara uygun olmaması, mebran ve basınç plakalarının teknik resimde belirtilen ağırlıkta olmaması,

teknik şartnamenin 3.10. maddesi gereği plakaların üzerinde okunaklı ve dış etkenlerden etkilenerek silinmeyecek şekilde yazılı olması gereken firma adı ve üretim tarihinin olmaması gerekçelerinin gösterildiği anlaşılmıştır.

Mahkemenin 30/11/2022 tarihli kararı, Dairemizin 08/12/2023 tarih 2023/550 E. 2023/1682 K. sayılı kararı ile “Dava, satış sözleşmesinde ayıplı olduğu iddia edilen malın ayıplı olmadığından bahisle bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Ticari satımlarda muayene ve ihbar külfeti TTK 23/c. maddede düzenlenmiştir. Bu hükme göre “ Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmeye mecburdur.

Açıkça belli değilse alıcı emtiayı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde muayene etmeye veya ettirmeye ve bu muayene neticesinde emtianın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür.” Ancak ayıp ihbarının bu süre içinde satıcıya ulaşması şart değildir. Bu süre içinde satıcıya ulaşmasa bile alıcı haklarını korumuş olur.

TTK 23/c. maddede gizli ayıbın sonradan ortaya çıkması halinde Borçlar Kanunun 223. maddesinin uygulanacağı belirtilmiştir. Borçlar Kanunun 223/2. maddesinde ayıbın sonradan ortaya çıkması halinde bildirimin derhal yapılması aksi halde alıcı malı ayıp ile beraber kabul edilmiş sayılacaktır.

Açıklanan nedenlerle somut olayda TTK'nin 23.maddesine göre alıcı malı teslim aldıktan sonra 2 ve 8 gün içinde incelemek veya incelettirmek ile ve bu inceleme sonucu malın ayıplı çıkması halinde durumu satıcıya bildirmekle yükümlü olduğu, 2 ve 8 günlük muayene ve ihbar yükümlülüğüne uymayan alıcının malı o hali ile kabul etmiş sayılacağı, ayıplar için kanunun kendisine tanıdığı hakları kaybedeceği, süresinde ayıp ihbarında bulunmayan davacının TBK'nun 227/1 maddesinden de yararlanamayacağı gözetilmeksizin asıl davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.

Mahkemece varılması dosya kapsamında davacı yanın talebi üzerine davalı tarafından iade edilen 10 adet plaka bedelinin bedeli hesaplanarak hükmedilen tazminattan düşülmediği ve davalı yanın bu yöndeki itirazlarının karşılanmadığı anlaşılmıştır.” gerekçesiyle kaldırılmıştır.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına ve özellikle Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda inceleme ve araştırma yapılarak karar verilmiş olmasına göre davalı birleşen dosya davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."