Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/1302 K.2025/1436

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı ve davalı ...Ş. vekilleri tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; davalı bankanın lehtar sıfatıyla yer aldığı bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile başlatılan icra takibinde takibe dayanak bononun bedele ilişkin yazı ile yazılan kısmı ile rakamla yazılan bölümünün farklı olduğunu, rakamla “250.000” yazılı iken yazı kısmında “İKİ YÜZ ELLİ MİLYAR ” şeklinde yazıldığını, yazı ile rakam arasında farklılık bulunduğunu rakamın ise tahrif edildiğini senedin tanzim tarihinin 01/12/1999 olduğu ve Türk Parasından altı sıfır atıldığı gözetildiğinde müvekkilinin senedin rakamla belirtilen miktarı üzerinden borçlu olduğuna,

rakam ile gösterilen miktarın ise tedavülde olan para değerine göre 0,25 TL olduğunu belirterek müvekkilinin icra takibine konu bono nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve icra takibinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili; senede dayanarak davacılar hakkında icra takibine 2011 yılında icra takibi başlatıldığını, icra takibine itiraz edilmemesi sonucunda takibin kesinleşmesi üzerine haciz işlemlerinin yapıldığını, senedin yazı ile yazılı olan kısmına itibar edilmesi gerektiğini, bankanın 0.25 kuruş için senet kabul etmesinin düşünülemeyeceğini davacının senetteki miktarın tartışmalı olduğunu iddia ederek kötüniyetli olarak eldeki davayı açtıklarını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece.

Öncelikle senedin rakam ve yazı ile yazılı kısımları arasında farklılık olması halinde yazı ile yazılı kısma itibar edilmesi gerektiği gerek doktrin gerekse yerleşik içtihatlar ile sabit olmakla birlikte, bu durumun rakam ile yazılı kısımda tahrifat olmaması halinde geçerli olacağı, senedin rakam ile yazılı kısmında bulunan "YTL" ibaresi üzerine daha sonra farklı bir mürekkepli kalem ile tahrifen " 000" yazıldığı tespit edildiği, bu hali ile senetteki yazı kısmına itibar edilemeyecek ve senedin rakam ile yazılı kısmında tahrifat öncesi hali ile geçerli sayılacağı, YTL ibaresinin 2005 yılından sonra kullanılmaya başlandığı,

250.000 YTL'nin değerinin 6 sıfır atılmış hali ile 0,25 TL'ye tekabül edeceği, bu miktar üzerinden icra takibinin geçerli olması gerektiği, davanın kısmen kabulüne dava konusu Ankara 5. İcra Müdürlüğü'nün 2018/3498 Esas sayılı takip dosyasında takibe dayanak bono nedeni ile davacının davalıya 143.479,75 TL borçlu olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talebinin reddine karar verilmiş hükme karşı taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

I-)Davacı vekili; davalı bankanın kötü niyetli olduğunun kabulü ile kötüniyet tazminatına karar verilmesi gerekirken ret kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek ilk derece mahkeme kararı kaldırılarak müvekkili lehine kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

II-)Davalı ...ş. vekili; gerçek bir borç ilişkisi için verilen ve 2011 yılında icra takibine konu edilen senede yönelik açılan davada senette miktar itibariyle yazılı olan miktar hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile senedin 0.25 TL için düzenlendiğinin kabulünün hatalı olduğunu, bu miktarda senet düzenlenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu bildirerek ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLACAK HUSUSLAR

Uyuşmazlık; tanzim tarihi itibariyle geçerli olan para biriminin esas alınıp alınamayacağı senetteki bedel hanesinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, senet bedelinin tahrifatı iddiasına dayalı İİK'nun 72.maddesine göre açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Uyuşmazlık; dava konusu bononun bedel hanesinde ''250.000'' yazılı iken, yazı ile bedel hanesinde ''İKİ YÜZ ELLİ MİLYAR TL'' yazması sonucu rakamla yazılı bedel hanesi arasında farklılığın bulunduğu bononun düzenlenme tarihindeki ‘’TL‘’değeri göz önüne alındığında 0, 25TL için bono düzenlenmesinin taraflar arasındaki ticari ilişkinin kapsamı ve haciz işlemlerinin geldiği aşama dikkate alındığında mahkeme kabulünün aşırı şekilcilik olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

6762 sayılı Kanun'un 690 ıncı maddesi yollaması ile bonolarda da uygulanması gereken aynı Kanun'un 588 inci maddesinde poliçe bedelinin hem yazı ve hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa yazı ile gösterilen bedele itibar olunacağı belirtilmiştir.

Görüldüğü üzere, bono bedeli senede sadece rakamla veya sadece yazı ile yazılmış olabileceği gibi, hem yazı ile ve hem de rakamla yazılmış olabilir. Rakam ve yazı ile gösterilmiş olan miktarlar birbirine tevafuk etmeyip değişik iseler yazı ile gösterilen miktar üzerinden bono keşide edilmiş sayılır.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki maddi ve hukuki olguların gerçekleşme biçimi, kambiyo hukuku ilkeleri ve ticari hayatın olağan akışı kavramı bir bütün olarak esas alındığında, davaya konu kambiyo senedinin lehtarının davalı ve aval verenin davacı ... olduğu, senedin rakam ve yazı ile yazılan bedelleri arasında farklılık bulunduğu, senette herhangi bir tahrifat bulunmadığı hususunun taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmadığı, eldeki davanın ise senedin rakam ve yazı ile yazılan bedelleri arasında farklılık bulunduğundan rakam ile yazılan bedelin geçerli olduğundan bahisle açılan kısmen borçlu bulunmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olaya dair bono incelendiğinde; rakam kısmında tahrif edilmemiş haliyle "250.000'' yazılı iken, yazı ile bedel hanesinde ''İKİ YÜZ ELLİ MİLYAR'' şeklinde yazılmış, yazı ile yazılan kısmın yanında herhangi bir tahrifat bulunmamaktadır. Davacının aval veren sıfatı banka ile aralarındaki kredi işlemleri, daha önce yapılan takip tarihi gözetildiğinde taraflar arasında kredi ilişkisi mevcut olduğundan paranın alım gücü beraber düşünüldüğünde senedin tanzim tarihi olan 01/12/199 tarihi gözetildiğinde 250.000TL için bono düzenlenmesinin hayatın olağan akışına aykırı olacaktır.

Ayrıca; dava konusu bonoya dayalı olarak davacı hakkında davalı banka vekili tarafından 2011 tarihinde Ankara 5. İcra Müdürlüğünün 2011/7786 Esas dosyası ile icra takibi başlatılmış, eldeki dava ise yaklaşık on yıl sonra 17/08/2021 tarihinde açılmıştır.

6762 sayılı Kanun'un 690 ıncı maddesi yollaması ile bonolarda da uygulanması gereken aynı Kanun'un 588 inci maddesinde poliçe bedelinin hem yazı ve hem de rakamla gösterilip de iki bedel arasında fark bulunursa yazı ile gösterilen bedele itibar olunacağı belirtilmiş ise de, bononun düzenlenme tarihindeki Türk Lirasının değeri göz önüne alındığında "250.000 TL" ‘’0,25 YTL ‘’ için bono düzenlenmesi taraflar arasındaki kredi ilişkinin kapsamı ve haciz işlemlerinin geldiği aşama dikkate alındığında mümkün görülmediği gibi,

5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun ve bu kapsamda çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca 01.01.2009 tarihinden itibaren YTL kullanımından vazgeçilerek yeniden TL ibaresine geçildiği, bu nedenle senetteki bedelin tanzimi sırasında kavram karışıklığı nedeniyle senetteki yazı ile gösterilen bedelin, rakamla gösterilen bedelden bin kat fazla olduğu dikkate alındığında, bononun miktarının rakam ile bono metnine yazılırken "20.000" rakamının maddi hataya dayalı olarak yazıldığının kabulü gerekir.

Aksi halin aşırı şekilcilik olacağının kabulü ile ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf isteminin reddine, davalı vekilinin itirazının kabulü ile davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, yeniden yargılama yapılmasını gerektiren bir durum olmadığından davalı tarafın istinaf itirazlarının kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."