Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/1372 K.2025/1349

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; keşidecisi müvekkili ... İnşaat Müh. İmalat San. ve Tic. A. Ş. olan ... Şubesi'nden alınan 8 adet çekin müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığını, 8 adet çekin malzeme alımı için ...

Telekomünikasyon Otomotiv İnşaat Bilişim Temizlik Gıda Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi adına alacaklı şirkete teslim edilmek üzere Ankara'da düzenlendiğini, yetkili hamilin müvekkili şirket olduğunu, muhasebecide iken rızaları hilafına ellerinden çıkan ve çalınan çeklerin bulunamadığını, çeklerin 5 adedinde tarih kısmı boş iken 3 adedinde ise tarih bulunduğunu, söz konusu çeklerin kötü niyetli kişilerce ele geçirilmesi halinde bu kişilerin çekteki boş tarihleri doldurabileceği ve çeki ibraz etmeleri durumunda muhatap bankanın bahse konu çek bedellerini ödemesi gerekeceğini beyan ederek öncelikle ivedi bir şekilde ...

Şubesi'ne müzekkere yazılarak Keşidecisi ve yetkili hamili müvekkili şirket olan 0034275 seri numaralı, tarih kısmı boş, 9.500.000,00 TL tutarlı, 0034276 seri numaralı, tarih kısmı boş, 9.500.000,00 TL tutarlı, 0034277 seri numaralı, tarih kısmı boş, 9.500.000,00 TL tutarlı, 0034278 seri numaralı, tarih kısmı boş, 9.500.000,00 TL tutarlı, 0034279 seri numaralı, tarih kısmı boş 9.501.867,00 TL tutarlı, 0034280 seri numaralı, 25.12.2025 tarihli, 1.500.000,00 TL tutarlı, 0034281 seri numaralı, 30.12.2025 tarihli, 2.000.000,00 TL tutarlı, 0034282 seri numaralı, 30.01.2026 tarihli,

3.000.000,00 TL tutarlı çeklerin kötü niyetli kişilere ödenmesini önlemek üzere ödeme yasağı konulmasını ve söz konusu çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; davacı her ne kadar dava dilekçesinde çekin yetkili hamili olduğunu beyan etmiş ise de, dava dilekçesi içeriğinde ve dilekçe ekinde sunulan dava konusu çek fotokopilerinin incelenmesinde davacının iptali istenen çeklerin keşidecisi olduğu kıymetli evrak iptali veya çekin zayii edilmesi nedeniyle iptalini talep etme hakkının TTK'nun 757 madde hükmünde yapılan açık düzenleme uyarınca kıymetli evrak (bono, poliçe, çek) elinden çıkan kişi yani yetkili hamilin bu davayı açma hakkına sahip olduğu ve davacının keşideci olduğu anlaşılmış olup keşidecinin zayi nedeniyle iptali davası açma hakkı olmadığından, davanın ve ödeme yasağı talebinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; dava konusu zayi çeklerin üzerinde her ne kadar lehdar firmanın adı yazılmış ise, bu şirket ile anlaşma sağlanmadığını, şirket yetkilisine çek teslim edilmediğini, çeklerin müvekkilin zilyetliğinde iken rıza hilafına elden çıktığını, aynı zamanda şirketler arasında ticari bir faaliyet söz konusu olmadığını, çekler kaybolduğu / çalındığı an çekler rıza dışında elden çıktığı ve hukuka uygun şekilde devredilmediği için dava konusu çeklerin yetkili hamili müvekkil şirket olduğunu, çeklerin kaybolması üzerine çeklerin çalındığının anlaşıldığını, müvekkilinin şikayetçi olduğunu,

yerel mahkeme kararında dava dilekçesinde belirtilen hususlara yer verilmediğini, dava konusu çeklerin büyük tutarlı olup kötü niyetli kişilerin eline geçmesi ve ibraz edilmesi durumunda, müvekkilin uğrayacağı zararın telafisi imkânsız sonuçlar doğuracağını, çekler bedelsiz olduğu ve çalındığı için müvekkilin çekleri ödemesi söz konusu olamayacağından, çeklerin bankaya ibrazı halinde karşılıksız yazılması müvekkil şirketin ticari itibarını zedeleyecek, çek kullanımını ve ticari işlerini engelleyeceğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini,

dava konusu 8 adet çekin her biri yönünden ödeme yasağı konularak çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; TTK'nın 757 ve devamı maddeleri gereğince dava konusu çeklerin zayiinden kaynaklanmakta olup, davacının zayi nedeniyle iptalini talep ettiği çeklerde keşideci sıfatını taşıması nedeni ile dava açma hakkı bulunup bulunmadığı ve zayi edildiği belirtilen çeklerin kıymetli evrak vasfına sahip olmadığından iptalinin talep edip edemeyeceği hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler re'sen göz önünde tutularak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757.ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisinin hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle iptal davalarında amacın, keşidecinin mükerrer ödeme yapmasını önlemek ve kaybedilen kambiyo senedi yerine mahkemece verilecek iptal kararını keşideciye/muhataba ibraz etmek olduğu gözetildiğinde, keşidecinin kendisine ibraz edilmek üzere iptal kararı istemesi bu yolun kanunda öngörülen konuluş amacı ile bağdaşmaz.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."