Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/1554 K.2025/1694

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin ... Şubesinin 28/02/2017 vade tarihli ve 30.000,00 TL bedelli, 3008911 seri nolu, düzenleme yeri Kocaeli olan çeki ...

Enerji-...'e keşide ettiğini, müvekkilinin çek bedelini ... şirketine ödediğini, ancak lehtarın çek aslını yırttığını belirterek çek aslının müvekkiline verilmediğini, söz konusu çeke dayanarak müvekkili aleyhine Eskişehir 5. İcra Müdürlüğü'nün 2019/4082 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, takibin kesinleştiğini, takibe konu çekin davalıya nasıl geçtiğinin müvekkili tarafından bilinmediğini, ayrıca çek üzerindeki vade tarihinin 28/02/2017 iken yılı 2019 olarak değiştirildiğini ve yanına müvekkilli şirket yetkilisinin imzasının taklit edildiğini,

söz konusu imzanın müvekkilli şirket yetkilisine ait olmadığını belirterek müvekkilinin davalıya borcu olmadığının tespitine, kötüniyet tazminatının davalıdan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 16/09/2025 tarihli dilekçesi ile müvekkili tarafından haciz baskısı nedeni ile davalıya haricen 13.10.2021 tarihinde 54.835,66 TL ödendiğini ve davalı tarafından Eskişehir 5. İcra Müdürlüğü’nün 2021/5962 Esas nolu dosyasına (2019/4082) haricen tahsil bildiriminde bulunulduğunu, iş bu davanın istirdat davasına dönüştüğünü ifade etmştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, takibe konu çekin, çekte cirosu bulunan ... Enerji Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından yapılan alışveriş nedeniyle borca karşılık olmak üzere müvekkiline ciro edilerek verildiğini, çekin keşide tarihinde bankaya ibrazı sırasında karşılıksız olduğunun anlaşıldığını, bunun üzerine davacı şirket ile ... Enerji-... ve ... Enerji Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti aleyhine takip başlatıldığını, takibin kesinleştiğini, davacı şirketçe süresinde imzaya itirazda bulunulmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, çekte vade tarihindeki tahrifatın çekin kambiyo vasfını etkilemediği ve davacının keşide tarihi altındaki imzası dışındaki imzasına herhangi bir itirazı olmadığı dikkate alındığında düzenleyen olarak çekten sorumlu olduğu, davacı yanca ödeme iddiasında bulunulmuş ise de ödemenin yetkili hamile yapılmasının gerektiği, yetkili hamilin davalı olduğu, davalının çeki kötü niyetle veya ağır kusuruyla iktisap etmiş olduğunun davacı tarafça ispatlanamadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davacı vekili tarafından; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile hüküm tesis edildiği, ... Enerji isimli firmanın ve davalı firmanın kayıtlarının incelenmesiyle aralarında ticari ilişki olup olmadığının tespitinin gerektiği, dava konusu çekin ortadan ikiye yırtılmış ve keşide tarihinde tahrifat olan bir çek olduğu, davalı yanın iyiniyetli hamil olduğunun kabulünün mümkün olmadığı bildirilerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık, çeke dayalı kambiyo senedine özgü takipten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, sahtecilik ve ödeme iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır. Yargılama sırasında davacı yanca ödeme iddiası nedeniyle davanın istirdat davasına dönüştüğü bildirilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Davacı çekin keşide tarihinde tahrifat yapıldığını ileri sürmüştür.

Dosya kapsamında alınan 07/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda "1-Tahrifat yönünden yapılan inceleme. Aşağıda resimlerde de görüldüğü gibi, Tetkik konusu ... Şubesine ait, KOCAELİ-28/02/2019 keşide yeri ve tarihli, keşideci ... ENERJİ ELEK. İNŞ. TAAH. SAN. VE TİC. LTD.

ŞTİ. imzalı, 3008911 çek numaralı ve “30.000/Otuzbin” TL. değerindeki çekin keşide tarihinde yazılı olan ve “28.02.2019” olarak okunan tarihin yıl bölümünde bulunan “9” rakamının olduğu yerde önceden “7” rakamının olduğu ve bu “9” rakamının önceki rakam üzerine sonradan tahrifen yazılmış olduğu ve dolayısıyla önceden “28.02.2017” olan keşide tarihinin tahrifat yoluyla “28.02.2019” şekline dönüştürülmüş olduğu sonucuna varılmıştır. 2-İmza yönünden yapılan inceleme;.

İnceleme konusu ... Şubesine ait, KOCAELİ-28/02/2019 keşide yeri ve tarihli, keşideci ... ENERJİ ELEK. İNŞ. TAAH. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. imzalı, 3008911 çek numaralı ve “30.000/Otuzbin” TL. değerindeki çekin keşide tarihi bölümünde atılı olan düzeltme paraf imzasının, mevcut mukayese imzalarına atfen; ... ELİ ÜRÜNÜ OLMADIĞI, taklit imza olduğu kanaatına varılmıştır." şeklinde bildirilmiştir.

Eskişehir 4. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2021/549 E. sayılı dosyasının UYAP üzerinde bulunan bir örneğinin incelenmesinden, davalı şirket yetkilisinin şikayeti üzerine çekte lehdar ve ciranta olan kişiler ve yetkilileri ile ilgili dava açıldığı ve yargılama kapsamında tahrifat olgusunun kabul edildiği, sanıklar hakkında resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık iddiası ile ilgili açılan davanın kabulüne karar verildiği, kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Davacı yanca dosya kapsamına bila tarihli bir ödeme belgesi sunulmuş olup, belgede dava konusu çekin fotokopisi ve altında ... Enerji-... kaşe ve imzası ile dava konusu çekin 08/03/2017 tarihinde elden ödendiği ve çek ile ilgili bir borcun kalmadığı hususunun belirtildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı ile davalı tarafından takip konusu yapılan çekin üzerindeki keşide tarihindeki düzeltme imzasının keşideciye ait olmadığının anlaşıldığı, bu durumda çekin keşide tarihi, tahrifattan önce yazılmış olan şekli ile kabul edileceğinden çekin keşide tarihinin 28/02/2017 olarak kabul edildiği, çek yasal süresinden sonra 28/02/2019 tarihinde muhatap bankaya ibraz edildiğinden çekin kambiyo senedi olma özelliğinin kalmadığı,

bu halde kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilmiş ise de süresinde ibraz edilmeyen çekler yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde böyle bir çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabileceği anlaşılmış olup alacaklı alacağını her türlü delille kanıtlayabilir.

Taraflar arasında temel ilişki bulunmaması halinde ise çeke ciro yolu ile hamil, dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nun 818/1.-m maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanan aynı kanunun 732. maddesine dayalı sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak talebinde bulunabilecektir.

Somut olayın değerlendirilmesine gelince; davalı, çeke ciro yoluyla hamil olduğundan anılan yasa hükmü uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde davacı keşideciden alacak talebinde bulunabilir. Böyle bir durumda sebepsiz zenginleşmediğinin keşideci tarafından kanıtlanması gerekir.

Somut olayda davacı yanca dosya kapsamına sunulan bila tarihli ödeme belgesi ve Eskişehir 4. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 2021/549 E. sayılı dosyası kapsamında davacı yanın sebepsiz zenginleşmediğini ispat ettiği anlaşılmıştır.

Yargılama sırasında çek bedelinin haricen icra dosyası kapsamında ödendiği ve davanın istirdat davasına dönüştüğü hususu davacı yanca ifade edilmiş, icra dosyasının incelenmesinden davalıya haricen 13.10.2021 tarihinde 54.835,66 TL ödendiği ve davalı tarafından Eskişehir 5. İcra Müdürlüğü’nün 2021/5962 Esas nolu dosyasına (2019/4082) haricen tahsil bildiriminde bulunulduğu, davanın istirdat davasına dönüştüğü de gözetilerek Mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru değildir.

Açıklanan bu nedenlerle davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nin 353/1.b.2.maddesi uyarınca düzeltilerek yeniden esas hakkında karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."