Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2020/1072 K.2025/51

Davalılar ... İnş.Tem. Oto. İlet. ve Tele. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Tem. ve Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili arafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili genel müdürlüğe ait Van Ferit Melen Havalimanı temizlik hizmetlerinin davalı şirketler tarafından yürütüldüğünü, davalılar bünyesinde çalışmakta olan dava dışı işçi ...'ın iş akdinin sona ermesi nedeniyle İş Mahkemesine dava açtığını, kesinleşmiş İş Mahkemesi kararına dayanılarak başlatılan icra takibinde müvekkilince, 16.03.2018 tarihinde 30.000,00 TL., 10.04.2018 tarihinde 497,75 TL. ödeme yapıldığını,

davalılar ile imzalanan muhtelif tarihli sözleşme ve eklerinde yer alan teknik şartnamelerde yüklenici tarafından istihdam edilen işçilerin işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olduğuna dair hükümler bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 30.497,75 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... İnş. Tem. Oto. İletişim ve Tel. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. vekili; dava dışı işçinin müvekkili firma bünyesinde 01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında çalıştığını, iş akdine 13.09.2012 tarihinde başka bir işveren tarafından son verildiğini, 4857 sayılı İş Kanununun 6/5. maddesindeki "İş yerinin tamamının veya bir bölümümün devri halinde devreden işverenin sorumluluğu, devir tarihinden itibaren 2 yıl geçmesiyle sona erer." hükmü uyarınca müvekkilinin sorumluluk süresinin sona erdiğini,

Rücu davalarında zaman aşımı süresi bir yıl olup, zaman aşımı süresinin dolduğunu,

Dava dışı çalışanın müvekkili firma bünyesinde hizmet verdiği süreler boyunca, hak kazandığı tüm işçilik alacaklarının müvekkili tarafından zamanında ve eksiksiz ödendiğini, iş akdine müvekkili şirket tarafından son verilmediğini,

4857 sayılı İş Kanununun değişik 112. maddesi uyarınca, 4734 sayılı Kamu ihale Kanunun 62. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödeneceğini,

Diğer yandan; Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78. maddesi kapsamında, çalışanların tüm mali hak ve alacakları ile tazminat taleplerinin yüklenici kârı da dahil, isteklilerin teklif fiyat bedelleri arasında sayıldığını, taşeronların çalışanlara karşı herhangi bir mali sorumluluğu bulunmadığını,

Dava dışı işçinin iş akdine ... İnş. Tem. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. &... Org. İnş. Tur. Elk. Tar. Gıd. Eğt. Hiz. San ve Tic. Ltd. Şti. Ortaklık girişimi tarafından son verildiğini, İş Kanunu ve Yüksek mahkeme içtihatları gereği, ihbar tazminatı ile yıllık ücretli izin alacağından son alt işverenin sorumlu olduğunu,

Diğer işçilik alacakları yönünden, müvekkil şirketin kendi hizmet dönemine ilişkin tüm işçilik alacaklarını zamanında ve eksiksiz ödediğini,

Kaldı ki kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkili şirketin işçinin tazminat talepleri ile diğer tüm işçilik alacaklarından sorumlu tutulması halinde dahi 4857 s. İK. md. 2/6 ve md. 7 gereği asıl iş veren ile alt işverenin işçilik alacaklarından müteselsilen ve müştereken sorumlu tutulduğunu, bu halde müvekkili şirketin davacı kurumun dava dışı çalışana yaptığı işçilik alacağı ödemelerinden, kendi hizmet dönemine denk gelen kısmın ancak yarısından sorumlu tutulabileceğini,

Taraflar arasındaki ihale sözleşmesi hükümleri gereği davacı Kurumun talimat vermesi üzerine personellerin işten çıkarıldığını, dolayısıyla kıdem ve ihbar tazminatının kurumu bağlayacağımı, yasa gereği çalışanlar baştan itibaren davacı kurumun çalışanı sayılacağından çalışanların tüm mali hakları ile tazminat taleplerinden ilgili kurumun sorumlu olacağını,

Ayrıca davacı idarenin işletilmesini talep ettiği faiz türünün reddedilmesi gerektiğini,

Savunarak, davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... İlaçlama Sağ. Hiz. Ltd. Şti. vekili; müvekkilinin ticari defter ve kayıt belgelerinin su baskını sebebiyle kullanılamaz hale geldiğini, müvekkilinin talebi üzerine mahkemece zayi belgesi verildiğini, bu nedenle dava dışı işçinin hizmet akdine rastlanmadığını, davacının iddiası var ise bu durumu ispat etmesi gerektiğini,

6552 sayılı Yasa ile değişik İş Kanununun 112. maddesi uyarınca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödeneceğini, bu nedenle işçilik alacaklarından davacı kurumun sorumlu olduğunu, davacının zaten yapması gereken ödemeyi yaptığını,

Davacı Kurumun, işveren olarak bir takım yükümlülüklerden kaçınmak amacıyla böyle bir yola gittiğini, daha sonra işçilerin hak kazanmış olduğu tazminatları işveren sıfatıyla ödemekten kaçınmak için ihale alan şirketlere hak edişlerden kesinti yapmak suretiyle ödettiğini,

Diğer taraftan yapılan ihalelerde verilen tekliflerde ne kıdem tazminatı, ne de diğer haklar için müvekkili şirkete ödeme yapılmadığını, işçilik alacaklarından kaynaklanan yargılamalar sebebiyle ortaya çıkan yargılama giderleri, vekalet ücretleri ve işleyen faizlerin davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, işçinin hak ettiği alacakları zamanında ödemeyen davacının bu masraflara sebebiyet verdiğini,

Kabul anlamına gelmemek üzere, müvekkilinin bir sorumluluğu varsa dahi bunun kendi dönemleri ile sınırlı olarak hesaplanması gerektiğini,

Taraflar arasındaki sözleşme normlar hiyerarşisi gereğince Kanunlara aykırı olamayacağından, davacının asıl işveren sıfatını ortadan kaldıran bir düzenlemenin mevcudiyetinin söz konusu olmadığını, asıl işverenin sözleşme ile sorumluluğunu ihale ile iş alan firmalara yükleyemeyeceğini, kaldı ki idare her ne kadar sözleşmelerde bu yükümlülüğü taşeron firmalara yüklemiş gibi görünse de, sözleşmelerde ne kıdem, ne ihbar ne de bu neviden tazminatlar taşeronlara verilmediği için, verilmeyen bir haktan sorumluluk doğmayacağını,

Davacının kendi ihmali ile neden olduğu faiz alacağını talep etmesinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, sebepsiz zenginleşme doğuracağını,

Savunarak, davanın öncelikle usulden, aksi halde esastan reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece Mahkemesince. "Davacı tarafından, bahsi geçen Hava Alanında, temizlik hizmeti, hizmet alım sözleşmesi ile çalıştırılan işçiler tarafından yerine getirilmiş olup, bilirkişi tarafından belirlenen süreler ve dönemlerde söz konusu hizmet davalılar tarafından yerine getirilmiş olduğundan, söz konusu sözleşme kapsamında çalıştırılan işçilerin işçi alacaklarından sorumluluğun belirlenmesinde, davalıların davacı ile imzaladıkları sözleşmeler esas alınır.

Bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere davalılar ile imzalanan sözleşmenin 23 ve idari şartname hükümleri çerçevesinde yükleniciler tüm işçi alacaklarından sorumlu olduğu kararlaştırıldığından sözleşme hükümlerince davacı, dava dışı işçiye yapılan ödemeleri, sözleşme hükümleri çerçevesinde talep edebilir. Bu çerçevede davacı ihbar tazminatını sözleşme süresine bakılmaksızın son işverenden talep edebilir.

Diğer kalemler yönünden ise her bir davalı kendi dönemi ile sınırlı olarak tazminattan sorumlu olacağından, hüküm altına alınan alacak kalemleri belirli bir işveren yanında çalışmasına ilişkin ise, söz konusu iş veren tazminattan sorumlu olur.

Ayrıca hizmet alım sözleşmesi iş ortalığı şekilde imzalanmış ise adi ortaklar döneme isabet eden tazminattan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağından buna göre tazminat sorumluluğunun belirlenmesi gerekmiş, alınan bilirkişi raporunda hesaplama bu çerçevede yapılmış olduğundan..." gerekçesiyle, davanın kabulü ile 30.497,75 TL'nin;

30.000,00 TL'sının;

3.387,04 TL'sinin davalı ... İnş. Tem. Otom. İlt. ve Tele. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.'den,

2.621,95 TL'sinin davalılar ... Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İlaçlama Sağ. Hiz. İnş. Elek. Gıda Ürün. Bilgi. Tem. Hiz. İnsan Kay. ve Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,

3.137,74 TL'sinin ... Sosyal Hizm. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.'den

6.000,39 TL'sinin ... İnş. Tem. ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Tem. Otom. İlt. ve Tele. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,

14.853,52 TL'sinin ... İnş. Tem. ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Org. İnş. Tur. Elektronik Gıda Eğt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,

Ödeme tarihi olan 10.04.2018 tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile tahsili ile davacıya verilmesine,

497,75 TL'sinin;

56,12 TL'sinin davalı ... İnş. Tem.Otom. İlt. ve Tele. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.'den,

43,45 TL'sinin davalılar ... Müş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İlaçlama Sağ. Hiz. İnş. Elek. Gıda Ürün. Bilgi. Tem. Hiz. İnsan Kay. ve Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,

51,99 TL'sinin ... Sosy. Hizm. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.'den,

99,43 TL'sinin ... İnş. Tem. ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Tem. Otom. İlt. ve Tele. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,

246,12 TL'sinin ... İnş. Tem. ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Org. İnş. Tur. Elektronik Gıda Eğt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen,

Ödeme tarihi olan 10.04.2018 tarihinden değişen oranlarda avans faizi ile tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalılar ... İnş.Tem. Oto. İlet. ve Tele. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Tem. ve Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; rücu davaları için zaman aşımı süresinin TBK md. 73 gereği ödeme tarihinden itibaren iki yıl olduğunu,

Taraflar arasında düzenlenmiş ihale sözleşmesi hükümleri ile, kurumun kurduğu komisyonun onay vermesi üzerine müvekkili şirketler tarafından personel alımı yapılabileceği ve yine kurum tarafından talimat verilmesi üzerine personellerin işten çıkarılacağının kararlaştırıldığını, dava dışı işçilerin davacı kuruma ait komisyonun talimatı ile işe başlatıldığını ve işten çıkarıldığını,

Diğer yandan, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78. maddesi, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyatlara dahil olacak giderleri düzenlemiş olup, çalışanların tüm mali hak ve alacakları ile tazminat talepleri yüklenici kârı da dahil olmak üzere isteklilerin teklif fiyat bedelleri arasında sayıldığını, alt işverenlerin sorumlu tutulabileceği tüm bedeller, teklif fiyat bedelleri kapsamında ödendiğinden bunlar haricinde taşeronlarının çalışanlarına karşı herhangi bir mali sorumluluğu bulunmadığını,

Müvekkili firmalar tarafından dava dışı çalışanların tüm işçilik alacakları zamanında ve eksiksiz ödenmiş olup, 4857 sayılı İş Kanununun değişik 112. maddesi uyarınca kıdem tazminatından da asıl işveren olan davacı idarenin sorumlu olduğunu,

Kabul anlamına gelmemekle birlikte, müvekkili şirketin dava dışı işçilerin işçilik alacaklarından sorumlu olduğu kabul edilse dahi, davacı kurumun dava dışı işçilere yaptığı ödemelerin yarısından sorumlu tutulabileceğini,

Bilirkişi raporunda dava dışı işçilerin son ücreti üzerinden hesaplamalar yapıldığını, iş yeri devri kurallarına göre devreden işverenlerin sorumluluklarının işçiyi çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasında işçinin aldığı ücret seviyesi ile sınırlı olacağını, yine bilirkişi raporunda devreden işverenin işçilik alacaklarına ilişkin sorumluluk süresinin 2 yıl olduğu hususunun dikkate alınmadığını,

Taraflar arasında yapılan sözleşmenin eşitler arası yapılmış bir sözleşme olmadığını, kamu kurumundan ihale alan bir firmanın sözleşmenin şartlarını değiştirme gibi bir seçeneğinin olmadığını, tüm sorumluluğun dürüstlük kurallarına aykırı olarak taşeron şirkete yüklendiği sözleşme maddelerinin genel işlem şartları kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini,

Belirterek, İlk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, İş Mahkemesi kararına dayalı olarak dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerine dayalı olarak rücuen tahsili istemine ilişkindir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine aykırılığın da tespit edilmemesine ve özellikle taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerinin TBK'nın 146. maddesindeki 10 yıllık zaman aşımı süresine tâbi olmasına göre, İlk derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından,

HMK.'nın 353/(1)-b.1 ve 359/(3) maddeleri uyarınca, davalılar ... İnş. Tem. ve Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. Tem. Otom. İlt. ve Tele. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 22/01/2025

Başkan · e-imza · Üye · e-imza · Üye · e-imza · Katip · e-imza