Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2020/768 K.2025/1128

Taraf vekilleri tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili, davalı tarafından 24.04.2014 tarihinde 2014/24376 ihale kayıt numarası ile yapılan ...

Termik Santrali işletme Müdürlüğü'nün kazan, türbin, elektrik, ölçü kontrol mekanik atöyle inşaat, teknik büro oto bakım servislerinin günlük bakımları ile onarım ve revizyon işlerinin 126 kişiyle 24 ay süreyle yapılması işi ihalesinin müvekkili firma uhdesinde kaldığını ve 08.09.2014 tarihinde sözleşme imzalandığını, idarenin süre dolmadan müvekkilinin hiç bir kusuru olmadan 01.11.2016 tarihine kadar sürecek olan tip sözleşmeyi 22.06.2015 tarihinde uyarmadan, zaman tanımadan, gerekli tedbri almasına ve zararın oluşmasının önüne geçmek için başka bir işletmesinde çalıştırmaya olanak tanımandan tek taraflı feshettiğini,

ihale bedelinin 7.941.075,09 TL olduğunu ve 476.500,00 TL kesin teminat mektubunun davalıya verildiğini, müvekkilinin iş için malzeme ve ekipman masrafları olara toplam 215.154,76 TL'nin idare lehine harcama yapıldığını, müvekkili şirketin sözleşmenin feshine kadar 3.535.644,77 TL iş yaptığını geriye 4.405.430,32 TL iş bedelinin kaldığını, davalı tarafından 04.07.2014 tarihinde 2014/59604 ihale kayıt numarası ile yapılan ...

Termik Santrali İşletme Müdürlüğü'nün değirmen, kazan, elektrik, ölçü kontrol mekanik atöyle bakımı işleri için toplam 109 kişilik hizmet alımı işi ihalesinin müvekkili firma uhdesinde kaldığını ve 27.10.2014 tarihinde sözleşme imzalandığını, yine davalı idarenin müvekkilinin hiç bir kusuru olmadan tip sözleşmesini tek taraflı olarak feshettiğini, ihale bedelinin 6.984.588,06 TL olduğunu ve 419.080,00 TL kesin teminat mektubunun davalıya verildiğini ve iade edildiğini, müvekkilinin iş için malzeme ve ekipman masraflar olmak üzere maaş, ücret, prim vs. giderleri hariç 257.987,75 TL'lik idare lehine harcama yaptığını,

müvekkili şirketin sözleşmenin feshine kadar 1.874.229,25 TL iş yaptığını, sözleşme bedeli olan 6.984.588,06 TL'den çıkartıldığında geriye 5.110.358,81 TL hak ediş yapılmadığını, tüm bu harcamaların idarenin talebi üzerine yapıldığını, davalı kurumun müvekkiline tebliğ edilen yazı ile 21.06.2015 tarihinde ... ...

Termik Santrali İşletme Müdürlüğü işinin özelleştirilmesi nedeniyle sona erdirildiğinin bildirildiğini, müveklinin 09.10.2015 tarihli yazısı ile sanrtalde çalışan personellerin işe başlama tarihinin 01.10.2014 işin bitim tarihinin 22.06.2015 olması ile personelin iş yasası gereği bir yılı doldurmadığından ücretli izin haklarının olmadığını belirterek teminat mektubunun iadesini ve kendilerinden haksız kesilen emanet hesabına alınan paraların iadesi taleplerine karşılık olumlu netice alınamadığını, yine davalı kurumun ...

Termik Santrali İşletme Müdürlüğü işinin özelleştirilmesi nedeni ile 22.06.2015 tarihinde sona erdiğinin bildirildiğini, müvekkilinin tüm bu durumlar karşısında ağır zararlara uğradığını, müvekkili tarafından dava konusu sözleşme kapsamındaki işler için yapmış olduğu ve karşılıksız kalan harcamalardan dolayı davalıdan talepte bulunduğu,

ayrıca Kamu İhale Sözleşmeler Kanunu'nun 24. maddesi kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi durumunda sözleşme bedelinin %80 ile sözleşme fiyatları yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının %5 geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir şeklinde düzenleme mevcut olduğunu, bunlar üzerinden yapılan hesaplamanın kendilerine ödenmesi gerektiği belirterek idareden talep ettiklerini, idarenin cevap vermediğini iddia ederek, 476.500,00 TL'lik teminat mektubunun iade edilmesine,

müvekkili şirketin uğramış olduğu ve layihalarında belirttiği hususlar dahilinde tespit olunan zarar ve ziyanların sözleşme tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile birlikte davalı kurumdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 22.03.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile, müvekkili şirket tarafından davalıya verilen 476.500,00 TL'lik teminat mektubunun iadesine; davalı tarafından müvekkilinin hakedişlerinden kesilen nakdi 14.414,31 TL'nin iadesine; müvekkili şirketin yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici karına karşı gelen alacak bedeli olan 360.792,77 TL'nin ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, davacı ile karşılıklı olarak imzalanan hizmet alımı sözleşmelerinin diğer hususlar başlıklı 36. maddesinin 36.1. bendi hükümleri doğrultusunda sözleşmelerin sona erdirildiğini, davacıya sözleşmenin 11.4. maddesi gereğince SGK ilişiksiz belgesi sunması halinde kesin teminatın iade edileceğinin bildirildiğini, davcının iş eksilişi iddiasıyla tazminat talebinde bulunduğunu, iş eksilişinin yapılmadığını, sözleşmenin 36. maddesi kapsamında özelleştirme nedeniyle işin sonlandırıldığını,

davacının kazandığı ihaleye ait sözleşmenin imzalanmasından sonra ilerleyen aşamada kendi aleyine neticeler doğurabileceğini her basiretli tacir gibi analiz etmesi ve bu hükmün hukuka aykırı olduğunu düşünüyor ise 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda düzenlenmiş olan ihalelere karşı başvuru yollarına başvurması gerektiğini, ...

Termik Santrali işine ait teminat mektubunun yıllık izin ücretine ilişkin olarak 4857 sayılı İş Kanunu'nun açıkça belirlendiğini, bu hüküm doğrultusunda anılan işçilere yıllık izin ücretinin teşekküllerince ödenemeyeceğini, yıllık izin ücretinden alt işveren statüsünde ihale alan firmanın sorumlu olduğunu ve işçilerin yıllık için haklarının ve diğer işçilik alacaklarının kesin kabule engel teşkil etmesi nedeniyle yüklenici firmanın sözleşmesel tüm yükümlülüklerini yerine getirmemiş sayılacağından teminatın iade edilmediğini,

davacının yüklenicisi bulunduğu hizmet alımı işi ve davacının çalışanları olan bu hizmet alımı işinin personelinin dava konusu işin başlangıç tarihinde işbaşı yapmış olan kişiler olmadığını, dolayısıyla süregelen bir işte davacının yüklenicisi bulunduğu sözleşme süresi içerisinde firma ile imzalanan sözleşmenin 11.4. maddesi karşısında yüklenici firmanın sorumluluğunda olan yıllık için hak eden personelin bulunduğunu savunarak, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "...Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamından; taraflar arasında tanzim edilen iki ayrı sözleşme ile davalı şirkete ait ... ve ... Termik Santrallerinin bakım, onarım ve revizyon işlerinin davacı tarafından üstlenildiği, sözleşmede belirtilen süre dolmadan özelleştirme nedeniyle sözleşmenin sona erdirildiği, davacının süresinden önce sözleşmenin sonlandırılması nedeniyle verdiği teminat mektubu ve ek teminat nedeniyle yapılan kesintinin iadesi, menfi zararları ile sözleşme kapsamında işlerin %80'den az yapılmış olması nedeniyle kamu ihale sözleşmeleri kanunu kapsamında %5 tazminatın hesaplanarak taraflarına ödenmesi talebiyle derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında tanzim edilen sözleşme ve eki şartnameler, ihale evrakları, SGK yazıları, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında tanzim edilen sözleşmeye göre işin bitim tarihinden önce özelleştirme nedeniyle sözleşmelerin sonlandırıldığı sabittir.

Davacı sözleşmenin süresinden önce sonlandırılması nedeniyle sözleşme kapsamında ifa etmesi gereken işleri yapmak üzere yaptığı masrafların bulunduğunu, bunların menfi zarar kapsamında tazmininin gerektiğini, ayrıca kamu ihale sözleşmeleri kanunu uyarınca sözleşme bedelinin %80'den daha düşük bedelle tamamlanması anlaşılması halinde yüklenicinin yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak sözleşme bedelinin %80 ile sözleşme fiyatları ile yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının %5'nin tahsilini istediğini belirtmiştir.

Taraflar arasında tanzim edilen sözleşmenin 36.maddesinde santrallerin özelleştirilmesi halinde özelleştirmeye ilişkin devir sözleşmesinin imzalandığı tarih itibariyle sözleşmelerin kendiliğinden sona ereceği bu durumda yüklenicinin kesin teminatın iadesi dışında kâr mahrumiyeti ve benzeri herhangi bir istekte bulunamayacağı belirtilmiştir.

Bu durumda sözleşmenin bu açık hükmü karşısında davacının davalıdan menfi zarar ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu uyarınca zarar tazmini taleplerinde bulunma hakkı yoktur.

Davacının teminata ilişkin taleplerine gelince; sözleşmenin 11.maddesinde taahhüdün sözleşme ve ihale hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye borcunun olmadığı, ayrıca SGK'dan alınan ilişiksiz belgesi sunulduğunda teminatın iade edilmesi gerektiği belirtilmiş olup olayımızda davacının dava konusu işten dolayı davalı tarafa borcunun bulunduğunun iddia edilmediği, SGK tarafından ilişiksizlik belgesinin verilmiş olduğu, bu durumda davacı tarafından davalıya ... Termik Santrali için verilen 476.500,00 TL kesin teminat mektubu ve hak edişlerden kesilen 14.414,31 TL'lik ek teminatın davacıya iadesinin gerektiği anlaşıldığından davacının bu talebe yönelik davasının kabulüne diğer taleplere yönelik davasının reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yasa yoluna başvuran davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

Yerel mahkemece üç defa bilirkişi raporu alındığını, tüm rapor içeriklerinde, müvekkilinin taleplerinde haklı olduğunu ayrıntılı şekilde açıklandığını, sözleşmelerin tüm şartları ile birlikte idarece önden hazırlanıp, ihale süreci sonrasında, ihalenin uhdesinde kalan kişiye, mecburen imzalamak zorunda bırakılan sözleşmeler olduğunu, müvekkilinin her iki ihaleden 24 ay sonunda toplamda 14.925.663,15 TL istihkak almak amacı ile masraf ve harcamalar yaparak vergiler ödediğini, idare özelleştirmede olsa da, erken sözleşmeyi sonlandırarak müvekkili şirketin zararına sebep olduğunu,

müvekkilinin hukuki ve fiili imkansızlıkları yada çıkartılacak kanunları ve buna bağlı düzenlemeleri önceden bilmesinin imkansız olduğunu, müvekkilinin sözleşme ile üstlendiği tüm edimlerini kusursuz ve eksiksiz yerine getirdiğini, imzalanan sözleşmelerin fesih ile değil fesih dışı olgularla tasfiyesinin gerçekleştiğini, bilirkişi raporunda yapılan değerlendirmeye göre müvekkilinin haklı taleplerinin ve meblağların belirtildiğini, yapılan harcamalara ve KİSK'da ki düzenlemeye istinaden %5'lik oranın uygulanarak 360.792,41 TL talep edildiğini, bu giderlerin akdin ifa edileceğine güvenilerek yapılan giderler olduğunu,

yerel mahkemece bu taleplerin reddedilmesinin usul ve yasaya uygun olmadığını belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İstinaf yasa yoluna başvuran davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle:

Davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, sözleşmeyi okumak için fırsatının bulunduğu ve sözleşmeyi değiştirmek için herhangi bir girişimde bulunmadığı göz önüne alındığında sözleşme hükümlerinin tam ve eksiksiz olarak uygulanması gerektiğinin ortaya çıktığını, davacı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı dava dışı işçiler tarafından alacak davaları açıldığını, davacının da açılan davalarda verilen kararlara dayanarak sözleşmedeki yükümlülüklerinin kendisinden istenemeyeceğini iddia ettiğini, işçinin kıdem, ihbar tazminatı,

yıllık izin gibi feshe bağlı olan haklarını talep edebilme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin işbu davada araştırılamayacağını, burada esas olarak değerlendirilmesi gereken hususun, davacının işçiyi çalıştırdığı kendi dönemiyle ilgili olarak sözleşme hükümleri çerçevesinde usulüne uygun olarak alacağı ibranameleri müvekkiline sunma mecburiyetinin varlığı olduğunu, müvekkilinin dava konusu edilen sözleşmeyle aynı şartları taşıyan sözleşmeler uyarınca davacının talepleri gibi teminat mektuplarının iadesiyle ilgili olarak çok sayıda davaya muhattap olduğunu ve bu davaların hepsinde müvekkilinin haklılığına hükmedildiğini belirterek,

yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında tanzim edilen hizmet alım sözleşmesinin davalı tarafından haksız feshedildiği iddiasına dayalı olarak davalıya verilen teminat mektuplarının iadesi ve oluşan zararın tespiti ile tahsili istemine ilişkindir.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmasına göre; taraf vekillerinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1,b,1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 12.12.2025

Başkan Üye Üye Katip · e-imza e-imza e-imza e-imza