Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/2011 K.2026/736

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Müvekkili İdareye bağlı ... Tarım İşletmesi Müdürlüğü’nün bitkisel üretim, hayvancılık ve tarım işçilikleri hizmetleri, 2011 ve 2017 yılları arasında imzalanan Teknik ve İdari Şartnameler ve Sözleşmeler ile davalılar tarafından üstlenildiğini, davalıların işçisi olarak çalışan işçi ...'ın emeklilik başvurusunun incelenmesinde kıdem tazminatına hak kazandığı değerlendirilerek arabuluculuk heyeti ile varılan anlaşmaya göre 10.800,-TL kıdem tazminatının 06/06/2018 tarihinde ödendiğini bu ödemenin yüklenici firmalardan rücuen tahsili gerektiğini ileri sürerek davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... ve ... İnşaat Turizm Tekstil Nakliye Sanayi Ticaret Limitet şirketi vekili: Ödeme yükümlülüğünün asıl işverene ait olduğu, 6552 sayılı Kanun 11/09/2014 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra kıdem tazminatı gibi giderler sözleşmeye dahil edilmediğinden kıdem tazminatlarıyla ilgili rücu davalarının açılamayacağını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Davalılardan ... ... ve ... AŞ vekili: Davacının 6552 sayılı Kanunla İş kanunun 112 inci maddesine eklenen fıkra ve Hizmet Alım Sözleşmesinin 22 inci maddesi gereğince işçilik alacaklarından sorumlu olduğuna dair bir hüküm olmadığını, kabul anlamma gelmeksizin alt işverenlerin dönemleriyle sınırlı olarak yarı yarıya sorumluluk hesabının yapılmasının gerektiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

İlk derece mahkemesince "...

Davacı dava dışı işçiye 10.800,00TL'yi 06/06/2018 tarihinde Ödemiştir. dava dışı işçi ... kıdem tazminatına esas olarak 24/05/2011-19/01/2017 tarihleri arasında çalıştığı, emeklilik talebiyle işten ayrıldığı, toplam çalışma gün sayısının 2048 olduğu, brüt kıdem tazminatım ( 2.048 günx5,36 ) 10.977,28TL'n 83,32TL damga vergisi çıkartıldığında 10.893,96TL olarak hesaplandığı ve 01/06/2018 tarihli arabuluculuk kararıyla kesinleştiği ve dava dışı işçiye davacı tarafından ...

Bankası aracılığı ile EFT ile 06.06.2018 tarihinde 10.800,00 TL olarak ödendiği, hizmet alım sözleşmelerinde işçilik tazminatlarından alt işverenlerin sorumluluğuna ilişkin açık bir düzenlemenin bulunmadığından taraflar (davacı ile davalılar) arasında ayrı ayrı yarıyarıya bir sorumluluk hesaplaması yapılarak davalı ... şirketinde 24.05.2011-30.09.2012 tarihinde 487 gün olarak 1.284,08-TL'nin tahsili, 01.10.20l2-31.12.2013 tarihlerinde ...-...

Ortak Girişiminde 455 gün olarak ve 01.03.2015-29.02.2016 tarihlerinde ... şirketinde 364 gün olarak 959,77 TL kısmın ortak girişimin ortaklarından ... İnşaat Madencilik Orman Ürünleri Temizlik Taahhüt Ticaret Limited şirketi sorumlu olmak üzere toplam 2.159,48 TL'nin davalı ...-. ...-...

Ortak Girişimi'nden tahsili, 01.01.2014-28.02.2015 tarihlerinde ... ... firmasından 420 gün olarak 1.107,42-TL'nin, 01.03.2016-19.01.2017 tarihlerinde davalı ... şirketinde 322 gün olarak 849,02-TL'nin tahsilleri bakımından davanın kısmen kabulüne dair karar vermek ve davalı ...

Şirketinin davalı ... şirketi ile iş ortaklığı olarak davacı ile akdettikleri 2012-213 yıllarına ait hizmet alım sözleşmelerinde iş ortaklıkları olarak birlikte alt işveren olmaları ancak SGK kaydında dava dışı işçinin davalı ...

Şirketi çalışanı olması nazara alındığından hizmet alım sözleşmesine göre sorumluluğu rücuya konu olabilecek şekilde davalı ... şirketi hakkında ayrıca bir hüküm kurulmayarak fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilerek dava dışı işçinin çalıştığı davalı ... şirketinden tahsili cihetine gidilmesi gerekmiştir.

Ödeme tarihinden itibaren alacak muacceliyet kazanmakla 06.06.2018 tarihinden itibaren talep gereğince yasal faize hükmedilmesi, fazlaya ilişkin istemin ise reddine..." karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: mahkeme tarafından yarı yarıya sorumluluk hesaplaması yapılmasının hatalı olduğu nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Somut olayda, Yargıtay yerleşik uygulaması ile dava dışı işçinin davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince davalıların dava dışı işçinin kendileri yanında çalıştığı dönem için belirlenen tazminat tutarının yarısından sorumlu olduğunun kabulü doğru olmamıştır.

Bu durumda Dairemizce, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle, HMK 353/(1)-b.2. madde uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararını kaldırarak davanın kısmen kabulü yönünden yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip