Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2021/756 K.2026/445

Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: taraflar arasında hizmet alım sözleşmesi yapıldığını, dava dışı işçi ...’ın da bu hizmetler kapsamında davalı şirketler nezdinde istihdam edildiğini, 31/08/2017 tarihinde emekliye ayrıldığını, işçiye son bordrosuna göre 46.636,60 TL kıdem tazminatı tutarının ödendiğini, kıdem tazminatının brüt tutarının 46.993,28 TL olduğunu, damga vergisi tutarının ilgili vergi dairesine ödendiğini, son işveren olan ...

Temizlik...Ltd.Şti tarafından kurumlarına 4.552,63 TL ödeme yapıldığını, böylece davalılardan 42.440,65 TL tutarında kurum alacaklarının bulunduğunu ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla bakiye 42.440,65 TL’nin ödeme tarihi olan 06/10/2017 den itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili özetle: Rücu talebinin zamanaşımına uğradığını, taraflar arasında imzalanmış olan sözleşme ve şartnamelerde firmaların sorumluluğuna dair hüküm bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir. Diğer davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmiş cevap vermemişlerdir.

İlk derece mahkemesince; "... davalılardan ...'nın zamanaşımı itirazında bulunduğu, ancak taraflar arasındaki sözleşme BK 146 md gereğince, 10 yılılk zamanaşımına tabi olup, rücuya esas ödemenin yapıldığından itibaren de 10 yıl zamanaşımına tabi olmakla itirazına itibar edilmemiş, davacı ile davalılar arasındaki sözleşmenin 22 mdsinde; yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları düzenlenirken HİGŞ 6. Bölümüne atıf yapıldığı, HİGŞ 6. Bölümünde ise; iç ilişkideki sorumluluğun alt işverenlere bırakılmasına dair açık bir düzenleme tespit edilemediği,

Yargıtay 13 HD'sinin 2017/7637 esas 2017/11388 karar 21/11/2017 sayılı kararında özetle; "sözleşmenin 22 mdsinde ve atıf yapılan Hizmet Alım Sözleşmeleri ve ekleri olan şartnamelerde işçilerin iş akitlerinden doğacak tazminatta hangi tarafın ne oranda sorumlu olduğunun hususunda açık bir hüküm olmadığı,

tacir olan davalıların ve davacı idarenin doğan zararlardan yarı yarıya sorumlu olduklarının kabulü gerektiği" ve aynı görüşteki istinaf mahkemesi kararları dikkate alındığında, dava dışı işçi ...'a ödenen kıdem tazminatı ile ilgili davalı alt yüklenicilerin kendi çalıştıkları dönem ve davacı idare ile bu döneme ilişkin ödemeden yarı yarıya sorumlu olduklarının kabulü gerekmiştir.

Sonuç olarak; bilirkişi hesaplamasına göre. Davalı ... Temizlik Tur. Tekstil Kağıtçılık San. Ve Tic. Ltd. Şti. Yönünden kendi dönemine ilişkin kıdem tazminatı ödenmiş olduğundan ödeme nedeni ile davanın reddine, Diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulü ile. Davalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. Yönünden 4.918,22 TL, Davalı ... Müh. Makine İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Yönünden 1.598,53 TL, Davalı ... Kurumsal Hizmetler İnş. Taah. Tic. A.Ş. Yönünden 3.492,25 TL, Davalı ...

Temizlik İnş. Tur. Nak. Elek. Elektronik Eğitim San. İht. İhr. Ltd. Şti. Yönünden 1.603,07 TL, Davalı ... Kimyavi Maddeler Tem. Taah. Ve Tic. Ltd. Şti. Yönünden 9.613,91 TL'nin ödeme tarihi olan 06.10.2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, Fazlaya ilişkin talebin reddine..." karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: yarı yarıya sorumluluğa göre karar verilmesinin doğru olmadığını, davalıların kıdem tazminatının tamamından sorumlu olduklarını beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak rücuen tahsili taleplidir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir.

SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin ferileri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.

(Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 25.01.2021 tarih ve 2019/2330 E., 2021/175 K.,

Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 23.09.2021 tarih ve 2021/697 E., 2021/355 K.,11.11.2021 tarih ve 2021/1623 E., 2021/1446 K., 20.12.2022 tarih ve 2021/5300 E., 2022/5935 K., 02.11.2023 tarih ve 2022/5380 E., 2023/3645 K. sayılı kararları)

Somut olayda, Yargıtay yerleşik uygulaması ile dava dışı işçinin davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, davacı üst işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince davalıların dava dışı işçinin kendileri yanında çalıştığı dönem için belirlenen tazminat tutarının yarısından sorumlu olduğunun kabulü doğru olmamıştır. Dairemizce, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile davalıların bilirkişi raporu ile tespit edilen miktarların dönemleri itibariyle dava konusu toplam değerin aşılmamasına dikkat edilerek tamamından sorumlu olduklarına, bu halde dahi davalı ... ödemesinin sorumluluk miktarını karşılaması nedeniyle bu davalı hakkındaki istemin reddine dair HMK m 353/1,b,2 uyarınca yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...