Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/1934 K.2023/1815

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkili kooperatifin inşa ettiği konutlardan C Blok 1 nolu daireyi üye olan davalı ...'ya verdiğini, davalının daha sonra kooperatif üyeliğinden 24.06.2022 tarihinde istifa ettiğini, Kooperatifler Kanunu'nun 17. maddesine göre davalı ...'nın kooperatiften aldığı taşınmazı iade etmesi gerektiğini, davalı ...'nın, diğer davalıya taşınmazı ipotek olarak verdiğini, davalı ... lehine yapılan tescil işleminin, kooperatif üyeliğinden istifa etmesi nedeniyle hukuki dayanağını yitirerek,

yolsuz tescil niteliğini kazandığını, yolsuz tescil nedeniyle iptal edilen tapu kayıtlarının eski hale iade edileceğini, davalı bankanın, ... ile kooperatif arasındaki ilişkiyi bildiğini ve bilmesi gerektiğini, davalı bankanın bu durumu bile bile taşınmazın üzerine ipotek koyduğunu, davalı tarafın iyiniyetli olmadığını, davalı bankanın lehine verilen ipoteğin iptali gerektiğini, asıl işlem olan ipoteğin baştan itibaren geçersiz olduğunu, dolayısıyla ipoteğin ve tapunun iptaline, müvekkili adına tesciline karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek,

C Blok 1 nolu bağımsız bölümün tapusunun iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini, davalı ... lehine verilen ipoteğin kaldırılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, davalının aidatlarını kooperatife düzenli olarak ödediğini, tapu kaydında herhangi bir yolsuz tescil söz konusu olmadığını, ipoteğin tescil edildiği tarihte ilgili tapu sicilinde herhangi bir şerh bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı ... vekili, kooperatif üyeliğinden istifanın ipoteğin geçerliliği etkilemeyeceğini, dolayısıyla davacı yanın ipoteğin fekki talebinin yersiz ve dayanaksız olduğunu, müvekkili bankanın tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak taşınmaz üzerinde ipotek tesis ettiğini, taşınmaz maliki ile kooperatif arasındaki üyelik ilişkisinin banka tarafından bilinmesinin mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince "...TMK'nın 1022. maddesinde. "Ayni haklar kütüğe tescil ile doğar" denildikten sonra aynı Yasa'nın 705. maddesinde de tescilden önce mülkiyetin kazanılabileceği haller "Miras, Mahkeme Kararı, Cebri icra, İşgal, Kamulaştırma halleri ile Kanunda öngörülen diğer haller" olarak belirtilmiştir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanun'unda, kooperatif üyelerine mülkiyetin, kur'a çekimi ile geçeceğine dair bir düzenleme olmadığı gibi, olayda TMK'nın 705. maddesinde öngörülen diğer istisnai haller (tescilsiz iktisap) de bulunmadığından, konut yapı kooperatiflerinde kur'a çekimi ile mülkiyetin kooperatif üyesine tescilsiz geçeceğinin kabulü mümkün değildir.

Davalının kooperatif üyeliğinden çıkma iradesini açıklamasının yanında, kooperatif ortaklığı sebebiyle kendisine tahsis edilen ve ortaklık payına isabet eden taşınmazın tapu kaydını davacı kooperatife devretmesi gerektiği tabîidir.

Davalı ...'nın, kooperatif yönetim kurulunun 25/03/2021 günlü 2021/03 sayılı kararı ile ...'a ait ... numaralı daire ile özgülenmiş kooperatif ortaklığını devralmak suretiyle kooperatif ortaklığına alındığı, Mevcut yönetim kurulu kararlarına ve muhasebe defter kayıtlarına göre normal ortak ...'nın, 27/06/2022 tarihi itibariyle kooperatifle bir bağı kalmadığı,

KK. ve anasözleşme hükümleri çerçevesinde ortaklık payına isabet eden taşınmazın tapu kaydını davacı kooperatife devretmesi gerektiğinden Davanın davalı ... yönünden TAPU İPTALİ VE TESCİL TALEBİNİN KABULU İLE ... nolu dairenin davalı ... adına kayıtlı tapusunun iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir.

"İpoteğin terkini isteme hakkı" başlığını taşıyan TMK'nın 883. maddesinde "Alacak sona erince ipotekli taşınmazın maliki, alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebilir." yönünde düzenleme getirilmiştir. Bu itibarla davacının, davalı adına olan ipotek kaydının terkini talebiyle malik sıfatını kazanmadan açtığı bu davada, henüz aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, malik sıfatını kazandıktan sonra bu davayı açabileceği nitekim bu konuda iş bu dava ile açılan tapu iptal ve tescil davasının sonucuna göre de dava hakkına sahip bulunacağından, davacının davalı Vakıflar Bankası yönünden davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Dava dilekçesindeki anlatım ve iddiaları tekrar ederek, davacının üyelikten ayrılması ile tapunun dayanağının ortadan kalktığını, tacir olan bankanın bu durumu bilebilecek durumda olduğunu, ipotekle ilgili tescilin de yolsuz tescil niteliğinde olduğunu, kooperatif üyelik ilişkisi devam ederken ve henüz inşaat tamamlanmamışken taşınmaz üzerine ipotek koyan davalı banka bu üyeliğin sona erme ihtimalini bilen ve bilebilecek durumda olduğunu beyan ederek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, kooperatif üyeliğinin sona ermesine bağlı olarak davalı adına tescil edilen taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tescili ve diğer davalı banka lehine olan ipoteğin fekki istemine ilişkindir.

1-Uyuşmazlık salt taşınmazın aynıyla ilgili olmayıp davacının davalı kooperatifle olan üyelik ilişkisinden kaynaklandığından, uyuşmazlığın 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu hükümlerine göre çözümlenmesi gerekir. HMK'nın 14. maddesine göre, kooperatif ile ortakları arasında açılacak davalarda kooperatif merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. Anılan yetki kuralı kamu düzenine ilişkin ve kesin nitelikte olduğundan, davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece re'sen dikkate alınması da gerekir.

Ticaret Sicili kayıtlarından davacı kooperatifin adresinin Ankara ili Çankaya ilçesinde olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre İlk derece Mahkemesince, davalının eski ortağı olduğu davacı kooperatifin merkezinin Ankara'da bulunduğu ve Ankara Mahkemelerinin kesin yetkili olduğu gözetilerek HMK'nın 114/(1)-c ve 115/2. maddeleri uyarınca, davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davanın taşınmazın aynına ilişkin olduğu düşüncesiyle uyuşmazlığın esasının incelenmesi doğru olmamıştır.

Bu durumda Dairemizce, HMK'nın 353/(1)-a.3. maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararının esası incelemeden kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

2-Kararın kaldırılma nedenine göre, davacı vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 15/11/2023

Başkan Üye Üye Katip