Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2025/1197 K.2026/688

Davalı Müflis SS ...Konut Yapı Kooperatifi İflas idaresi vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Davalılar arasında kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, müvekkilinin müflis ... kooperatifine peşin bedel ödeyerek üye olduğunu, üyelik sonucu dava konusu taşınmazda A2 blok zemin kat 1 numaralı dairenin tahsis edilmesine karar verildiğini, taşınmazın müvekkiline tahsis edilmediğini, açılan davalar sonucu Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/302 sayılı dosyası ile dava konusu taşınmazın tahsis önceliğinin müvekkiline ait olduğunun Yargıtay incelemesinden geçerek karar verildiğini, müvekkilinin kooperatif aidat borçlarını peşin ödediğini,

2007 kasım ayından sonra yeni gelen yönetimin müvekkilinin üyeliğini görmezden gelerek aidat borcu için müvekkiline ihtarname gönderdiğini, müvekkilinin itirazları dikkate alınmayarak müvekkilinin ihraç kararının onaylandığını, ihraç kararının iptali için açılan dava ile müvekkilinin ortaklığının devam ettiğine karar verildiğini, müvekkilinin hakkı olan dava konusu taşınmazın kura sonucu ...'a tahsis edildiğini, taşınmazın müvekkiline ait olduğunun tespiti için Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açıldığını,

Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/302 esas sayılı dosyasında verilen karar gereği dava konusu taşınmazın müvekkiline ait olduğunun tespiti kesinleştiğinden dava konusu taşınmazın müvekkili adına tescilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Müflis Sınırlı Sorumlu ...Kooperatifi İflas İdaresi vekili özetle: Kooperatifin iflas halinde olduğunu, Ankara Batı İflas Müdürlüğünün 2017/3 dosyasında sürdüğünü, davaya konu taleplerin zamanaşımına uğradığını, davalının peşin ödemeli ortak olduğunun iddia edildiğini ve bu üyeliğin sonucu olarak taşınmaz talep edildiğini, tüm peşin üyeliklerin Genel Kurul kararı ile ortadan kaldırıldığını, tüm üyelerin normal üye olarak belirlendiğini ve bir kısım ödeme yaptıklarını, Kooperatif'in 30/06/2013 Genel Kurul'un 8 No'lu kararı ile,

geçmişte peşin ödemeli veyahut şartlı olarak kaydedilen ortakların da normal üye statüsünde geçirilmesi kararı alındığını, bu sebeple de, bu tarihten sonra ortaya çıkan ödemelerden, diğer ortaklar gibi eşit şekilde yükümlülüğü ortaya çıktığını, iş bu dava açısından davacının kur'a iptali sonrası taşınmaz talep hakkına ve önceliğine kavuşacağına imkan tanıyacağanı, ancak üyeliğe özgülenmiş taşınmaz maliyeti için borcunun ortaya çıkacağını, bu borcun ödenmemesi halinde de Kooperatif genelinin zarara uğrayacağını, bu sebeple kooperatif üyesi üyelik şartlarını yerine getirmediğinden,

tapu iptal ve tescilini talep edemeyeceğini, davacının üye olduğunu ispatlaması gerektiğini, üye ise henüz iflas aşamasında olan kooperatife ait hiç bir taşınmazın ferdileşme işleminin gerçekleşmediğini, bu nedenle müflis kooperatifin henüz teslim yükümlülüğü meydana gelmediğinden temerrüt oluşmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... tasfiye memuru özetle: 31.01.2025 tarihi itibarıyla 471 ada 1 parselde bulunan tüm bağımsız bölümler davalı S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi adına tescilli olup davalı konutun tapusunun, davalılardan arsa sahibi S.S ... Yapı Kooperatifi adına değil, yüklenici ve davacının ortağı olduğu S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi adına kayıtlı olduğunu, dolayısıyla ihyasına karar verilen S.S ... Yapı Kooperatifi ile dava konusu taşınmazın ilişkisinin bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince: "...mahkememizce verilen ve Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen 2019/302 esas sayılı dosya gereğince dava konusu taşınmazın tahsis önceliğinin davacıda ait olduğu gözetilerek davacının dava konusu taşınmaza hak kazandığı, bu nedenle tapu iptal ve tescil talebinin haklı olduğu, davanın açıldığı tarihte her ne kadar da taşınmaz davalı ... KYK adına kayıtlı ise de, dava devam ederken aralarındaki protokol uyarınca taşınmazın diğer davalıya devredildiği, bu nedenle davalı ... KYK yönünden davanın konusuz kaldığı, diğer davalı üzerinde bulunan taşınmazın tapusunun iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline ..." karar verilmiştir.

İflas idaresi vekili istinaf dilekçesinde özetle: Kararın gerekçesinde Ankara Batı Ticaret Mahkemesi'nin 2019/302 Esas sayılı dosya kararı gereğince dava konusu taşınmazın tahsis önceliği olduğundan, talebin haklı görüldüğünü, karara gerekçe yapılan ve tespit niteliğinde kararın hatalı olarak değerlendirildiğini, zira tahsis önceliğinin tespit edilmesinin tapu hakkı kazandığını ortaya çıkarmadığını, kooperatif üyesinin üyelik şartlarını yerine getirmediğinden,

tapu iptal ve tescilini bu tasfiye işlemleri sonuçlanmadan talep edemeyeceğini, müflis kooperatifin henüz teslim yükümlülüğünün meydana gelmediğini, temerrüt oluşmadığını, henüz iskan alınmadığını, rayiç fiyatın belirlenmesine ilişkin itirazlar ile bilirkişi raporunda yer alan diğer hususlara itirazlarının dikkate alınmadığını beyan ederek; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, kooperatif üyeliğine dayalı tapu iptali ve tescil taleplidir.

Davalı Sınırlı Sorumlu ...Konut Yapı Kooperatifi'nin 26/04/2017 tarihinde iflas ettiği sabittir. Davacı ise üyelik iddiası ile adına tahsis hakkı bulunan taşınmazın tapusunun iptali ile adına tescili talep etmektedir. Mahkemece tahsis hakkının davacıya ait olduğunun mahkeme kararı ile sabit olmasına dayalı olarak tescil kararı vermiştir.

Genel bir tanım olarak iflâs, ticaret mahkemesince iflâsına karar verilen borçlunun (müflisin) haczi kabil bütün malvarlığının paraya çevrilerek, elde edilen tutarın bilinen bütün alacaklılarına paylaştırılmasına yarayan külli bir cebri icra yoludur (Baki Kuru, İcra ve İflâs Hukuku, El Kitabı, 2. Baskı, Ankara 2012, s.1083; Saim Üstündağ, İflâs Hukuku, 8. Baskı, İstanbul 2009, s.5).

Somut olayda davalı kooperatifin malvarlığı da üyelere tahsisi kararlaştırılan taşınmazlar ve toplanan aidatlardır. Kooperatifin borçlarının ödenmesi bu malvarlıklarının paraya çevrilmesi ile olmaktadır.

Kooperatifler Kanununun 28.maddesine göre, Anasözleşmede aksine hüküm bulunmadıkça kooperatiflerin, kooperatif alacaklarına karşı yalnız mamelekleriyle sorumlu oldukları belirtilmiştir. Yapı Kooperatifleri Anasözleşmesinin 20.maddesinde ise, her ortağın kooperatif borçlarına karşı taahhüt ettiği pay kadar sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır. Bu hükümlere göre, özellikle yapı kooperatiflerinde, üyenin fiilen koyduğu sermaye ötesinde taahhüt ettiği pay nispetinde kooperatif borçlarından sorumlu olduğu açıktır. Bir başka deyişle üyenin koyduğu ve/veya taahhüt ettiği pay tutarı(sermaye) kooperatif alacaklılarının teminatı mahiyetindedir.

Kooperatifin iflası halinde, üyelerin kooperatif sermayesiyle ilgili nasıl bir işlem yapılacağına dair Kooperatifler Kanununda açık hüküm bulunmamaktadır. Ancak 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 98. maddesinde ''Kooperatifler Kanununda açık hüküm bulunmayan hallerde Türk Ticaret Kanununun anonim şirkete ilişkin hükümleri uygulanır.'' hükmü gereğince TTK nın 480/3. maddesi hükmünü kooperatiflere uygulamak mümkündür.

Bu hükme göre, pay sahipleri şirkete sermaye olarak verdiklerini geri isteyemez; tasfiye paylarına ilişkin hakları saklıdır. Dolayısıyla, kooperatifin iflasına karar verilmesi halinde, kooperatifin iflas masasına kaydedilmesini isteyemezler. Zira üyelerin kooperatif sermayesi mahiyetinde ödedikleri meblağlar öncelikle ''kooperatif borçlarının'' ödenmesi için kullanılır.

Şayet iflas tasfiyesi sonucunda artan meblağ kalırsa, kalan bu meblağ üzerinde kooperatif üyeleri payları oranında hak sahibi olurlar. Bu nedenlerle iflas sıra cetvelinin düzenlenmesi aşamasında üyelik aidatı olarak kooperatife konulan sermayenin masaya kayıt-kabulü mümkün değildir (Yargıtay 6. HD 04/10/2023 tarih, 2022/2819 E, 2023/3124 K sayılı ilamı).

Bu durumda, tasfiye devam ederken davacı üyeye taşınmaz tapusunun verilmesi alacaklı üçüncü kişiler açısından kooperatif malvarlığının eksilmesi anlamında olduğundan, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler gereği davacının ancak tasfiye sonucunda hak talep edebileceği gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm verilmesi doğru olmamıştır. Dairemizce, Davalı Müflis Sınırlı Sorumlu ...Konut Yapı Kooperatifi vekilinin istinaf isteminin kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması ile bu davalı yönünden de davanın reddine dair HMK 353/1,b,2 maddesi gereği yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...