Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2025/562 K.2025/480

-...

Davacı vekili tarafından, yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK m.) 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra, dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMALARIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkillerinin davalı kooperatif hakkında Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/295 E. sayılı dosyası ile, yapmış olduğu inşaat neticesinde tahsil edemediği alacaklarının tahsili talebiyle dava açtığını, ancak davalı kooperatifin terkin edildiğinin tespiti üzerine ihya davası açmak üzere kendilerine süre verildiğini, anılan dosyada müvekkilinin alacağını ispata elverişli bilirkişi raporu alındığını ileri sürerek, davalı S.S. ... Konut Yapı Kooperatifinin ihyasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAH. KARARI ÖZETİ

İlk derece Mahkemesince; "...davanın niteliği gereği ticaret sicil müdürlüğü hasım gösterilerek açılması gerektiği, tasfiyeli kapanış yapması durumunda son tasfiye memurunun/memurlarının da davada taraf olması gerektiği, sicilden kaydı silinen kooperatif hasım gösterilerek açılan işbu davada davalının taraf sıfatı bulunmadığı, tasfiye memurlarına tebligat çıkartılmış olmasının dava dilekçesinde davalı olarak belirtilmediğinden tasfiye memurlarına işbu davalı davalı sıfatını kazandıramayacağı" gerekçesiyle, davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; öncelikle Mahkemenin HMK 124 gereğince taraf değişikliği yapabilecekken davayı usulden reddetmesinin haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın açılış tarihi itibariyle tasfiye memurlarının bilgilerine ulaşmaları ve memurlara dava açmalarının mümkün olmadığını, bu aşamada zorunlu olarak kooperatife dava açmak zorunda kaldıklarını, mahkemece iradi taraf değişikliği için kendilerine süre verilmesi halinde usul ekonomisi ilkesi uyarınca davayı tasfiye memurlarına yönlendirebilme ihtimallerinin bulunduğunu, HMK m.124/1'e göre, "Bir davada taraf değişikliği,

ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür." şeklinde olduğunu, ancak dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebileceğini,

Müvekkillerinin kooperatiften kaynaklı alacaklarına ulaşamamasının ekonomik olarak zor zamanlar geçirmesine neden olduğunu, bu doğrultuda davacılardan ...'ın üzerinde bir çok icra dosyasının oluşmasına ve borçlarını ödeyememesine neden olduğunu, bunun yanında bir çok dava masrafıyla karşılaşması ve en nihayetinde üzerine kayıtlı mal varlığının bulunmaması nedeniyle adli yardım talebinde bulunma gerekliliği hasıl olduğunu, Belirterek, adli yardım taleplerinin kabulüne, İlk derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın yeniden yargılama yapmak üzere yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini istemiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ,

HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

1-Davacılar vekilinin adli yardım talebi yönünden;

6100 sayılı HMK'nın 334. maddesi; "(1) Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler.

(2) Kamuya yararlı dernek ve vakıflar, iddia ve savunmalarında haklı göründükleri ve mali açıdan zor duruma düşmeden gerekli giderleri kısmen veya tamamen ödeyemeyecek durumda oldukları takdirde adli yardımdan yararlanabilirler.

(3) Yabancıların adli yardımdan yararlanabilmeleri ayrıca karşılıklılık şartına bağlıdır." hükmünü,

336/(3). maddesi; "Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır." hükmünü,

339/(1). maddesinin ilk cümlesi; "Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur...." hükmünü içermektedir.

Davacılar tarafından alacağın tahsili talebiyle açılmış olan davanın tarihi, istinaf incelemesine konu iş bu kararın niteliği göz önüne alındığında, davacılar vekilinin HMK'nın 334/(1). maddesi hükmüne uygun adli yardım taleplerinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

2-Davacılar vekilinin istinaf itirazları yönünden;

Dava, kooperatifin ihyası istemine ilişkindir.

Ticaret ortaklıklar gibi, kooperatifin de tüzel kişiliği bulunmaktadır. Kooperatifin tüzel kişiliği, ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için de, tasfiye işlemlerinin eksiksiz tamamlanması gerekir. Şayet, tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmışsa, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile, kooperatifin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır.

Bir tüzel kişiliğin son bulmasını ifade eden fesih ve tasfiye işlemi, aynı zamanda Borçlar Hukukuna ilişkin bir hukuki işlem olup, bu karar ve işlemin hataya dayanması karşısında gerçek anlamda bir tasfiye işleminden söz edilemez. Hataya veya kasta dayalı, şeklen gerçekleşmiş bir tasfiyenin kaldırılmasının gerek o işlemi gerçekleştirenlerce, gerekse bundan zarar görenlerce istenebilmesi Borçlar Hukukunun temel kurallarından biridir.

Bu tür davalarda somut olayda olduğu gibi husumet, tasfiye işlerini eksik bırakarak, tasfiyeyi sona erdiren ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 82. ve anasözleşmenin 87/12. maddesi uyarınca sicilden terkin talebi ile yükümlü olan en son görevdeki tasfiye kurulu üyelerine ve tüzel kişiliğin 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca sicile tescili ile sonrasında tasfiyenin sona ermesi halinde tasfiye memurlarının talebi üzerine sicilden terkin işlemi yapmakla ve aynı Kanun'un 98. maddesi yollamasıyla dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 547. maddesi uyarınca yeniden tescil kararı üzerine kooperatifin

yeniden tescili ile görevli yasal hasım olan Ticaret Sicil Memurluğu'na yöneltilmelidir.

6100 sayılı HMK'nın 124. maddesi; "(1) Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür.

(2) Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır.

(3) Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir.

(4) Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder." düzenlemesini içermektedir.

Buna göre davanın ihyası istenen son tasfiye memurlarına ve ticaret sicili memurluğuna husumet yöneltilerek açılması gerekmekte olup, somut olayda HMK'nın 124/(3). maddesi kapsamında "taraf değişikliği talebi" mümkün olmadığından, İlk derece Mahkemesince anılan hüküm doğrultusunda işlem yapılmamasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Bu açıklamalara ve dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine aykırılığın da tespit edilmemesine göre, İlk derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, HMK.'nın 353/(1)-b.1 ve 359/(3) maddeleri uyarınca davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 14/05/2025

Başkan ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Üye ... · e-imza · Katip ... · e-imza