Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2026/462 K.2026/781

Davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle: Müvekkili kuruluşa ait elektronik cihazların sigortalanması hususunda yapılan ihale neticesinde davalı şirket ile "Kuruluşumuza ait Elektronik Cihazlardan 608.311.554,00.TL değerindeki bölümünün Elektronik Cihaz + Deprem + Terör + Sabotaj + GLKHH + KNH risklerine, 4.473.037.579,42.TL değerindeki bölümünün ise Elektronik Cihaz + Deprem risklerine karşı 01.01.2024 - 31.12.2024 tarihleri arasında kalan 366 gün süreyi kapsayacak şekilde teminat altına alınmaları işi" ne ait 79.500.000 TL bedelli sözleşme imzalandığını, Kars Harakani Havalimanı'nda hizmet vermekte olan CVOR cihazına ait 1 adet Sideband Generator,

2 adet Power Amplifier, 1 adet Low Pass Filter ve Xray Bagaj Kontrol cihazı arızası sebebiyle davalıya başvuru yapıldığını, davalı tarafından eksik sigorta bulunduğundan bahisle 19918 numaralı hasar dosyasında 109.778,73 TL, 22429 numaralı hasar dosyasında 51.670,32 TL ödeme yapıldığını, her iki hasar dosyasında toplam 540.489,47 TL bakiye alacak kaldığını, davalının alacağın tamamını ödememesinin eksik sigorta iddiasında bulunmasının kanuna, taraflar arasındaki mevcut sözleşme, sözleşme eki teknik şartname ve sigorta poliçe hükümlerine aykırı olduğunu, poliçede toplam sigorta bedelinin 5.081.389.133,42 TL olarak belirlendiğini,

bu sebeple davalının kötü niyetli olarak ödemeden kaçındığını ileri sürerek davanın kabulü ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 540.489,47 TL alacağın hasar ihbarı tarihlerinden (474.559,79 TL için 23.05.2024, 65.929,68 TL için 26.11.2024) tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili özetle: Mahkemenin yetkisiz olduğunu, müvekkilinin yerleşim yeri itibariyle İstanbul Anadolu Adliyesi mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkilinin dava konusu zarardan herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davaya konu 19918 numaralı hasar dosyası kapsamında hasarlı cihazın 2.000.000 TL sigorta bedeli bulunduğunu, sistemin kurulum bedelinin 10.645.751,10 TL olduğunun hesaplandığını, %81,21 oranında eksik sigorta bulunması sebebiyle 03.01.2025 tarihinde 109.778,73 TL ödeme yapıldığını, 22429 numaralı hasar dosyası kapsamında hasarlı cihazın 594.000 TL sigorta bedeli bulunduğunu,

sistemin yeni kurulum bedelinin 1.347.618,36 TL olduğunu, %55.92 oranında eksik sigorta bulunması sebebiyle 06.01.2025 tarihinde 51.670,32 TL ödeme yapıldığını, davacının sigortalı cihazları koruyucu cihaz ve alarm sistemi ile kullanma yükümlülüğü bulunduğunu, sigortalı veya onun yerine kaim olan sorumlu kişinin kastından ve ağır kusurundan mütevellit maddi ziya ve hasarların poliçeden doğan hakları düşüreceğini savunarak davanın reddine, yargılama gideri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince "...Sigorta değeri sigorta edilen menfaatin değeri iken, poliçede gösterilen sigorta bedeli, rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacının ödemekle yükümlü olduğu azami miktarı ifade eder. İlke olarak sigorta bedeli sigorta değerine eşit olmalıdır. Zira sigortanın amacı sigortalının gerçek zararının giderilmesi olup, sigorta hiç bir zaman haksız kazanç vesilesi olmamalıdır. Bununla birlikte, kimi zaman eşitlik ilkesi bozulur. Rizikonun gerçekleştiği tarih itibariyle sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olması halinde eksik sigorta, aksi halde aşkın sigorta söz konusu olur.

Sigorta değerinin bilerek ya da hataen düşük gösterilmesi, diğer bir deyimle eksik sigorta halinde eğer tam zayi gerçekleşmiş ise sigortacı sigorta bedelini tam olarak öder. Eğer kısmi hasar sözkonusu ise, sigorta bedelinin sigorta ettirilen menfaate oranı nispetinde ödeme yapılır. Ancak taraflar kısmi hasar durumunda sigorta bedelini aşmamak kaydıyla hasarın tam olarak giderilmesini kararlaştırabilirler.

Taraflarca akdedilen Elektronik Cihaz Sigortası Hizmeti Alımına Ait Sözleşmenin 8. maddesi gereğince sözleşmenin eki olan Elektronik Cihaz Sigortası Teknik Şartnamesinin (ECSTŞ) 9. maddesinde "...sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarımı müteakip fatura bedelini eksiksiz öder." hükmüne yer verilmiş, belirtilen hükmü de içerir biçimde ECSTŞ davalı tarafından düzenlenen poliçeye aynen aktarılmıştır.

Anılan düzenlemeler ile tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davalı sigorta şirketinin eksik sigorta uygulanmaksızın eksper tarafından tespit edilen bedelin tamamından sorumlu olduğu kanaatine ulaşılmıştır. Davalının yapmış olduğu kısmi ödemenin fatura bedelinin tamamını karşılamadığı anlaşılmakla, davacının bakiye tazminat bedeline ilişkin davasının kabulü gerekmiştir. Davalının kısmi ödeme tarihinde temerrüde düşmüş olduğu kabul edilerek anılan tarihlerden itibaren faiz işletilmesine... " karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: İlk derece mahkemesince yetki itirazları değerlendirilmeden karar verildiği, müvekkili şirket merkezinin Kadıköy/İstanbul’da bulunduğu, bu nedenle genel yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Adliyesi mahkemeleri olduğu, uyuşmazlık konusu sigorta poliçelerinde eksik sigortanın uygulanmayacağına dair açık bir sözleşme hükmü bulunmadığı, teknik şartname ve özel şartlarda yalnızca eskime tenziline ilişkin düzenleme bulunduğu, bunun eksik sigortayı bertaraf eden açık bir anlaşma niteliğinde olmadığı,

eksik sigorta değerlendirmesinin poliçedeki toplam teminat üzerinden değil her bir sigortalı unsur bakımından ayrı ayrı ve hasar tarihinden bir gün önceki gerçek değer esas alınarak yapılması gerektiği, mahkemece sunulan uzman görüşü ile bilirkişi raporları arasındaki çelişkiler giderilmeden, gerektiğinde yeni ve konusunda uzman bir bilirkişi heyetinden rapor alınmadan ve bağlantılı dosyalardaki tespitler dikkate alınmadan eksik inceleme ile hüküm kurulduğu, somut olayda hasarların elektriksel nedenlere bağlandığı, aynı yerde aynı sebeple birden fazla cihazın zarar görmesinin kusur incelemesini gerekli kıldığı,

sigortalının gerekli önlemleri almaması nedeniyle müvekkilinin zarardan sorumluluğunun bulunmadığı, aksi kanaatte olunması hâlinde ise tazminattan indirim yapılması gerektiği, faiz başlangıcının dava tarihi olması gerektiği, davacının KİT niteliğinde bulunması nedeniyle ancak yasal faize hükmedilebileceği, arabuluculuk ücretinden müvekkilinin sorumlu tutulamayacağı, ayrıca müvekkili şirket yönetiminin TMSF’ye devredildiği, bu nedenle harçtan muafiyet ve tehiri icra bakımından teminatsız işlem hükümlerinin uygulanması gerektiği nedenleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, elektronik cihaz sigorta poliçesinden kaynaklanan tazminat taleplidir.

Dava, elektronik cihaz sigorta poliçesi'nden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Sigorta değeri sigorta edilen menfaatin değeri iken, poliçede gösterilen sigorta bedeli, rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacının ödemekle yükümlü olduğu azami miktarı ifade eder. İlke olarak sigorta bedeli sigorta değerine eşit olmalıdır. Zira sigortanın amacı sigortalının gerçek zararının giderilmesi olup, sigorta hiç bir zaman haksız kazanç vesilesi olmamalıdır. Bununla birlikte, kimi zaman eşitlik ilkesi bozulur. Rizikonun gerçekleştiği tarih itibariyle sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olması halinde eksik sigorta, aksi halde aşkın sigorta söz konusu olur.

Sigorta değerinin bilerek ya da hataen düşük gösterilmesi, diğer bir deyimle eksik sigorta halinde eğer tam zayi gerçekleşmiş ise sigortacı sigorta bedelini tam olarak öder. Eğer kısmi hasar sözkonusu ise, sigorta bedelinin sigorta ettirilen menfaate oranı nispetinde ödeme yapılır. Taraflar kısmi hasar durumunda sigorta bedelini aşmamak kaydıyla hasarın tam olarak giderilmesini kararlaştırabilirler.

Somut olayda istinaf nedenleriyle sınırlı olarak yapılan incelemede, taraflarca akdedilen 2024 Yılı Elektronik Cihaz Sigortası Hizmeti Alımına Ait Sözleşmenin 8. maddesi gereğince sözleşmenin eki olan Elektronik Cihaz Sigortası Teknik Şartnamesinin (ECSTŞ) 9. maddesinde "...sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarımı müteakip fatura bedelinin eksiksiz öder." hükmüne yer verildiği, belirtilen hükmü de içerir biçimde ECSTŞ'nin davalı tarafından düzenlenen poliçeye aynen aktarıldığı, kısmi hasar halinde fatura bedelinin eksiksiz ödeneceği belirlenmekle eksik sigorta hükümlerinin uygulanmayacağının kararlaştırılmış olduğu,

yine sigortalının almadığı öne sürülen önlemlere ilişkin risklerin sigorta poliçesi ile teminat altına alınmış riskler olduğu, tarafların tacir olmasın nedeniyle sözleşmenin 37.1 maddesinde yer alan Ankara mahkemelerinin yetkili kılınmasına ilişkin yetki şartının geçerli olduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, HMK m. 355/1 gereği incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, re'sen gözetilmesi gereken, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğunun anlaşılmış göre; davalı vekilinin istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden HMK m. 353/1.b.1 gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip