Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi E.2020/986 K.2021/355

...

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ESKİŞEHİR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 01/09/2020

NUMARASI : ...

DAVACI :.... DAVALI : ....

DAVANIN KONUSU : ALACAK

İSTİNAF TALEBİNDE

BULUNAN : DAVACI VEKİLİ

KARAR TARİHİ : 09/03/2021

KARARIN YAZILDIĞI

TARİH : 15/03/2021

Mahkemece verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf talebinin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya okunup gereği düşünüldü:

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacı şirketin .... karo alanında faaliyet gösterdiği, davalı idarenin .... abonesi olduğu, idarece sunulan elektrik enerjisi hizmetinden yararlandığı, ancak davacıya kullanılan enerji beledinin dışında haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak kayıp-kaçak bedeli adı altında yüksek miktarların tahsil edildiği, haklı ve yerinde olan davanın kabulü ile davacı şirket tarafından.... fatura dönemine ilişkin olarak, belirtilen aylar da dahil olmak üzere kayıp-kaçak bedeli altında davalıya yapılan ödemelerin davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının .... nolu elektrik dağıtım lisansını aldığı ve bu kapsamda elektrik dağıtım faaliyetine halen devam etmekte olduğu, ulusal tarife detayları incelendiğinde diğer tarifelerde ....adıyla kayıp kaçak bedeli tahsil edilirken, 1 nolu tarifenin ise kayıp kaçak bedelini içermediği,... enerji alış maliyeti içerisinde bulunmayan kayıp kaçak altındaki bir bedelin bölgeleri içinde abonelerine de fatura edilmediği, davacı aboneye kayıp kaçak adı altında bir bedel fatura edilmediği, davacının dava ve talep haklarının zamanaşımı yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş hükme karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, talep edildiği halde bilirkişi incelemesi yapılmadığını, kanunların geçmişe etkili olamayacağını, tahsil edilen kayıp-kaçak bedellerinin hukuk devleti ilkesine aykırı olduğunu, kararın adil yargılanma hakkının ihlali niteliğinde olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davada, kayıp kaçak vs. bedellerin davalıdan tahsili talep edilmektedir. Mahkemece, davanın konusuz kalması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, taraf vekillerince bilirkişi incelemesi yapılarak kayıp-kaçak bedelinin tahsil edilip edilmediğinin tespiti gerektiği konusunda istinaf edilmiştir. Taraflar arasında .... düzenlendiği ve sözleşmenin halen geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Kayıp-kaçak, dağıtım ve iletim bedeli, sayaç okuma ve perakende satış hizmet bedeli ile ilgili Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.05.2014 tarih ve.... sayılı kararı ile Anayasa'nın "Vergi Ödevi" başlıklı 73.maddesinde "Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.

Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir." şeklindeki düzenlemeye göre kayıp-kaçak, sayaç okuma, dağıtım, perakende hizmet ve iletim bedeli uygulamasının EPDK kararları ve tebliğleri çerçevesinde uygulama arz eden kanunlar ve ikincil mevzuat hükümleri çerçevesinde EPDK tarafından belirlenerek uygulandığından bu tarihteki mevcut hukuki düzenlemenin EPDK'na sınırsız bir fiyatlandırma ve tarife unsuru belirleme hak ve yetkisi vermediği,

özellikle kaçak elektrik bedellerinin kurallara uyan abonelerden tahsili yoluna gitmenin hukuk devleti ve adalet düşünceleri ile bağdaşmadığı, bu faturalara yansıtılan diğer kalemlere ilişkin bedel miktarlarının şeffaflık ilkesi ile denetlenebilmesi ve hangi hizmetin karşılığında ne kadar bedel ödendiğinin bilinmesinin de şeffaf hukuk devletinin vazgeçilmez unsuru olduğundan EPDK kararları ile bu bedellerin mevcut mevzuat kapsamında tüketicilerden alınması doğru bulunmayarak hukuka uygun olmadığı kabul edilmiştir.

Dava tarihinden sonra, 17.06.2016 tarihinde 29745 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı Kanun'un 21.maddesi ile 6446 sayılı Kanun'un 17.maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bent ile; "Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; Tüketici Hakem Heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, Kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır." hükmü getirilmiştir.

Ayrıca, 6719 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen Geçici 19.madde de.

"Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, Kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve Kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur." ve Geçici 20.madde de ise, "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17.madde hükümleri uygulanır." hükmü düzenlenmiştir.

Söz konusu maddeye göre Tüketici Hakem Heyetleri'nin ve mahkemelerin bu konuda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri geçmişe de etkili olarak sadece dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin Kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmıştır. Diğer bir ifade ile yerindelik denetimi yapılamayacağı kabul edilmiştir.

Dava tarihinden sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerin Kanunun 17.06.2016 yürürlük tarihinden önceki dönemde geçerli olan EPDK kararlarına dayanılarak tahsil edilmiş dava konusu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılan ve halen devam eden alacak davalarında da geçmişe etkili olacak şekilde uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bundan başka, davanın devamı sırasında, dava konusu alacağın ödenmesi, menkul malın davacıya teslim edilmesi, gayri menkulün tahliye edilmesi gibi nedenlerle veya davanın açılmasından sonra yürürlüğe giren yeni bir kanun ya da Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı nedeniyle davanın konusuz kalması mümkündür. Davanın konusuz kaldığının tespit edilmesi halinde, mahkemece; esas (asıl talep) hakkında "Davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin hüküm kurulması gerekmektedir. Bu tür kararlar, hükümler gibi (eda, tespit, inşai) nihai kararlardandır. Mahkeme kararı, aynı zamanda dava konusu hakkın mevcut olmadığını da tespit ettiği için tespit hükmü niteliğindedir.

Davanın konusuz kalması halinde, mahkemece; yargılamaya devam edilerek davanın açıldığı tarih itibariyle hangi tarafın haklı olduğunun tespit edilmesi, o taraf lehine yargılama giderleri ve vekalet ücretine karar verilmesi gerekir.

Başka bir deyişle, yürürlüğe giren yeni yasa nedeniyle konusuz kalan davada, yeni yasanın yürürlüğe girmemiş olması halinde, davanın açıldığı tarih itibariyle haklı olan ve davasını avukat ile takip eden taraf lehine "maktu vekalet" ücretine hükmedilmesi, yargılama giderlerinin ise karşı taraftan tahsiline karar verilmesi gerekmektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18.11.2009 tarih,... sayılı ilamında "Dava tarihinde davasında haklı bulunan davacının, sonradan yürürlüğe giren yasa nedeniyle haksız duruma düşmesi söz konusu olmadığından, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği" belirtilmiştir.

Yargılama harç ve giderleri, kural olarak davada haksız çıkan aleyhine hüküm verilen tarafa yükletilir (HMK md.326/1). Aynı şekilde, vekalet ücreti yönünden de haksız çıkan taraf aleyhine hüküm kurulur (HMK md.330/1). Dava açıldığı anda haklı durumda bulunan tarafın, yargılama sırasında oluşan yasa değişikliği sonucu haksız duruma düşmesi halinde yargılama giderlerinden, dolayısıyla karşı tarafın vekalet ücretinden sorumlu tutulması olanaklı değildir.

Davada, davacı aboneye gönderilen elektrik faturalarında tahsil edildiği iddia edilen kayıp-kaçak bedelinin davalıdan tahsili talep edilmesine rağmen, davalının faturalarda kayıp-kaçak kalemi olarak bedelin tahsil edilmediği iddia edildiğine göre bu hususun açıklığa kavuşturulması yönünde konusunda uzman bilirkişiden ihtilaf çözen, hüküm kurmaya ve denetime elverişli rapor alınarak, oluşacak sonuca göre; eğer davalı tarafından kayıp-kaçak bedelinin tahsil edilmediğinin anlaşılması halinde davanın reddine, aksi halde ise yukarıda açıklanan yasal düzenleme gereğince şimdiki gibi hüküm kurulması gerekmektedir.

Bu durumda, dava açıldıktan sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı yeni Yasa ve tüm dosya incelenerek, konusunda uzman bilirkişiden alınan rapora göre, davacıdan kayıp-kaçak bedeline ilişkin faturalarda kalem bulunmadığı ve buna ilişkin tahsilatın yapılmadığı açıklanmıştır.

Bilirkişi raporunun ihtilaf çözücü, hüküm kurmaya ve denetime uygun olduğu anlaşılmıştır.

Belirtilen nedenlerle, mahkemece; "Davanın reddine" ilişkin kurulan hükümde isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nın 353/1-b.1 md'si gereğince "ESASTAN REDDİNE" karar vermek gerekmiştir.

İnceleme 6100 sayılı HMK'nun 355. md hükmüne göre istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ile sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

,,, İş Bu Karar İlamı E-İmza ile İmzalanmıştır.