Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesi E.2024/699 K.2024/852

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili, 09.05.2023 tarihinde davalı şirket adına kayıtlı olup davalı ...’ın idaresindeki aracın, davacı şirkete ait park halindeki araca çarpması sonucunda meydana gelen trafik kazasında davacıya ait aracın hasar gördüğünü ve hasarın davalının sigortası tarafından karşılandığını, eksper raporunda aracın tamir süresinin en az 15 gün olduğunun belirtildiğini ve araç mahrumiyet bedeli talep ettiklerini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 100,00 TL’nin kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, davanın trafik kazasından kaynaklanan araç mahrumiyet bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, davanın Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen görevsizlik kararı ile mahkemeye gönderildiği, TTK'nın 5/A-1 maddesi uyarınca ticari dava niteliğindeki alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu kabul edildiği,

7155 sayılı Kanun'un 23'ncü maddesi ile eklenen 6325 sayılı Kanun'un 18/A-2 maddesinde, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceği düzenlendiği, dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusu yapılmadığı hallerde dava şartı eksikliğinin giderilmesi için mahkemece süre verilmesinin yasal olarak mümkün bulunmadığı, arabuluculuk dava şartının tamamlanabilir dava şartı niteliğinde olmadığı, görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra davacı tarafça arabuluculuk yoluna başvurulup buna ilişkin tutanağın ibraz edilmediği,

görevsizlik kararı üzerine görevli mahkemede bakılan dava yeni bir dava olmayıp önceki davanın devamı niteliğinde olduğu gerekçeleriyle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş, hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine ilişkin kararın usule aykırı olduğunu, davanın öncelikle asliye hukuk mahkemesinde açıldığını, mahkemece görevsizlik kararı verilerek 14.03.2024 tarihinde Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiğini, dava konusu alacağın ticari alacak olarak değerlendirilmediğinden arabuluculuk başvurusu yapılmamışsa da görevsizlik kararının öğrenilmesi üzerine 26.12.2023 tarihinde arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu ve 18.01.2024 tarihli anlaşamama tutanağının imza altına alındığını,

ön inceleme duruşmasından önce ve hatta tensip zaptı dahi hazırlanmadan eksiklik tamamlanarak dava şartı yokluğunun ortadan kaldırıldığını, mahkemece son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde sunulması aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye göndermediğini, mahkemece dava şartlarının var olup olmadığını araştırmadan red kararı verildiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca resen gözetilmesi gereken nedenler ve ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak dosya içindeki bilgi ve belgeler, Mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonucunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç mahrumiyet bedelinin davalı araç sahibi şirket ve davalı sürücüden tahsili istemine ilişkin olup mahkemece, zorunlu arabuluculuğa başvuru dava şartının yerine getirilmediği gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

18.12.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 7155 Sayılı Kanun'un 20. maddesi ile 6102 Sayılı TTK'na eklenen 5/A maddesinde; "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir." düzenlemesi ile, 6102 Sayılı TTK'nun geçici 12. maddesinde; "Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olan davalar hakkında uygulanmaz." düzenlemesi getirilmiştir.

6325 Sayılı HUAK'na "Dava Şartı Olarak Arabuluculuk" başlığı ile 18/A maddesi eklenmiş olup, 6325 sayılı HUAK'nun 18/A maddesinin 2. fıkrasında. "Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.

Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Öte yandan ticari dava ile ilgili düzenleme TTK'nun 4. maddesinde yapılmıştır. Ayrıca bazı özel kanunlarda da ticari dava kavramına yer verilmiştir (örneğin; 6136 Sayılı Kooperatifler Kanunu md. 99/). TTK'nun 4/1 maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları nispi ticari dava niteliğindedir. Nispi ticari davalar, şarta bağlı ticari davalar olup, uyuşmazlığın taraflarının tacir olması ve uyuşmazlık konusunun da tarafların ticari işletmesine ilişkin olması şarttır. Ancak, TTK'nın 4/1. Fk, (a)- (f) bentlerinde sayılan mevzuat ile düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticaret hayatına ilişkin olup herhangi bir şart aranmaksızın mutlak ticari dava olarak kabul edilir.

Somut olayda 09.05.2023 tarihinde davalı şirkete ait olup davalı sürücü ... idaresindeki araç ile davacı şirkete ait aracın çarpışması sonucunda meydana gelen kaza nedeniyle araç mahrumiyet bedelinin tahsili istemine ilişkin davanın 18.12.2023 tarihinde asliye hukuk mahkemesinde açıldığı,

Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19.12.2023 tarihli kararıyla davaya bakmaya asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği ve bu kararın 28.02.2024 tarihinde kesinleştiği, davacı tarafça görevsizlik kararından sonra 26.12.2023 tarihinde arabuluculuk başvurusunda bulunulduğu ve 18.01.2024 tarihinde anlaşamama son tutanağının düzenlendiği, dosyanın görevsizlik kararı üzerine 21.03.2024 tarihinde Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edildiği ve 2024/208 Esas sırasına kaydedildiği,

mahkemece arabuluculuk son tutanağının sunulması yönünde ara karar oluşturulmadan 25.03.2024 tarihinde tensip kararıyla davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre davacı tarafça asliye hukuk mahkemesine dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmadığı ancak asliye ticaret mahkemesine verilen görevsizlik kararı üzerine arabulucuk sürecinin başlatıldığı ve dosyanın görevli mahkeme olan asliye ticaret mahkemesinde esasa kaydı yapılmadan önce arabuluculuk işleminin tamamlandığı, böylece usul ekonomisi gözetildiğinde dava şartının yerine getirildiği kabul edilip işin esasına girilerek hasıl olacak sonucu göre karar verilmesi gerekirken dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmiş olması doğru değildir (Yargıtay 3. HD, 21.09.2023 tarihli, 2023/616 Esas, 2023/2371 Karar sayılı kararı).

Öte yandan davalı ... araç sürücüsü olup hakkındaki davanın 6098 sayılı TBK'nin 49 ve devamı maddeleri uyarınca haksız fiil hükümlerine dayalı olarak açıldığı ve davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğu, davalı sürücü yönünden arabuluculuk dava şartı bulunmadığı gözetilmeden davalı ... aleyhine açılan dava yönünden de davanın arabuluculuğa başvuru yapılmadığı gerekçesi ile reddine karar verilmiş olması da isabetsizdir.

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulü ile hükmün, 6100 sayılı HMK'nin 353/1.a.4 maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın yeniden görülmek üzere kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.