Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi E.2022/1078 K.2024/1068

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkin davada mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili. Müvekkili şirketin ortağı olduğu adi ortaklık ile davalı arasında akdedilen sözleşme gereğince davalıya ait “... Yapım İşi Kısım V" işin üstlenildiğini ve işin tamamlanarak davalıya teslim edildiğini, üstlenilen iş kapsamında müvekkili tarafından davalıya 15.08.2013 tarihinde ... Bankası'ndan 329.000,00TL, 16.07.2014 tarihinde ...

Bankası'ndan 1.600.000,00TL, 04.09.2015 tarihinde ...’tan 480.000,00 TL, 03.03.2016 tarihinde ...'tan 254.310,89 TL, 23.03.2016 tarihinde ...Bankası'ndan 50.769,00 TL'lik, olmak üzere toplam 2.714.079,89 TL tutarında kesin teminat mektupları verildiğini, proje tamamlanıp teslim edildiği için müvekkilinin davalıdan herhangi bir hakediş alacağı kalmadığını, yalnızca kesin teminat mektuplarının davalı uhdesinde bulunduğunu,

davalının 13.07.2020 tarihinde gönderdiği yazı ile ... kısım- V iş kapsamında kontrol teşkilatı üyelerince tutanakla teslim alınmayan ve yapılan sayımlarda bu malzemelere ilişkin herhangi bir makara numarasına rastlanılmayan 13.527 metre portör eksikliği ile ilgili olarak Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 24.maddesi hükmü gereğince iş ortaklığından kesinti yapılacağı, yapılan piyasa araştırması neticesinde 65 mm2 portör teli güncel rayiç bedelini 1 metre fiyatının 41,81885 TL olarak belirlendiğini, bu kapsamda 13.527x41,81885=565.683,58 TL tutarında bedelin ortaklığa ait kesin teminat mektuplarından tahsil edileceğinin bildirildiğini,

müvekkilince verilen cevabi yazı ile; vermekle yükümlü olduğu portör tellerinde herhangi bir eksikliğin bulunmadığı verilen kesinti kararı haksız olduğundan kaldırılması konusunda gereğinin yapılmasının talep edildiğini, tarafların yaptıkları görüşmelerden sonuç alamaması üzerine arabuluculuk başvurusu yapıldığını, arabuluculuk sürecinin anlaşamama ile sonuçlandığını, ekte yer alan teslim tutanaklarından ve dava dilekçesinde belirtilen tablodan da anlaşılacağı üzere müvekkilinin sözleşme kapsamındaki tüm portör tellerini (toplam 105.115 m) davalıya teslim ettiğini,

teslim tutanakları ile teslimi gerçekleştirilen makaraların gümrükten geçtikten sonra doğrudan davalının deposuna indirilmesinin söz konusu olduğunu, bu kapsamda tutanaklarda yer alan makara seri numaraları ile gümrükten alınan seri numaralarının karşılaştırılması ile eksiksiz şekilde teslim edilen ürünlerin açık şekilde tespitinin mümkün olduğunu, davalının deposuna indirilerek teslim edilen tüm malzemelerin zilyetlik ve sorumluluğunun davalıya geçtiğini, müvekkilinin bu aşamadan sonra herhangi bir sorumluluğu kalmadığını, tüm bu teslimatların akabinde davalının deposunda hırsızlık olaylarının yaşandığını,

depodaki ürünlerin gerek hırsızlık gerekse de sebebi bilinmeyen nedenlerle yok olması sebebiyle, davalı ...'nin Savcılığa suç duyurusunda bulunduğunu, bu davanın sonucunun beklenildiğini, müvekkiline bu durumda sorumluluk atfedilemeyeceğini, bu kapsamda davalıya teslimi geciktirilen ürünlerde yaşanılan eksiklik nedeniyle müvekkilinin kesin teminat mektubundan kesinti yoluyla tahsiline gidilebilmesi mümkün olmadığından iş bu davanın açıldığını, kaldı ki davalı tarafından yapılan hesaplama da gerçeğe aykırı olup sebepsiz zenginleşme niteliği taşıdığını,

müvekkili tarafından 2020 yılı Haziran ayında başka işler için sipariş edilen portör tellerinin birim fiyatının davalının hitabında kullandığı kadar yüksek olmadığının açık olduğunu, bu kapsamda davalının hesapladığı miktar da hatalı olup, müvekkilinden 565.683,58 TL bedelin kesinti yoluyla tahsil edilmesinin mümkün olmadığını, sonuçta 13.527 metre portör teli eksik olduğundan bahisle toplam 565.683,58 TL'nın müvekkili adi ortaklık tarafından ödenmesi, aksi takdirde kesin teminat mektubundan yapılacak kesinti talebinin hukuka aykırı olduğunu belirterek,

öncelikle kesin teminat mektubundan yapılacak kesintinin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, menfi tespit talebinin kabulü ile müvekkilinin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine karar verilmesini istemiş, fazla haklarını saklı tutarak dava değerini 50.000,00 TL olarak göstermiştir.

Davalı vekili: 13.05.2020 tarihli 133396 sayılı ... Teftiş Kurulu Başkanlığı raporu kapsamında iş ortaklığından 13.527 metre portör teli için 565.683,58 TL tutarında bedelin ödenmesi istenilmiş ise de sonuç alınamadığını, iş ortaklığının 23.07.2020 tarihli yazısı ile 13.527 metre portör telinin ....

A.Ş'ye sipariş geçildiği, yapılacak kabul sonrası 10 Ağustos 2020 tarihinde depoya teslim edileceğinin belirtildiği, 12.08.2020 tarihli yazı ile fabrika kabul testinin talep edildiğini, fabrika test heyeti tarafından 24-25.08.2020 tarihlerinde ... firmasında 5 makara portör telinin teste tabi tutulduğunu, test sonucunun olumlu çıktığını, ve sevk edilebileceğinin belirtildiğini, ancak söz konusu portör tellerinin de ...

Müdürlüğü deposuna teslim edilmediğini, dolayısıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 24.maddesi kapsamında işlem yapılması gerektiğini, Sayıştay kararları gereği aksi uygulamanın kamu zararlarına yol açacağını, bu kapsamda müvekkili idare tarafından yapılan işlemin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince: Davanın, davacı şirket ile dava dışı şirketin oluşturduğu adi ortaklığa ihale edilen eser sözleşmesine konu iş nedeni ile iş ortaklığını oluşturan şirketler tarafından davalı iş sahibi konumundaki idareye verilen banka teminat mektuplarının ihale konusu portör tellerinin eksik teslim edilmesi nedeni ile kısmen nakde çevrilecek borç miktarı yönünden menfi tespit istemine ilişkin olduğu, tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporuna göre, Teftiş Kurulu Başkanlığının 13.05.2020 tarihli raporunda da belirlendiği üzere davacının 13.527 metre portör telini teslim ettiğini kanıtlamakla yükümlü olduğu,

ancak davacının eksik olan 13.527 metre portör telini teslim ettiğini dosya kapsamından kanıtlayamadığı, ayrıca davalı kurumun sorumluluğunda hırsızlık olayının gerçekleştiği iddia etmiş ise de buna ilişkin yapılan araştırmada herhangi bir hırsızlık durumuna rastlanılmadığı anlaşılmış olup bu kapsamda davacının davalıya 13.527 metre portör telini eksik teslim ettiği kanaatine varılarak hükme esas alınan ek bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere 13.527 metre portör telinin serbest piyasa rayiçlerine göre dava tarihi itibariyle bedelinin 509.656,93 TL olacağı, davalının belirlemiş olduğu 565.683,58 TL tel bedelinden,

bilirkişinin belirlediği 509.656,93 TL düşürülmesi sonucu taleple de bağlı kalınarak davacının davalıya 50.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerektiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile, davacının davalıya 50.000,00 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, usulen davanın kabulü yerinde olsa da esas yönünden tespit edilen miktar sebebiyle istinaf kanun yoluna başvurduklarını, zira müvekkili şirketin davalıya borcunun bulunmadığını, dava konusu malzemelerin davalıya eksiksiz olarak teslim edildiğini, dava konusu portör tellerin, dosya kapsamında sunulan tutanaklardan da görüleceği üzere davalıya teslim edildiğini, davalıya teslimi gerçekleştirilen ürünlerin gümrükten geçtikten sonra doğrudan davalı ...'nin deposuna indirildiğini, bu aşamada teslim edilmeye dair tutanakların düzenlendiğini,

... deposuna indirilerek teslim edilen ürünlerin zilyetlik ve sorumluluğunun ...'ye geçtiğini, davalı ... zilyetliğine geçtikten sonra meydana gelen zararlardan ve eksilmelerden müvekkili firmanın sorumlu olmayacağını, bilirkişi raporunda eksik inceleme yapıldığını, dosyaya kazandırılan bilirkişi raporlarında teftiş kurulu raporunun dikkate alınmadığını, Teftiş Kurulu Raporunda tespit edilen hususlardan görüldüğü üzere ... kendi personeli içinde yapılan işlemler konusunda aydınlatılmamakta, depolara izinsiz girişler olduğunun bilindiğini, bu tespitlerin davalı ... tarafından yapıldığını,

bilirkişi raporunda dikkate alınmayan bu noktaların da tekrar değerlendirilerek müvekkilinin tellerin tesliminden sonraki süreçte sorumluluğunun bulunmadığı, teslim edilen tellerde ... eline geçtikten sonra eksilme olduğu yönünde karar verilmesini talep ettiklerini, aynı zamanda bilirkişi kök raporunda portör tellerinin tutanakla tespit edildiği belirtilmesine rağmen bu tespitin göz ardı edilerek hesaplamaya gidilmesinin de hatalı olduğunu, portör tellerin teslim edilmediğini kabul anlamına gelmemekle birlikte;

hem ... tarafından hesaplanıp müvekkilinden kesinti yapılarak 02.12.2020 tarihinde tahsil edilen tutar, hem de bilirkişi raporları ile tanzim edilen tutarların hatalı ve uyumsuz olduğunu, bu tutarın bilirkişi kök raporu ile 243.486,00TL, ek rapor ile 509.656,93TL hesaplanması,

davalı ...'nin ise 565.683,58TL'lik hesaplama yapması birlikte değerlendirildiğinde ...'nin hakkaniyete aykırı şekilde hatalı işlem tesis ettiğinin anlaşıldığını, aynı zamanda bilirkişi kök ve ek raporları arasındaki bu tutarsızlığın da anlaşılamadığını, davalı ...'ye müvekkilinin borcu bulunmamakla birlikte mahkemenin aksi kanaatte olması halinde portör tellerinin tutarının çelişkiye mahal verilmeyecek şekilde tekrar hesaplanması gerektiğini belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Davacı ... San. A.Ş. - dava dışı ...İş Ortaklığı ile müvekkili idare arasında "... Elektrifikasyon Tesisleri Kurulması Yapım İşi Kısım V " işine ait sözleşme imzalandığını, sözleşme eki Teknik Şartnamenin 2.5 maddesinde. "Bu kısımda yer alan İncirlik İstasyonu ile Toprakkale İstasyonları arasında halen tek yollu hat mevcuttur.

Ancak ...' nin bir başka projesi kapsamında bölgeye ikinci hat yapılacağından; ... arası çift yollu olarak dizayn edilecektir.

İkinci yolun yapım işlerinin bu proje tamamlanana kadar gerçekleşmemesi veya başka bir sebeple yapımdan vazgeçilmesi halinde ... bu durumun kesinleştiği zamana kadar, İncirlik-Toprakkale arası ikinci yol için sipariş edilmiş olan malzemeleri parasını ödeyerek teslim alacak ancak işçilik ücretini ödemeyecektir." hükmünün yer aldığını, müvekkili idarece yapılan incelemede, Kısım V yapım işi için toplam 204.435,00 metre portör teli kullanıldığı ve portör telinin metre birim fiyatının 18TL olduğu, yüklenici iş ortaklığına 204.435,00 metre portör teli için (204.435x18.00=) 3.679.830,00 TL ödeme yapıldığı,

bunun 100.831,81 metresinin işçilik dahil yapım işi olduğu, (204.435,00-100.831,81=) 103.603,19 metre portör telinin ise malzeme olarak alındığı ve karşılığında 1.864.857,00 TL ödendiği ve 103.603,19 metre portör teli miktarın hali hazırda mevcut olması gerektiği, ancak Kısım V yapım işi için alınan ve hali hazırda mevcut olan veya ihtiyaç için diğer projelere gönderilen portör teli miktarları, makara numaralarına göre incelendiğinde, müvekkilinin deposunda 46,842 metre telin mevcut olduğu,

bu durumda tartım sonrası tespit edilen metrajlar esas alındığında, 103.603,19 (mevcut olması gereken) - 46.842(mevcutta olan) =56.761,19 metre portör telinin eksik olduğu, bu miktarın sözleşme fiyatlarına göre 1.021.701,42 TL'ye karşılık geldiği, eksik olduğu tespit edilen 56.761,19 metre portör telinden dava konusu edilen 13.527 metre portör telinin müvekkili idareye teslim edildiğine dair tutanak dahi olmadığı;

bakiyesi için ise usule aykırı tutanaklar düzenlendiğinin tespit edildiğini, teslim edilmediği anlaşılan 13.527metre portör telinin rayiç bedelinin müvekkili idarece 41,81885TL olarak tespit edilmiş ve yüklenici iş ortaklığından 13.527x41,81885=565.683,58 TL nin müvekkili idareye ödenmesinin istendiğini, bunun üzerine İş Ortaklığının 23.07.2020 tarihli yazısı ile 13.527 metre portör telinin ...

A.Ş'ye sipariş geçildiği, yapılacak kabul sonrası 10.08.2020 tarihinde müvekkili depolarına teslim edileceğinin belirtildiği. 12.08.2020 tarihli yazı ile fabrika kabul testi talep edilmiş, fabrika test heyeti tarafından 24-25.08.2020 tarihlerinde ... firmasında 5 makara portör teli teste tabi tutulmuş olup, test sonucunun olumlu çıktığını ve sevk edilebileceğinin belirtildiğini, ancak söz konusu portör tellerin de ...

Müdürlüğü deposuna teslim edilmediğini, bunun üzerine Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 24.maddesinde geçen "Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir." hükmü gereği işlem yapılacağının bildirildiğini, sonrasında iş ortaklarından davacı ... İnş. San.

A.Ş. tarafından eldeki kısmi davanın açıldığını ve bu iş kapsamında borçlu olmadıklarının tespitinin istendiğini, mahkemece alınan bilirkişi raporları kapsamında davacının talebiyle bağlı kalınarak 50.000,00 TL borçlu olmadığı tespiti yapılarak davanın kabulüne karar verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, eldeki davanın kısmi dava olarak açılamayacağını, davacı dava konusu sözleşmede adi ortaklığı oluşturan şirketlerden biri olup bu ilişkiye dayanarak dava açtığını, oysa taraf ehliyetinin, adi ortaklığa ait olduğunu, bu hususun da usule aykırı olup davanın reddi gerektiğini,

mahkemenin kararına esas 23.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda uyuşmazlık konusu olayda teslim edilmesi gereken 13.527 metre portör malzemesinin müvekkile eksik teslim edildiğinin tespit edildiğini, yargılama sırasında 13.527 metre portör telinin rayiç bedelleri, ... ve ... üreticilerinden istenildiğini ve bildirilen fiyatların 2020 yılı ortalama fiyatları alınarak bir hesaplama yapıldığını, ancak portör teli, bakır ve magnezyum gibi değerli emtialardan oluşan bir malzeme kompozisyonuna haiz olduğunu, değerli emtiaların rayiçleri ise ... tarafından belirlenmekte olup dövize endeksli olduğunu,

yıl içerisinde çok değişken olan portör teli bedelinin, yıl ortalamasına dayandırılarak tespit edilmesinin gerçek piyasa rayiçlerini karşılamadığını, bu yüzden davacının malzeme tedarik ettiği ... ve ... üreticilerinden söz konusu malzemeye dair anlık teklif talep edildiğini, üreticilerin döviz kurlarındaki ve ... endekslerindeki volatiliteyi gerekçe göstererek tekliflerini kurumsal mail yoluyla müvekkili idareye ulaştırdıklarını ve tekliflerinden de görüleceği üzere fatura kesim aşamasındaki döviz kuru üzerinden hesaplama yapılacağını belirttiklerini,

üreticiler tarafından müvekkiline bildirilen teklifler doğrultusunda müvekkili tarafından portör telinin TL/metre ortalamasının hesaplandığını, bu kapsamda 65 mm2 (BZ-II 70) portör teli birim fiyatının 41,81885 TL olması gerektiğini, ancak hükme esas bilirkişi raporunda ortalama fiyat alınmak suretiyle kabul etmedikleri bir hesaplama yapıldığını ve hal böyle olunca davacının müvekkili idareye olan borcunun 509.656,93 TL olarak tespit edildiğini belirterek mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkin olup mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı şirketin ortak olduğu iş ortaklığı ile davalı arasında" ...Elektrifikasyon Tesisleri Kurulması Yapım İşi Kısım V" işinin yapımını konu alan eser sözleşmesi ilişkisi olduğu ihtilafsız olup davacı taraf yüklenici iş ortaklığı ortağı, davalı ise iş sahibidir.

Taraflar arasındaki sözleşme kapsamında işin yapılıp teslim edildiği ve geçici kabulün yapıldığı, sonrasında 13.05.2020 tarihli Teftiş Kurulu raporuyla sözleşme kapsamındaki portör tellerinin eksik olduğundan bahisle iş ortaklığına borç çıkartıldığı, bu kapsamda teminat mektuplarının iade etmediği anlaşılmaktadır.

Mahkemesince taraflar arasındaki sözleşme, düzenlenen hakedişler ve dayanak belgeler değerlendirilmek suretiyle yüklenici iş ortaklığınca sözleşmenin ifası kapsamında yapılan imalatlarda kullanılan ve hakedişlere giren tel miktarı belirlenerek ve bu kapsamda iş ortaklığına teller nedeniyle ödenen bedel de değerlendirilmek suretiyle davalının eksik tel teslim edildiği iddiası yönünde inceleme yapılması gerekirken ve yine eksik teslim edildiği belirlenen tel miktarı yönünden hakedişe girip ödenen sözleşmedeki bedel üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle belirtilen açıklamalara uygun,

denetlenebilir nitelikte bulunmayan bilirkişi raporuna itibarla yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı gibi davaya konu muaraza davacı ile birlikte dava dışı ortağı ...Ltd.

Şti. ile oluşturduğu adi ortaklıkla davalı arasındaki sözleşme kapsamında fazla ödeme iddiasına dayalı davalı tarafça çıkartılan muaraza ve talep edilen bedele ilişkin menfi tespit istemi olmakla, adi ortakları oluşturan şirketlerin birlikte taraf olarak yer alıp almayacağı hususunun da değerlendirilmesi gerekirken taraf teşkili yönünden hiçbir değerlendirme yapılmaksızın yargılamaya devamla hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile sair istinaf nedenleri ve esası incelenmeksizin mahkeme kararının HMK'nun 353/1.a.4-6 maddeleri gereğince kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip