Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi E.2022/1112 K.2024/726

Eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talepli davada mahkemece verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle; taraflar arasında akdedilen 24.12.2012 tarihli baraj inşaatı için davalı tarafından istenecek olan her cins ve miktardaki beton agregasının göstereceği taşocağından temin edilecek malzemeler kullanılarak elde edilmesi işini ilişkin sözleşme gereğince müvekkilinin edimlerini ifa ettiği halde davalının kesin hesabın çıkarılmasına yanaşmadığını, müvekkilinin 179.865,53 TL tutarındaki nakit teminatını ihtarname ile talep ettiğini, davalının SGK ilişiksiz belgesi sunulmadığı ve damga vergisinin ödenmediği gerekçesiyle iade etmediğini, 08.12.2015 günlü ihtarname ekinde SGK ilişiksiz belgesinin gönderildiğini,

davalının damga vergisi matrah takdiri için komisyon kararı beklendiği belirtilerek teminatın ödenmediğini, oysa sözleşme belirli bir değer içermediğinden damga vergisine tabi olmadığını, teminatın tahsili için başlatılan Ankara 1. İcra Müdürlüğü'nün 2015/24918 sayılı takibinin davalının haksız itirazı sonucu durduğunu, müvekkilinin 179.865,53 TL teminat alacağı bulunduğunun çekişmesiz olduğunu öne sürerek 179.865,53 TL teminatın faiziyle tahsiline, olmadığı taktirde teminatın kesin ve süresiz teminat mektubu ile değiştirilmesine karar verilmesini dava etmiştir.

Davalı vekili özetle; dava konusu olduğundan 179.865,54 TL tutarındaki teminatın henüz ödenmediğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 34. maddesi gereğince damga vergisinden davacının sorumlu olduğunu, vergi dairesinin müvekkili hakkında 90.782,14 TL vergi aslı ve 136.173,21 TL vergi ziyaı cezası tahakkuk ettirdiğini, müvekkilinin haksız işlemin iptali için açtığı davada vergi ziyaı cezalı damga vergisi tarhiyatının kaldırılmasına karar verildiğini, bölge idare mahkemesinin idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verdiğini, temyiz incelemesinin sonuçlanmadığını, davacının teminat mektubu karşılığı teminatın iade edilmesi talebinin kabul edileceğinin açıkça bildirildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince özetle; taraflar arasındaki sözleşmenin 34. maddesi gereğince sözleşme nedeniyle tahakkuk edecek sözleşme damga vergisi de dahil her türlü vergi, resim, harç, noter masrafı ile sair giderlerin davacı taşeronun sorumluğunda olduğu, yine 14. madde gereğince taşeronun resmi, dairelere ,kurum ve kuruluşlara borcun kalmadığının saptanması halinde teminatın iade edileceği, tarafların kabulünde olduğu üzere sözleşme nedeniyle Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından damga vergisi ve vergi ziyaı tahakkuk ettirildiği, davacının sorumlu olma ihtimali karşısında teminatın iadesi şartlarının oluşmadığı,

davalının vergi ziyaının iptali kararının kesinleşmesini takiben nakit teminatı ödediği, nakit teminatın iadesine ilişkin asıl talebin konusuz kaldığı, feri talebinin incelenmesinde ise, davacının nakit teminatın kat'i ve süresiz banka teminat mektubu ile değiştirilmesi talebinin davalı tarafça kabul edildiği ve durumun davacıya ihtarname ile bildirildiği, davacının teminat mektubu sunmadığı, bu nedenle davacının nakit teminatın kat'i ve süresiz banka teminat mektubu ile değiştirilmesi talebinin de yerinde olmadığı,

terditli talebin reddine karar vermek gerektiği, davanın açıldığı tarih itibariyle davacı haksız olduğundan ve terditli talebin de reddine karar verildiğinden HMK 331. madde gereğince yargılama giderlerinden davacının sorumluluğu olduğu gerekçesiyle "Davanın nakit teminatın iadesine ilişkin kısmı konusuz kaldığından, nakit teminatın iadesine ilişkin talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Davacının nakit teminatın ferilerine ilişkin davasının reddine, Davacının nakit teminatın kat'i ve süresiz banka teminat mektubu ile değiştirilmesi talebinin reddine" karar vermiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının nakdi teminatın iade edilmemesine dayanak gösterdiği davada verilen kararın Danıştay tarafından onanarak kesinleştiği, damga vergisi tahsiline ilişkin işlemin iptal edildiği, davalı tarafın idari yargıdaki davanın kesin hükme bağlanması üzerine nakdi teminatı iade ettiği, TBK 100. madde hükmünün dikkate alınmadığı, mahkeme kararı gerekçesinde sözleşmenin 34. maddesi gereğince her türlü vergi sorumluluğunun davacı taşeronda olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığınca damga vergisi ile vergi ziyaı tahakkuk ettirildiğinden davacının sorumlu olma ihtimali bulunduğu,

bu nedenle teminatın iadesi koşullarının oluşmadığının belirtildiği, oysa sözleşmenin 34.maddesinde yükleniciye tanınan hakkın yasal ve gerçek vergi borçları için geçerli olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin damga vergisine tabi olmadığı, davalının damga vergisi sorumluluğundan bahisle nakdi teminatı nemalandırmaksızın tutarak finansman kaynağı oluşturduğu, terditli talep hakkında davadan önce buna dair talebin davalı yanca kabul edildiği ve ihtarname ile davacıya bildirildiği,

davacının teminat mektubu sunmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiş ise de, davalının 06.12.2018 tarihli cevabi ihtarnamesinde 179.865,54 TL tutarındaki nakdi teminatın iadesi için 400.000 TL tutarlı banka teminat mektubu talep ettiği, sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettiği nedenleriyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talepli olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İnceleme, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Somut olayda davacı taşeron, davalı yüklenici olup, taraflar arasında beton agreagası üretim ve teminine ilişkin eser sözleşmesi akdedildiği ile sözleşme gereğince davalı tarafça davacı taşeronun hakedişlerinden 179.865,53 TL nakit teminat kesintisi yapıldığı çekişmesizdir.

Davacı 06.12.2018 tarihinde açtığı eldeki davada nakit teminatının temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle tahsiline, olmadığı taktirde teminatın kati ve süresiz banka teminat mektubuyla değiştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı tarafça 179.865,53 TL alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibi, borçlunun sözleşmenin 14.maddesi gereğince SGK ilişiksiz yazısının sunulması gerektiği ve müvekkilinin sözleşme için yatırılması gereken damga vergisi hususunda vergi dairesine başvurduğu, sonucunun beklendiği, damga vergisi tahakkuk ettirileceğinin öğrenildiği nedenleriyle ödeme emrine itirazı sonucu takibin durduğu, davacının 08.12.2015/50559 yevmiye numaralı ihtarında özetle, belli bir bedel içermediğinden sözleşmenin damga vergisine tabi olmadığını belirterek ihtarname ekinde SGK ilişiksiz belgesini sunduğu, 179.865,53 TL nakdi teminatın tebliğ tarihinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesini talep ettiği, ihtarnamenin davalıya 15.12.2015 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır

Sözleşmenin kesin teminata ilişkin 14. maddesinde taşeronun kesin teminat verememesi halinde hakedişlerinden %10 oranında kesin teminata esas olmak üzere nakit kesinti yapılacağının ve SGK ilişiksiz belgesinin sunulması, ...kesin kabulün yapılması, yüklenicinin resmi dairelere... borcu bulunmadığının saptanması durumunda teminatın iade edileceğinin ve yine sözleşmenin 34. maddesi gereğince sözleşmenin akdedilmesinden ve ifasından tahakkuk edecek her türlü vergi, resim... ile sözleşme damga vergisinden taşeronun sorumlu olacağının kararlaştırıldığı,

davalı yüklenicinin ödeme emrine itirazında teminat kesintisinin iade edilmemesini SGK ilişiksiz belgesi sunulmamış olması ile sözleşme damga vergisinin ödenmemesini gerekçe yaptığı, belirtildiği üzere eldeki dava açılmadan önce davacının keşide ettiği ihtarname ekinde SGK ilişiksiz belgesini sunduğu, taraflar arasındaki sözleşme birim fiyatlı olup, belirli bir bedel içermediğinden damga vergisine tabi olmadığı, davacı tarafça bu husus da belirtilerek teminat kesintisinin iadesinin ihtarname ile talep edildiği,

ancak davalı yüklenicinin vergi dairesine başvurusu üzerine sözleşme damga vergisi ile vergi ziyaı cezası tahakkuk ettirilmiş ise de, mahkemece sözleşmenin damga vergisine tabi olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüyle davaya konu vergi ziyaı cezalı damga vergisi tarhiyatının kaldırılmasına karar verildiği, idarenin istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddine karar verildiği,

yine idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay 9. Dairesi'nin 05.11.2020 tarih, 2019/2724 E -2020/4866 K sayılı ilamında bir kağıdın nispi oranda vergilendirilebilmesi için ya kağıda bağlanan işlem bedelinin kağıtta açıkça belirtilmiş olması ya da bu bedelin hesaplanmasına ilişkin verilerin kağıtta yer alması gerektiği, Damga Vergisi Kanunu'nda damga vergisinin resen vergi tarhına konu edilemeyeceğine ilişkin bir düzenleme yer almadığından taktir komisyonu kararına dayanılarak vergi dairelerince resen damga vergisi tarhiyatı yoluna gidilmesi önünde bir engel bulunmadığı,

davacı tarafından özelge talep formuyla vergi dairesine yapılan başvuru nedeniyle Kanun'un 26.maddesinin uygulanması şartının da bulunmadığı, sözleşmenin belli bir parayı ihtiva etmediği, birim fiyatlı olduğu ve iş nevilerinin tek başına sözleşme konusu bedelin hesaplanmasına olanak sağlamadığı, sözleşmenin imzalanmasından sonra düzenlenen muhtasar beyannameler veya hakedişler esas alınarak damga vergisi tahakkuk ettirilemeyeceği gerekçesiyle temyiz talebinin reddi ile kararın onanmasına karar verildiği,

bu itibarla davacı tarafça SGK ilişiksiz belgesinin sunulmuş olmasına ve sözleşmenin damga vergisine tabi olmadığının mahkeme kararıyla belirlenmiş bulunmasına göre davalının bu gerekçelerle nakdi teminatı iade etmemekte haklı olmadığı,

yargılama aşamasında idari yargıda verilen mahkeme kararı üzerine davalının nakdi teminatı iade ettiği, nakdi teminatın iadesine ilişkin talebin konusuz kaldığı ve davacı tarafça eldeki dava talebe konu teminatın iadesinden önce açılmış olmakla davacının TBK 131 madde gereğince faiz talep etme hakkını saklı tuttuğunun kabulü gerektiğinden davacı tarafça nakdi teminatın iadesi talebiyle,

miktar da belirtilmek suretiyle keşide edilen ihtarnamenin tebliğ tarihi ve verilen süre gözetilerek dava konusu edilen nakdi teminat kesintisine davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren avans faizi yürütülmesi gerekirken mahkemece hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüyle, mahkeme kararının HMK 353/1.b.2. madde uyarınca kaldırılmasına,

konusuz kalan nakdi teminatın tahsiline ilişkin talebin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, nakdi teminat kesintisi alacağına 19.12.2015 tarihinden itibaren avans faizi yürütülmesine karar verilmiş, davalı taraf dava tarihi itibariyle haksız olduğundan yargılama giderlerinden sorumlu tutulmuştur.

Başkan · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır