Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi E.2022/1127 K.2024/780

Eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit talepli davada mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle; müvekkilinin metal işleme işi yaptığını, davalı ile boyama ve kumlama kabini yapılması, kabin içerisinde işin yapılmasına elverişli gerekli teknik ekipmanların kurulması ve çalışır şekilde teslimine ilişkin 16.07.2020 tarihli sözleşmenin imzalandığını, sözleşmenin imzalanması ve ticari detayların çözümlenmesinden itibaren 35 gün sonra teslim edilmesinin kararlaştırıldığını, iş bedeli 365.000 TL'nin %60'ının 30/60/90/120 günlü çekle kalanının iş tesliminde nakit olarak ödenmesinin kararlaştırıldığını, müvekkili tarafından 16.09.2020, 20.10.2020,

20.11.2020 ve 20.12.2020 tarihli 55.000'er TL bedelli çeklerin davalıya teslim edildiğini, iş yerinin engelsiz biçimde yükleniciye teslim edildiğini, davalı yüklenicinin 1 ayı aşkın süre hiç iş yapmadığını, keyfi olarak işin yapımını geciktirdiğini, iş süresinin bitim tarihi olan 21.08.2020 tarihinde teslim edilemeyeceğinin açıkça anlaşıldığını, işin yaklaşık %30 kadarının yapıldığını, bu kısmın da kullanılmaya elverişli olmayacak şekilde ayıplı olduğunu, davalı yüklenicinin buna rağmen 16.09.2020 ve 20.10.2020 tarihli çekleri bankaya ibrazla tahsil ettiğini,

müvekkilinin 21.10.2020 tarihine kadar beklediğini ve bu tarihte işin 5 gün içerisinde teslim edilmesini, cezai şartın ödenmesini, aksi halde işin yüklenici nam ve hesabına 3.kişiye yaptırılacağını ve bedelinin tahsil edileceğini ihtar ettiğini, ihtarnamenin 26.10.2020 tarihinde tebliğine rağmen davalının işlem yapmadığını, yaklaşık 20 günden beri faaliyet göstermediğini, davalının işin ancak %20'sini ve ayıplı olarak yaptığını, faaliyete geçiremediğini, işi bırakıp kaçtığını, temerrüde düştüğünü öne sürerek müvekkilinin sözleşme nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine,

20.11.2020 ve 20.12.2020 tarihli 55.000'er TL bedelli çeklerin müvekkiline iadesine, olmadığı taktirde iptallerine ve bu çeklerin paraya çevrilmesinin durdurulması hususunda tensiple birlikte ivedi ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı temsilcisi özetle; işin zamanında başladığını, davacı tarafça makinenin kurulacağı alanın üstünün kapatılması ve gerekli hava hattının sağlanması gibi hususların yerine getirilmediğini, makinenin montajının tamamlandığını, çalıştırılması için eksikliklerin giderilmesinin beklendiğini, bilirkişi tayini ile sahada inceleme yapılmasını talep ettiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk Derece Mahkemesince özetle; sözleşmede kumlama kabininde kusurlu ve eksik imalatlar bulunduğu kumlama tesisinin takdiren %48'inin tamamlanmış olduğu, boyama ve kurutma tesisinin ise %42'sinin tamamlanmış olduğu, işin fiziki oranına göre hak kazanılan iş bedelinden ispatlanan ödeme miktarının düşülmesi gerektiği, kumlama tesisinde eksik imalatın 106.600 TL, boyama ve kurutma tesisindeki eksik imalatın 92.800 TL olarak hesaplandığı, sözleşme kapsamındaki toplam eksik ve kusurlu imalat bedelinin 199.400 TL olduğu,

sözleşmedeki iş bedeli KDV hariç 365.000 TL olmakla bu miktardan 199.400 TL'nin mahsubuyla yapılan imalat bedelinin KDV dahil 195.408 TL olduğu, davacının toplam 220.000 TL bedelli 4 adet çek verdiği, çeklerin bedelinden yapılan imalat bedeli indirildiğinde davacının çekler nedeniyle 24.592 TL borçlu olmadığı gerekçesiyle "1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE, Ziraat Bankasına ait 16/09/2020 vade tarihli 0013117 numaralı 55.000,00 TL bedelli, 20/10/2020 vade tarihli 0013118 numaralı 55.000,00 TL bedelli ,20/11/2020 vade tarihli 0013119 numaralı 55.000,00 TL bedelli,

20/12/2020 vade tarihli 0013120 numaralı 55.000,00 TL bedelli çekler yönünden 24.592,00 TL borçlu olmadığının tespitine, Çeklerin iadesine ilişkin talebin REDDİNE" karar vermiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının eseri tam ve zamanında ifa etmediği, mahkemece usul ve yasaya aykırı bilirkişi heyet raporunun hükme esas alındığı, rapora yönelik itirazların değerlendirilmediği, işin ancak %30'unu ve kullanıma elverişli olmayacak biçimde ayıplı olarak yapmasına rağmen davalının 55.000'er TL bedelli 2 adet çeki tahsil ettiği, hükme esas alınan 07.06.2021 tarihli heyet raporuna itiraz edildiği halde hükme esas alındığı, bilirkişi raporunda yaklaşık 30 kalem eksiklik tespit edildiği, kusurlu ve yapılmayan imalat tutarının 199.400 TL olarak hesaplandığı,

sözleşmenin eki teknik şartnamede kararlaştırılan hususlar ile kabinlerin sahip olduğu teknik şartlar arasında fazlaca hata ve eksiklik bulunduğu, davalının ayıplı ifa nedeniyle kusurlu olduğu, kaldı ki kusursuz olsa dahi sorumluluğunun bulunduğu, müvekkilinin ayıplı ifa nedeniyle zarara uğradığı, mahkemece ifa edilen ve yerine getirilmeyen imalat tutarları hesaplanmış olsa da çalışmaz vaziyetteki tesiste hiçbir üretim yapılamayacağı göz önüne alındığında imzalanan sözleşmeye istinaden müvekkilinin 3.kişilere karşı taahhütlerini yerine getiremediği,

müvekkilinin kabinler tamamlanmadığı için kendi bünyesinde yapabileceği boyama ve kumlama işlemlerini bedel karşılığı 3.kişilere yaptırmak zorunda kaldığı, davalının elinde bulunan 2 adet çeki haksız ve hukuka aykırı olarak tahsil etmesine rağmen mahkemece çeklerin iadesine ve iptaline karar verilmediği nedenleriyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit talepli olup, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde uyarınca istinaf nedenleriyle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı vekili dava dilekçesinde taraflar arasındaki sözleşme kapsamında 16.09.2020, 20.10.2020, 20.11.2020 ve 20.12.2020 ileri düzenleme tarihli 55.000'er TL bedelli 4 adet çek verdiğini, işin %30 oranında dahi tamamlanmadığını, çeklerden ikisinin ödendiğini iddia ederek sözleşme kapsamında borçlu olmadığının tespitiyle, davalıya verilen 20.11.2020 tarihli 55.000 TL bedelli ve 20.12.2020 tarihli 55.000 TL bedelli çeklerin davacıya iadesine, olmadığı taktirde iptallerine karar verilmesini talep etmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince yargı işlemlerinden bu Kanuna bağlı (1) sayılı Tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir (md 2). Yargı harçları (1) sayılı Tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır (md 15, 21). Noksan tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır (16/4. md.). (1) sayılı Tarifede yazılı nispi karar ve ilâm harcının 1/4 ü peşin alınır (28. md.).

Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilâm harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır (30. md.).

Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (32. md.). HMK 120/1. maddeye göre de davacı, yargılama harçlarını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Somut olayda, dava menfi tespit talepli olup, davacı tarafça peşin harcın nispi olarak yatırılması gerekirken dava dilekçesinde dava değerinin gösterilmediği, peşin harcın maktu olarak yatırıldığı, mahkemesince de açıklattırılıp bakiye harç tamamlattırılmadığı halde davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafa dava dilekçesindeki talebinin açıklattırılması, taraflar arasındaki 4 adet çek yönünden talebinin bulunup bulunmadığı belirlenerek, sonucuna göre harcın ikmal ettirilmesi gerekirken maktu karar harcı ile hüküm tesisi doğru olmadığı gibi;

yapılacak yargılama ve oluşacak sonuca göre menfi tespit kararı verilmesi halinde hangi çekler yönünden hüküm kurulduğu belirtilmek suretiyle infazı kabil bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ve eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından istinaf nedenleri incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK 353/1.a.4 madde gereğince kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.