Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi E.2023/478 K.2025/334

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkin davada mahkemece verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında muhtelif zamanlarda imalat, montaj ve yapım işlerine dair ticari sözleşme imzalandığını, 15.01.2015 tarihli sözleşmeye göre müvekkili şirketin, 'V.Boranks Pentahidrat Tesisi Yapılması işi-...

Havalandırma ve Klima Tesisatı İmalat ve Montajı' işini üstlendiğini, sözleşme uyarınca yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen müvekkiline eksik ödeme yapıldığını, hak ediş raporları ve hesap özetine göre müvekkiline 30.11.2017 tarihi itibariyle ödenmesi gerektiği halde ödenmeyen miktarın 78.082,38 TL olduğunu, söz konusu alacağın ödenmesi için 18.11.2020 tarihinde Ankara 3. İcra Dairesi nezdinde icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin haksız olarak takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, davalı şirketin her ne kadar borca itiraz dilekçesinde herhangi bir borcunun bulunmadığını beyan etmiş olsa da,

dosyadaki belgelerin davalının borcunu ortaya koyduğunu beyan ederek, Ankara 3. İcra Müdürlüğü’nün 2020/10555 Esas sayılı icra takibine vaki itirazın iptali ile icra takibinin tüm alacaklar yönünden devamına, ayrıca %20 icra inkâr tazminatının, karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 26.10.2021 tarihli beyan dilekçesinde; ...'den gelen evraklarda kesin kabulün yapıldığını, bu nedenle davalının itirazının kötü niyetli olduğunu beyan ederek davanın kabulünü talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ; taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacı şirketten teminat alındığını, sözleşmenin Ek-9. maddesinde ise teminatların iadesinin düzenlendiğini, söz konusu maddeye göre müvekkilinin geçici kabul tutanağının onaylanmasını müteakip 15 takvim günü içerisinde teminatın iade edileceğinin düzenlendiğini, ancak müvekkilinin geçici kabul tutanağının İdare tarafından onaylanmadığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca davacının alacağının muaccel hale gelmediğini, bunun dışında kendilerine herhangi bir ihtarat yapılmadığından temerrüt koşullarının oluşmadığını,

bu nedenle takip öncesi faiz işletilemeyeceğini beyan ederek, davanın reddi ile davacı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince; davanın eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptaline ilişkin olduğu, 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı, 22/04/2022 tarihli bilirkişi heyetinden alınan raporda, davacı davalı ile tanzim etmiş olduğu eser sözleşmesinden kaynaklı davalıya vermiş olduğu 78.082,38 TL bedelli teminat mektubunun faiziyle iadesi talebiyle Ankara 3. İcra Müdürlüğünün 2020/10555 sayılı dosyası ile takibe geçildiği, taraflar arasında sözleşmede davacının vermiş olduğu teminatın iade şartlarına ilişkin hüküm bulunmadığı,

davalı yüklecinin idare ile yapmış olduğu ana sözleşme dosyada mevcut olmayıp davalının davacıya verdiği iş dışında başka işleri de üstlenip üstlenmediği anlaşılmamakla birlikte davacı sözleşme ile üstlendiği işleri tamamlayıp tamamlamadığı idareden sorulmak suretiyle tamamladığının anlaşılması halinde davacının teminatının iade koşulları oluştuğunun kabul edilebileceği şeklinde görüş bildirildiği, iş sahibi idare ...

İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün yazında işin kabulünün yapılmadığı, SGK ilişiksiz belgesinin de davacı tarafından idareye sunulmadığı bilgisinin verildiği, taraflar arasında imzalanan 10/07/2013 tarihli sözleşmenin 8.4. maddesinde; "idarenin sözleşme kapsamındaki işleri kısmen veya tamamen kabul etmemesi halinde, alt yüklenicinin ilgili hak edişi geçici kabulü veya kesin kabulü onaylanmayacaktır, idarenin sözleşme kapsamındaki işleri kullanması,

ilgili işlerin tamamının veya bir kısmının kabul edildiği anlamına gelmeyecektir.”, 8.5. maddesinde "alt yüklenici, ... sigorta numarası altında kaydı olması durumunda her hak ediş, geçici kabul ve kesin kabul öncesinde, ilgili personellerin maaş, prim, fazla mesai, vergi, sigorta ve sosyal güvenlik ödemelerine ilişkin makbuz ve belgelerin birer koyasını ve Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan alınacak bir önceki ayın borcu yoktur yatısını ...'a verecektir, aksi takdirde alt yüklenicinin hak edişi kabulü onaylanmayacaktır." hükümlerinin bulunduğu, davacının eseri tamamlayıp, ilişiksiz belgesini idareye teslim etmediği,

bu haliyle teminatın iadesini istemesine sözleşme kapsamında ve yerleşik uygulamalarda imkan bulunmadığı belirtilerek davanın reddine ve kötü niyet tazminatına alacağın yargılamayı gerektirmesi, şartları oluşmadığından hükmedilmesine yer olmadığına, karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; itiraza konu olan borcun 15/01/2015 tarihli sözleşmeden kaynaklandığı, işin eksiksiz şekilde yerine getirildiği, gerekçe olarak '' Davacı üzerine eseri tamamlayıp, ilişkisiz belgesini idareye teslim etmemiştir. '' dendiğini, davacının alt taşeron olduğunu ve eseri eksiksiz bir şekilde tamamlama borcu ve yükümlüğü varken idareye ilişiksiz belgesini teslim etme yükümlülüğü bulunmadığı, teslimin, inşa edilen yapının fiili hakimiyetinin yani zilyetliğinin iş sahibine geçirilmesi ile gerçekleştiği, 6098 sayılı TBK’nın 479. maddesinde '' İş sahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur.

Eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse, her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur." hükmünün düzenlendiği, bu hükme göre davacının kendi payına düşen işi teslim etmesiyle davalı şirketin bedel ödeme borcunun muaccel hale geldiği, işin tamamlandığının idare tarafından dosyaya sunulan belgeden anlaşıldığı, 22/04/2022 tarihli bilirkişi heyetinden alınan raporda ''davacı sözleşme ile üstlendiği işleri tamamlayıp tamamlamadığı idareden sorulmak suretiyle tamamladığının anlaşılması halinde davacının teminatının iade koşulları oluştuğu kabul edilebileceği " şeklinde kanaat bildirildiği,

... tarafından dosyaya gönderilen 12/01/2018 tarihli Yapım İşleri Geçici Kabul Tutanağına göre davalı ... A.Ş. şirketinin eksik yaptığı işlerin açık bir şekilde gösterildiği, söz konusu eksik listesi incelendiğinde, ilgili listede davacı tarafından üstlenilen ''V.Boranks Pentahidrat Tesisi Yapılması işi-...

Havalandırma ve Klima Tesisatı İmalat ve Montajı" işinin yer almadığı, bu tutanağın açık bir şekilde davacı tarafından sözleşmeye konu işi eksiksiz bir şekilde tamamladığını ortaya koyduğu ve teminatın iade koşullarının oluştuğu, mahkeme, bilirkişi raporuyla birlikte Yapım İşleri Geçici Kabul Tutanağının hatalı bir şekilde değerlendirildiği belirtilerek kararın kaldırılması talep edilmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkin olup mahkemece verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Taraflar arasında 05/01/2015 tarihli "V.BoraksPentahidrat Tesisi yapım işinin çalışır halde tamamlanması için yapılacak olan ... Havalandırma ve Klima Tesisatı İmalat ve Montajı" konusunda eser sözleşmesi imzalanmış olup davacı taşeron, davalı yüklenicidir.

Dava konusu sözleşmenin 4.3.3. maddesinde; taşeronun, sözleşme kapsamındaki işleri, mevzuata, ana sözleşmeye, sözleşmeye, fen ve sanat kurallarına, ana sözleşmede belirtilen standartlara, kalite yönetimi standartlarına, teknik ve idari normlara uygun yapacağı, 7.1. maddesinde; taşeronun sözleşmenin imzalandığı tarihte tüm masrafları kendisine ait olmak üzere vereceği teminatların sözleşmenin ekinde yer aldığı, banka teminat mektupları ve nakti teminatların yüklenicinin tüm hakları saklı kalmak koşulu ile belirtilen tarihte taşerona iade edileceği, 7.2. maddesinde;

ilave teminatların alınması durumunda ilave teminatların alınmış olan diğer banka teminat mektupları ile aynı oranda ve tarihlerde iade edileceği, 7.5. maddesinde; taşeronun sözleşme kapsamındaki işlerle ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde ihtara gerek kalmaksızın tüm tazminat, ceza, yaptırım ve zararların taşerona yapılacak ödemelerden mahsup edileceği ve/veya banka teminat mektupları ve nakti teminatların irat kaydedilerek tazmin edileceği, 8.5. maddesinde;

taşeronun her hak ediş, geçici kabul ve kesin kabul öncesinde ilgili personellerinin maaş, prim, fazla mesai, vergi, sigorta ve sosyal güvenlik ödemelerine ilişkin makbuz ve belgelerin birer kopyasını Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak “borcu yoktur” yazısını yükleniciye vereceği, aksi taktirde taşeronun hak edişi/kabulünün onaylanmayacağı ve dava konusu sözleşmenin 4.3.3. maddesinde atıf yapılan ana sözleşmenin 8. maddesinde.

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin sözleşmenin eki olduğu, 10.4.1. maddesinde; taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı, tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının, kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan ilişiksiz belgesi getirilmesinden sonra yükleniciye iade edileceğinin hüküm altına alındığı anlaşılmıştır.

Bununla birlikte; dosya kapsamında bulunan geçici kabul tutanağı incelendiğinde, geçici kabul tarihinin, 12/01/2018, geçici kabul itibar tarihinin 26/12/2017 olduğu, inşaat işleri ile ilgili 4, mekanik işler ile ilgili 3, elektrik ve otomasyon işleri ile ilgili 7 sayfa eksik listesi düzenlendiği, tutanağın yüklenicinin itirazı kaydı ile imzalandığı, 15/10/2019 tarihli durum tespit tutanağı ile geçici kabul eksikliklerinin yüklenici tarafından tamamlanmadığının belirlenmesi üzerine eksik işlerin 3. kişiye tamamlatılması sonucunda geçici kabul tarihinin 07/03/2022 olarak belirlendiği ve aynı tarihte geçici kabulün onaylandığı görülmüştür.

Somut olayda; mahkemece, 22/04/2022 tarihli bilirkişi heyetinden alınan raporda, taraflar arasındaki sözleşmede davacının vermiş olduğu teminatın iade şartlarına ilişkin hüküm bulunmadığı, davalı yüklenicinin idare ile yapmış olduğu ana sözleşmenin dosyada mevcut olmadığı, davalının davacıya verdiği iş dışında başka işleri de üstlenip üstlenmediğinin anlaşılmadığı, davacının sözleşme ile üstlendiği işleri tamamlayıp tamamlamadığının idareden sorulmak suretiyle tamamladığının anlaşılması halinde davacının teminatının iade koşulları oluştuğunun kabul edilebileceği şeklinde görüş bildirildiği, iş sahibi idare ...

İşletmeleri Genel Müdürlüğü'nün yazında işin kabulünün yapılmadığı, SGK ilişiksiz belgesinin de tarafından idareye sunulmadığı bilgisinin verildiği, davacının eseri tamamlayıp, ilişiksiz belgesini idareye teslim etmediği, bu haliyle teminatın iadesini istemesine sözleşme kapsamında ve yerleşik uygulamalarda imkan bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş olup davacı taşeron, işin eksiksiz olarak yükleniciye teslim edildiğini, geçici kabulün yapıldığını, geçici kabul tutanağının eki incelendiğinde sözleşme kapsamında üstlendikleri edimlere yönelik bir eksikliğin bulunmadığını iddia etmiştir.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; dava konusu sözleşmenin 7.1. maddesinde; taşeronun sözleşmenin imzalandığı tarihte tüm masrafları kendisine ait olmak üzere vereceği teminatların sözleşmenin ekinde yer aldığı, banka teminat mektupları ve nakti teminatların yüklenicinin tüm hakları saklı kalmak koşulu ile belirtilen tarihte taşerona iade edileceği hüküm altına alınmış olmasına rağmen dosya kapsamında maddede belirtilen sözleşmenin ekinin olmadığı, yine sözleşmenin 4.3.3. maddesinde; taşeronun, sözleşme kapsamındaki işleri ana sözleşmeye uygun yapacağını taahhüt etmesine rağmen ana sözleşme eklerinin bulunmadığı,

bu eksikliler giderilmeden ve davacı tarafından dosyaya sunulan geçici kabuldeki eksikliklerin sözleşme kapsamında üstlendikleri işlere ilişkin olmadığına yönelik itirazı da giderilmeden eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; taraflar arasındaki sözleşme ve tüm ekleri, düzenlenen hakkedişler ile davalı ile dava dışı idare arasındaki sözleşme ekleri, geçici kabul ve düzenlenmiş ise kesin kabul tutanaklarının getirtilip ek rapor alınarak geçici kabul tutanağındaki eksik işlerin dava konusu sözleşme kapsamındaki işlerden olup olmadığı ve sözleşme maddeleri de değerlendirilmek suretiyle nakti teminat kesintilerinin tamamının veya bir kısmının iadesi şartlarının oluşup oluşmadığının tespit edilmesi ve sonucuna göre hüküm kurulmasından ibarettir.

Açıklanan nedenlerle, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır