Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi E.2024/201 K.2025/135

...

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

27. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/201

KARAR NO : 2025/135

TÜRK MİLLETİ ADINA

KARAR

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ... BATI ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 16/11/2022

NUMARASI : 2010/149 E-2022/1088 K

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

DAVANIN KONUSU

İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 05.02.2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 05.02.2025

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali istemine ilişkin davada mahkemece verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili özetle; müvekkili ile davalı İdare arasında Etimesgut Kent Konsey Binası İlave Ofis Yapılması İşinin 659.434,00TL ihale bedeli ile Kent Konsey Binası Tadilat Yapılması işinin ise 849.000,00TL ihale bedeli ile anahtar teslim götürü usulle yapılması hususunda sözleşme yapıldığını, müvekkilinin sözleşme konusu işleri projesine ve mahal listelerine uygun olarak eksiksiz ve zamanında teslim ettiğini, davalının 10/08/2009 tarihli yazısı ile her iki işle ilgili bazı imalatların hak edişte yer aldığı halde, yerinde olmadığını ya da imalatların bir kısmının hakedişte farklı gösterildiğini,

bu nedenle fazla ve yersiz ödeme yaptığını belirterek, 188.154,92 TL’nin ödenmesinin istendiğini, idarenin bu ihtarını 07.08.2009 tarihinde alan müvekkili şirketin 14.09.2009 tarihinde karşı ihtar keşide ederek itirazlarını bildirdiğini, yine bu konuda gerekli itirazlarını dava konusu yapacaklarını da belirterek,

talep edilen 188.154,92 TL’nin verilen süre içerisinde ödeneceğinin, akabinde yasal yollara başvurulacağının bildirildiğini, ardından davalıya 17/08/2009 tarihinde ödemeyi yaptığını, ödeme yapılan 188.154,92 TL ile ödeme tarihinden itibaren işleyen %19 avans faizi olan 7.448,00 TL’nin tahsili amacıyla Sincan 4. İcra Müdürlüğü 2009/3983 Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, davalının itirazı ile takibin durduğunu belirterek; davalının Sincan 4. İcra Müdürlüğü 2009/3983 Esas sayılı takibine yaptığı itirazın iptali ile % 40 oranında icra inkâr tazminatı takdirini talep etmiştir.

Davalı vekili özetle; davacı ile ihale konusu işlere ilişkin sözleşme imzalanarak hak edişlere müteakip ödemeler yapıldığını, sonrasında İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişliğince yapılan inceleme sonucunda, belediye tarafından yapımı gerçekleştirilen Kent Konseyi Binasına İlave Ofis Yapılması işi ile Kent Konseyi Tadilat Yapım işinde hak edişte yer alıp yerinde bulunmayan imalatların olduğunun, ayrıca yerinde tespit edilen imalatların bir kısmının hak edişte faklı olarak gösterildiğinin ve bu suretle fazla ve yersiz ödemede bulunulduğunun tespit edildiğini, bunu takiben de yasal mevzuat ve söz konusu rapor doğrultusunda ilgili şirketten,

ihtarname ile yapılmayan işlere ilişkin olarak fazladan yapılan ödemenin iadesinin talep edildiğini, davacının belediyeye 5018 sayılı yasa ve ilgili yönetmelik gereği ödemiş olduğu meblağı geri istemesinin hiçbir dayanağının bulunmadığını, ayrıca davacının avans faizi talep edebilmesi için ticari bir işten kaynaklanan bir alacağının varlığı gerektiğini, oysa işbu olayda davacının kamu zararına sebep olduğunu, bu zarar sonucu tespit edilen meblağı ödediğini, iş bu davada istenecek faizin yasal faiz olduğunu belirterek; davanın reddini savunuştur.

İlk Derece Mahkemesince; davanın,

Etimesgut Kent Konsey Binası İlave Ofis Yapılması İşi ile Kent

Konsey Binası Tadilat Yapılması işine ilişkin davalının fazla ve yersiz ödeme yapıldığı iddia ile

talep edilen ve davacı tarafından ödenen 188.154,92 TL ile 7.448,00 TL faizin tahsili amacıyla

başlatılan Sincan 4. İcra Müdürlüğü 2009/3983 Esas sayılı dosyasına vaki itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, dava konusu Kent Konsey Binası Tadilat Yapılması İşinin ihalesi 21.02.2007 tarihinde yapıldığı ve ihalede 849.000,00 TL ile ekonomik açıdan en uygun teklifi veren davacı

şirket ile sözleşmenin imzalanarak işinin yaptırılmasına 22.02.2007 tarihinde İhale komisyonunca karar verildiği, ihale komisyonunun bu kararının 28.02.2007 tarihinde onandığı, sözleşmeye göre işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen 849.000,00 TL üzerinden

15.03.2007 tarihinde sözleşme yapıldığı, davalı idareye ait Kent Konsey Binası Tadilat Yapılması İşinin yer tesliminin

21.03.2007 tarihinde yapıldığı, "Yer Teslim Tutanağı"nda taahhüt konusu işin İdare tarafından

tanzim edilen 1. keşif bedelinin 826.597,91 TL olduğu, işe başlama tutanağına göre

davacı yüklenicinin 23.03.2007 tarihinde işe başladığı, dava konusu işe ait 1 nolu ara hakkedişin 30.04.2007 tarihinde KDV dahil 272.632,29 TL olarak, 2 nolu ara hakkedişin 22.05.2007 tarihinde KDV dahil 356.120,97 TL olarak,

3 nolu ara hakkedişin 18.06.2007 tarihinde KDV dahil 303.510,38 TL olarak ödendiği, dava konusu Kent Konsey Binası Tadilat Yapılması İşi’nin 20.06.2007 tarihinde

bitirilmesi gerekirken 18.06.2007 tarihinde bitirildiği ve 11.07.2007 tarihinde geçici kabul

işleminin yapıldığı ve işin 18.06.2007 tarihi itibariyle geçici kabule engel olabilecek eksik,

kusurun bulunmadığının belirtildiği, Kent Konsey Binası Tadilat Yapılması İşinin 4. ve kesin hakedişi 02.07.2007 tarihi

itibariyle tanzim edildiği ve işin %100 oranında bitirilmiş olduğu, bakiye alacağın

KDV dahil 69.556,36TL olarak ödendiği, dava konusu işlerden Kent Konseyi Binası İlave Ofis Yapılması işinin ihalesinin

25.12.2007 tarihinde yapıldığı ve ihalede 659.000,00 TL ile ekonomik açıdan en uygun teklifi veren davacı şirketi ile sözleşmenin imzalandığı, işin yaptırılmasına 26.12.20078 tarihinde ihale komisyonunca karar verildiği, ihale komisyonunun bu kararı 28.12.2007 tarihinde onandığı, davacı ile davalı idare arasında Kent Konsey Binası İlave Ofis Yapılması İşi ile ilgili olarak 23.01.2008 tarih 178 nolu Anahtar Teslimi Götürü Bedel İşler için tip sözleşme imzalandığı, sözleşmeye göre işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen 659.000,00 TL üzerinden

sözleşme yapıldığı, davalı İdareye ait Kent Konsey Binası İlave Ofis Yapılması İşi’nin yer tesliminin

13.03.2008 tarihinde yapıldığı, "Yer Teslim Tutanağı"nda taahhüt konusu işin İdare tarafından

tanzim edilen 1. keşif bedelinin 663.434,00 TL olduğu, işe başlama tutanağına göre

davacının 13.03.2008 tarihinde işe başladığı, dava konusu işe ait 1 nolu ara hakkediş 21.04.2008 tarihinde KDV dahil 208.635,45 TL olarak , 2 nolu ara hakkediş 21.05.2008 tarihinde KDV dahil 286.288,58 TL olarak, 3 nolu ara hakkediş 23.06.2008 tarihinde KDV dahil 259.678,42 TL olarak ödendiği, dava konusu Kent Konsey Binası Tadilat Yapılması İşi’ nin 10.07.2008 tarihinde

süresinde bitirildiği ve 29.07.2008 tarihinde geçici kabul işleminin yapıldığı ve işin

29.07.2008 tarihi itibariyle geçici kabule engel olabilecek eksik ve kusurun bulunmadığı, Kent Konsey Binası İlave Ofis Yapılması İşinin 4. ve kesin hakedişi 10.07.2008

tarihi itibariyle tanzim edilmiş ve işin %100 oranında bitirilmiş olduğu ve bakiye

Alacağın KDV dahil 23.017,55TL olarak ödendiği, dava konusu olay incelendiğinde taraflar arası ihtilafın esasını oluşturan konuların

Etimesgut Kent Konsey Binası İlave Ofis Yapılması İşi’nde;

1)Dış cephede bulunması gereken siding kaplamanın yapılmadığı,

2)Dış cephede bulunması gereken 5 cm kalınlıkta ısı yalıtım levhaları ile dış duvarların dıştan ısı yalıtımı ve yalıtım sıvası yapılması (mantolama) işinin yapılmadığı,

3)Koridorlarda bulunması gereken granit seramik karo yerine renkli mermer döşeme yapıldığı,

4)Özel-4 pozuyla ödemesi yapılan shingle çatı kaplamanın kaç M² yapıldığının belli

Olmadığını,

5)1600 Kg 7 duraklı insan asansörü yapılması gerekir iken yerine 750 Kg 7 duraklı insan

asansör yapıldığı,

6) Pencere tipi aspiratör, radyal aspiratör, hava kanalları dağıtıcı menfez, toplayıcı menfez,

menfez damperi, flixible hava kanalı, termosifon, boyler, yoğuşmalı kombi, panel radyatör, ÖBF

çöp kovasının yerinde yapılan incelemede bulunmadığı,

Etimesgut Kent Konsey Binası Tadilat Yapılması İşi’nde;

1) Binanın 2. 3. ve 4 katlarındaki odalara Meşe kaplama yerine laminant kaplama yapılmış olması, 2) Odaların kapı arkalarına nikelaj stop ve kapı hidroliği takılmaması,

3) Yerinde görülmeyen Boyler, Yoğuşmalı kombi, panel radyatör, köşe radyatör imalatlarının yapılmadığının anlaşıldığı, bütün bu açıklamalardan sonra hüküm kurmaya ve denetime elverişli ayrıntılı bilirkişi raporunda yukarıda belirtildiği gibi davacı tarafın söz konusu işleri yaptığı, bu nedenle takip konusu alacağa hak kazandığı, davalının itirazında haksız olduğu belirtilerek davanın kabulü ile, Ankara Batı İcra Müdürlüğünün 2009/3983 esas sayılı icra dosyasına davalı tarafça yapılan itirazın iptaline, asıl alacağın % 20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece Belediye Başkanlığı beyanlarının dikkate alınmadığını, bu hususun icra takibine konu olan paranın neden Belediyemizce iade alındığı hususu olduğunu, Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 71. maddesi, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4. maddesi, aynı Yönetmeliğin sorumluluk başlıklı 5. maddesi, Kamu Zararlarının tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in Kamu zararının belirlenmesi başlıklı 6. maddesi çerçevesinde İçişleri bakanlığı Mülkiye Müfettişliğince yapılan inceleme sonucunda,

müvekkili belediye tarafından yapımı gerçekleştirilen Kent Konseyi Binasına İlave Ofis Yapılması işi ile Kent Konseyi tadilat yapım işinde hak edişte yer alıp yerinde bulunmayan imalatların olduğu, ayrıca yerinde tespit edilen imalatların bir kısmının hak edişte farklı olarak gösterildiği ve bu suretle fazla ve yersiz ödemede bulunulduğunun tespit edildiğini, bunu takiben de yasal mevzuat ve söz konusu rapor doğrultusunda ilgili şirketten, ihtarname ile,

yapılmayan işlere ilişkin olarak fazladan yapılan ödemenin iadesinin talep edildiğini, gerekçede bu husustan hiç bahsedilmediğini, müvekkil belediyece ödeme yapıldıktan sonra hiç bir hukuki ve kanuni gerekçe olmaksızın ödemenin geri talep edildiği şeklinde bir algı oluşturulduğunu, İçişleri Bakanlığı mülkiye müfettişlerince yapılan inceleme ve oluşturulan tazmin raporunun yasal mevzuata uygun olduğunu, dava dosyasındaki bilirkişi raporlarındaki tespitler de incelendiğinde gerçekten de hak edişte yer alıp yerinde olmayan ve farklı olan imalatlar olduğunun tespit edildiğini,

yapılacak iş anahtar teslimi olduğundan davacı şirketin projeler ile teknik şartname tariflerine uygun olarak işi teslim etmesi gerektiğini, söz konusu belgelerde de işlerin ayrıntılı tarifinin yapıldığını, son rapor olan ikinci heyet tarafından düzenlenen 13/10/2022 tarihli bilirkişi kurulu ek raporunda yasal uygulamaya aykırı bir yaklaşımla değerlendirme yapılarak(daha kıymetli, pahalı ve modern ya da arduazlı membran kaplama ve shingıl arasında sadece görsellik farkı bulunduğu,

fonksiyonel fark bulunmadığı gibi ifadelerle), davacı şirketin pek çok iş kalemindeki sorumluluğunun gözardı edildiğini, dava konusu işlerdeki inşaat ve mekanikteki eksik kalemlerin müteahhit firma tarafından yapılmadan, hak edişlerde yapmış gibi göstererek ve poz tanımlarını değiştirerek belediyeden para almasının anlaşılır bir tarafı olmadığını, anılan imalatlardan vazgeçilmiş ise yerine yapılacak imalatın proje ve olurları alınarak, mukayeseli keşif özetinde eksilenler ve artanlar olarak hesapları yapılması gerektiğini, kaldı ki;

tasarım hatası, uygulama yanlışlığı ve denetim eksikliği gibi ortaya çıkan zarar ve ziyandan da doğrudan yüklenicinin sorumlu olduğunu, yüklenici iyiniyetli olmadığından belediyenin zarara uğradığını, ayrıca 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun Yapım İşlerinde Yüklenicilerin ve Alt Yüklenicilerin Sorumluluğu başlıklı 30. maddesine göre yapım işlerinde yüklenici ve alt yüklenicilerin, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması,

hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de onbeş yıl süreyle müteselsilen sorumlu olduklarını, bu nedenle bir işin geçici kabulü yapılmış olsa bile yüklenicinin idareye karşı sorumluluğunun devam ettiğini, mahkemece %20 icra ve inkar tazminatına hükmedilmesinin de yasa ve hukuka aykırı olduğunu, İçişleri bakanlığı mülkiye müfettişlerinin incelemesi sonucu davacı şirket ile ilgili olarak,

hak edişlerde yer alıp gerçekte yapılmayan işlerin varlığının tespit edildiğini, bu rapora istinaden, davacı şirketin raporda gösterilen bedeli ödediğini, dolayısıyla belediyenin davacı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını, davacının kamu zararı bedelini ödediğini, belediyenin davacı şirkete herhangi bir borcu bulunmadığını, bu nedenle her hangi bir borcu da inkar etmediğini, dolayısıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte hükümde davanın kabulüne karar verilmiş olsa da davacının faiz talebine ilişkin herhangi bir karar verilmediğini,

takip dosyasında avans faizi talep edilmiş olmakla, avans faizi üzerinden yapılacak hesaplamanın da kanuna ve hukuka aykırı olduğunu, zira avans faizi talep edilebilmesi için, ticari bir işten kaynaklanan bir alacağının varlığı gerektiğini, oysa işbu olayda davacı tarafın kamu zararına sebebiyet vermiş olup bu zarar sonucu tespit edilen meblağı ödediğini, iş bu davada istenecek faizin yasal faiz olduğunu belirterek; mahkeme kararının kaldırılmasını, neticeten haksız ve kötüniyetli olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye iş bedelinin tahsili için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dairemizin 08.12.2023 tarih, 2023/272 E- 2023/1247 K sayılı geri çevirme kararı gereğince eksiklik mahal mahkemesince ikmal edildikten sonra, istinaf edilen kararın esası incelenmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine göre hükümde tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesini, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri yer almalı ve sonuç kısmında da taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir.

HGK'nın 24.02.2010 Tarihli 2010/1-86 Esas, ve 2010-108 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere; "yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir.

Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.”

Somut olayda; mahkemesince 2 ayrı heyetten rapor ve ikinci heyetten ek rapor alınmış olup, her iki rapordaki tespit ve kabullerin birbirinden farklı olduğu anlaşılmıştır.

Her ne kadar mahkemece gerekçeli kararda; "hüküm kurmaya ve denetime elverişli ayrıntılı bilirkişi raporunda yukarıda belirtildiği gibi davacı tarafın söz konusu işleri yaptığı, bu nedenle takip konusu alacağa hak kazandığı" gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de gerekçede mahkemece hangi bilirkişi raporunun neden hükme esas alındığı HMK'nın 297. maddesi uyarınca denetime elverişli şekilde açıklanmamış olup dosyada mevcut 2. heyetten alınan ek raporda;

yapıldığı iddia edilen VRF ve havalandırma imalatları yönünden davacı tarafından sunulan metraj listeleri esas alınarak yapılan hesaplama sonucunda ve bu imalatın kabul edilmesi halinde fazla ödeme olmayacağı yönünde kesin tespit ve kanaati ifade etmeyen ve taktirin mahkemeye bırakıldığı görüş beyan edildiği anlaşılmıştır.

Bu durumda; mahkemece verilen karar HMK 297. madde belirtilen nitelikte olmadığı gibi mahkemece alınan raporlar da farklı tespitler içerdiğinden hükme esas alınan raporun dosya kapsamı itibari ile hüküm kurmaya elverişli nitelikte bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Mahkemece yapılacak iş, 6100 sayılı HMK’nın 281/3. maddesi gereğince yeniden seçilecek konusunda uzman bilirkişi kurulundan, dosya kapsamında mevcut olan ve mahkemece aldırılan her iki rapordaki çelişkiler giderilecek ve tarafların raporlara yaptıkları itirazlar giderilecek ve dosya kapsamındaki deliller ve ceza dosyasındaki raporlar da denetlenecek şekilde rapor alınıp sonucuna göre HMK'nın 297. maddesine uygun şekilde gerekçesi de yazılarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır