Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2022/1000 K.2024/872

HMK 353/1-a-6)

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 29/06/2022

NUMARASI

2018/107 Esas-2022/569 Karar

DAVACI

VEKİLLERİ

DAVALILAR

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak

KARAR TARİHİ : 17/10/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 30/10/2024

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dairemize gönderilen dosyanın yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İSTEM

Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle.

Davalıların 01.11.2011 tarihli "Mardin Artuklu Üniversitesi 1. Etap Kampüs Altyapısı İnşaatı" işine ait altyapı inşaatı işinin davalı şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığına ihale edildiğini, müvekkili şirketin ekte sunduğu 01/11/2011 tarihli "Mardin Artuklu Üniversitesi 1. Etap Kampüs Altyapısı İnşaatı işini" alt yüklenici olarak üstlendiğini, müvekkili şirketin sözleşme ile yüklendiği tüm yükümlülüklerini ve taahhütlerini eksiksiz ve zamanında yerine getirdiğini,

dava dışı işveren kurumun sözleşme konusu işlerin eksiksiz ve zamanında yapılması ile müvekkili şirketin yapmış olduğu işlere ait olan ekte sunulan 1 nolu ve 2 nolu hakkedişleri onaylayarak davalılara ait adi iş ortaklığına ödemeyi yaptığını, davalılara ait adi iş ortaklığının 1. hakedişi müteakip bahse konu idareye 03.11.2011 tarihinde 2.382.781,53 TL fatura ile 2. hakedişi mütakip 23/12/2011 tarihinde 2.157.736,99 TL tutarında fatura tanzim ettiğini,

davalılara ait iş ortaklığı ile yapılan alt yüklenici sözleşmesine uygun olarak davalıların müvekkili şirkete ilk hakedişte 2.354.188,15 TL ile 2 no.lu hakedişte ise 2.131.844,15 TL ödeme yapması gerektiğini, müvekkili şirketin işin karşılığı ve sözleşmeye uygun olarak ...-...

İş Ortaklığı adına 03/11/2011 tarihinde toplam 2.294.335,92 TL fatura ile 26/12/2011 tarihinde toplam 2.077.644,71 TL'lik fatura tanzim ettiğini, müvekkili şirkete davalılar tarafından 04/11/2011 tarihinde 1.693.000,00TL 27/12/2011 tarihinde 800.000,00 TL, 03/01/2012 tarihinde 830.891,43 TL 20/06/2012 tarihinde 4.972,20 TL, 01/12/2014 tarihinde 205.000,00 TL ve 23/09/2016 tarihinde 200.000,00 TL olmak üzere toplam 3.733.863,63-TL ödeme yapıldığını,

davalı şirketlere ait adi iş ortaklığının müvekkili şirkete toplam 752.168,67 TL sözleşmeden kaynaklı olarak ödemesi gereken borcu bulunduğunu beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davalarının kabulü ile 752.168,67 TL alacağın 2 no.lu hakedişin ödeme tarihinden (23/12/2011) itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir .

YANIT

Davalılar vekili tarafından verilen cevap dilekçesinde özetle.

Davacı tarafın düzenlenen faturalar ve ödemelere ilişkin beyanlarının eksik nitelikte olduğunu, davacı şirketin müvekkili iş ortaklığından, sadece teminat kesintilerinden kaynaklı olarak 137.454,68 TL alacaklı olmakla beraber söz konusu teminat kesintilerinin iadesi için taraflar arasında akdedilen sözleşmede belirtilen koşullar oluşmadığından talep edilen alacak için de dava tarihi itibari ile dava açma hakkı olmadığını, dava açmada hukuki yararı olmadığından iş bu davanın aşağıda belirtilen nedenlerle öncelikle usulden aksi takdirde esastan reddine karar verilmesi gerektiğini,

davacı tarafından talep edilen sözleşme konusu alacağın 5 yıllık zamanaşımı süre geçtiğinden, TBK madde 147.m. gereğince zamanaşımına uğradığını, dava konu iş hakkında tanzim edilen hakkediş tutanaklarının taraflarca imza altına alındığını, müvekkili adi ortaklık tarafından davacı şirket adına keşide edilen vekaletname ile yetkilendirdiği vekiline tediye fişi ile teslim edilen ve bedeli davacı şirket tarafından tahsil edilmiş olan 500.662,32 TL bedelli ...

Bankası'na ait çek dikkate alındığında; davacı şirketin müvekkili iş ortaklığından, düzenlenen hakediş bedellerinden dolayı herhangi bir alacağının kalmadığını, sadece teminat kesintilerinden kaynaklı olarak 137.454,68 TL alacağının kaldığını, bu alacağın talep edilebilmesi için de sözleşme konusu iş ile ilgili olarak,

SGK ilişik kesme yazısı ile vergi borcu yoktur yazılarının ilgili kurumlardan alınarak müvekkili iş ortaklığına ibraz edilmesi ve işin kesin kabulünün yapılması şartlarının oluşması gerektiğini, ancak davacı şirket tarafından, sözleşme konusu işe ilişkin olarak ihtaren davacıya bildirmelerine rağmen Sosyal Sigortalar Kurumundan SGK ilişik kesme yazıları ile bağlı bulunduğu Vergi Dairesinden vergi borcu olmadığına dair yazılarının müvekkili iş ortaklığına teslim edilmediğini ve işin kesin kabulünün de yapılamadığını bu nedenle de taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 24 ve 25.m. dikkate alındığında;

davacı şirketin teminat kesintilerinden kaynaklanan alacağını talep koşullarının dava tarihi itibariyle oluşmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/06/2022 tarihli 2018/107 Esas 2022/569 Karar sayılı kararında özetle; Dava, taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye hakediş alacağı ile teminat kesinti alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı vekili duruşmada dava dilekçesini aynen tekrar ile istemi gibi karar verilmesini talep etmiştir.

Dosyamıza sunulan 01/11/2011 tarihli “Mardin Artuklu Üniversitesi I.Etap Kampus Altyapısı İnşaatı İşine Ait Alt Yüklenici Sözleşmesi” incelendiğinde; sözleşme konusu Artuklu Üniversitesindeki I.Etap kampüs altyapı inşaatı işinin yapımını davacı alt yüklenicinin davalıların oluşturduğu iş ortaklığına karşı üstlendiği, sözleşmenin 5.maddesi ile sözleşmenin teklif birim fiyat sözleşme olarak kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.

Dosyamız arasına sözleşme konusu işe ait hak ediş belgeleri, tutanaklar ile fatura ve ödeme belgeleri celp edilerek incelenmiş, işin geçici ve kesin kabulüne ait belge ve tutanak mevcut olmadığı görülüştür.

Taraf delilleri toplandıktan sonra uzman bilirkişi heyetinden alınan raporda özetle;tarafların ticari defter, fatura, hakediş raporları, cari hesap dökümleri, muavin defter kayıtları incelendiğinde, davacı ... İnş. Ltd. Şti. adına 25.01.2012 tarihinde 003054 seri numaralı tediye makbuzu ile 20.03.2012 tarih, 6692071 numaralı 500.662,32TL ... Bankası ...

Şubesinin çekini davacı şirketin yetkili kıldığı ...’ ya teslim edilmiş ve bu çekle ilgili 25.01.2012 tarihinde yevmiye no:10 ile kayıtlarına alıp ticari defterlerine kaydını usulüne uygun işlendiği, davacı şirketin 2011 yılındaki 2 adet hakediş raporlarına ihtirazı şerhi kaydıyla itirazda bulunmayarak hakedişleri onayladığını, davalının 2011 yılından 2012 yılı devredeninde 1.686.525,95TL borcunun olduğu, davalının 2013 yılında ödeme yapmadığı için 350.000,00 TL borcunun bulunduğu, davalının 2014 açılış kayıtlarında 350.000,00 TL borcunun olduğu, 01.12.2014 tarihinde fatura cari hesabına 205.000,00 TL ...

Bankasından havale göndererek 145.000,00 TL borcunun kaldığı, davalının hakedişlerden teminat olarak kestiği 192.454,68 TL borcunu virman yaparak (145.000,00TL+192.454,68 TL TOPLAM = 337.454.68 TL) borçlu olduğu yevmiye kayıtlarına alarak defterlerine işlediğini, davalı 23.09.2016 tarihinde ...

Bankasından ... bankasına 250.000,00-TL havale gönderdiğinden, davacının dava tarihi itibariyle davalıdan nakit teminat kesintisi nedeni ile 137.454.68 TL alacaklı olduğu mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi raporu taraf vekillerine tebliğ edilmiş, taraf vekillerinin gerekçeli itirazları üzerine ek raporlar temin edilmiştir. Dosyamıza sunulan ek raporlarda ise; dava konusu işin geçici ve kesin kabulüne ait tutanakların dosyada mevcut olmadığını, sözkonusu kabul işlemleri yapılmadığından dolayı nakit teminat kesintisi koşullarının kısmen oluşmadığı, ... Bankasına ait 500.662,32 TL bedelli çekin 21/03/2022 tarihinde ... Bankasından ... tarafından tahsil edildiği belirtilmiştir.

Bu bağlamda yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; açılan davanın taraflar arasında imzalanan alt yüklenici sözleşmesinden kaynaklanan hak ediş ve nakit teminat kesinti alacağı istemine ilişkin olduğu, dosyamıza sunulan ve mahkememizce de denetime elverişli görülmekle benimsenen bilirkişi heyeti asıl raporuna göre davacı şirkete davalı yüklenici şirketlerin oluşturduğu iş ortaklığı tarafından banka kanalı ile hesaben ve ek raporda değinilen çek ile farklı tarihlerde yapılan ödemelerin toplamının 4.234.525,95 TL olduğu,

davacı alt yüklenicinin sözleşme konusu iş nedeni ile davalı iş ortaklığına 03/11/2011 tarih ve 011898 no’lu, 2.294.335,92 TL ve 26/12/2011 tarih ve 011900 no’lu, 2.077.644,71 TL olmak üzere toplam 4.371.980,63 TL olarak tanzim ettiği 2 adet faturanın tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, bu durumda davacının davalı iş ortaklığından dava tarihi itibariyle talep edebileceği miktarın (4.371.980,63 TL- 4.234.525,95 TL) 137.454,68 TL olduğu anlaşılmakta ise de;

taraflar arasındaki sözleşmenin “Kesin Kabul, Kesin Hesaplar ve Kesin Teminat Mektubu” başlıklı 25.maddesi gereğince bahse konu kesin teminatın ancak geçiçi kabul tutanağının onayı ve SGK ilişiksizlik belgesinin sunulması halinde %50’sinin, kesin kabul tutanağının onayından sonra kalan kısmının davacı alt yükleniciye iade edilebileceği, ancak dosya kapsamına SGK ilişkisizlik belgesi celp edilmiş olmakla birlikte Artuklu Üniversitesinden gönderilen hakediş tutanak ve diğer belgeler arasında geçici ve kesin kabul tutanağı bulunmadığı gibi taraflarca da geçici ve kesin kabul tutanaklarının sunulamadığı dikkate alındığında;

davacının değinilen nakit kesin teminat alacağını da talep edemeyeceği ve davanın açıklanan gerekçelerle reddi gerektiği kanaatine varılmakla davanın reddine dair karar verildiği görülmüştür.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından verilen 31/08/2022 tarihli istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin alt yüklenicisi olduğu işin kesin kabulün yapıldığını ancak müvekkilinin alt yüklenici olarak çalıştığı gerekçesi ile geçici ve kesin kabul belgelerinin müvekkiline verilmediğini, bu belgelerin yüklenici firmaya verildiğinin ifade edildiğini, bu sebeple geçici ve kesin kabul tutanaklarının kendilerin tarafından sunulmasının beklenmesinin doğru olmadığını, ilgili belgelerin iş sahibi Mardin Artuklu Üniversitesinde mevcut olup mahkeme eli ile istenebileceğini, bu sebeple işin kabulünün yapılmadığı gerekçesi ile davanın reddedilmesinin doğru olmadığını,

Yine Mardin SGK İl Müdürlüğünden gelen yazı cevabında, "ana firmaya ibraz edilmek üzere 04/11/2022 tarihi itibari ile sigorta pirimi, işsizlik sigorta pirimi ve idari para cezası borcunuzun bulunmadığı anlaşılmıştır." ifadesine yer verildiğini, bu ifadeden de anlaşılacağı üzere müvekkillerinin bu işten kaynaklı SGK Kurumu ile herhangi bir ilişkisinin kalmadığının anlaşıldığı,

bu sebeple taraflarına verilmeyen ve davacıya ibraz edilen bir belgenin yokluğu gerekçe gösterilerek ödemeden imtina edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu hususlarda gerekli incelemeye yapılmadan eksik inceleme ile karar verilmiş olduğunu, Davalının savunmasında yer verdiği 500.662.32 TL bedelli çeki teslim alan ...'nın müvekkili şirket tarafından vekaletname ile yetkilendirilmiş vekil olmadığını, teslim edilen çekin ... tarafından tahsil edilerek yine davalı yetkililerine elden teslim edildiğini, bankanın görüntü kayıtlarından bu hususun ispatlanabileceğini, 137.454,68 TL nakit teminat kesintisine ilişkin olarak da.

Mardin Artuklu Üniversitesi 1.Etap Kampüs İnşaatı Altyapısı İnşaatı İşinin geçici ve kesin kabullerinin yapıldığını, müvekkili alt yüklenici olarak çalıştığından geçici ve kesin kabul belgelerinin müvekkiline verilmediğini, ilgili belgelerin Mardin Artuklu Üniversitesi'nde mevcut olup mahkemenin eliyle istenebileceğini, Sosyal Sigortalar Kurumuna yazılacak müzekkere ile ilişiksizlik belgesi temine edilebilecekken eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini, aynı şekilde vergi borcunun bulunmadığına dair yazı ilgili vergi dairesine yazılıp bilgi temin edilebilecekken eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini,

bahse konu evrakların müvekkili şirket tarafından talep edilmesine rağmen ilgili kurumlar tarafından kendilerine verilmediğini, mahkemenin bu konuda yazacağı müzekkere ile ilgili evrakların dosyaya temini mümkün iken eksik inceleme ve araştırma ile hüküm tesis edildiğini, tüm bu nedenlerle istinaf başvurularının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak ve yeniden yargılama yapılarak talepleri doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda;

Dava, taraflar arasındaki 01/11/2011 tarihli, "Mardin Artuklu Üniversitesi 1. Etap Kampüs Altyapısı İnşaatı işine" ilişkin alt yüklenici sözleşmesinden kaynaklanmakta olup davacı alt yüklenici, davalı ortaklık ise yüklenicidir.

Davacı alt yüklenici vekili, müvekkilinin sözleşme kapsamında üstlendiği tüm taahhütleri eksiksiz ve zamanında yerine getirdiğini, hakediş bedelleri karşılığı düzenlenen faturaların da davalılara gönderildiğini ve davalılarca ticari defterlere kaydedildiğini ancak hakediş bedellerinin tamamının ödenmediğini belirterek ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile eksik ödenen hakediş bedelleri ile teminat kesintileri karşılığı olarak ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak şimdilik 752.168,67 TL alacağın 2 nolu hakedişin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili cevabında özetle, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı alt yükleniciye hakedişler karşılığı olarak düzenlenen fatura bedellerinin tamamının ödendiğini, bu konudaki ödeme belgelerinin ve ... Bankası çekinin dosyaya ibraz edildiğini, bu çeki tahsil eden ...'ın davacının yetkili vekili olduğunu, davacının sadece teminat kesintilerinden kaynaklı olarak 137.454,68 TL tutarında müvekkillerinden alacağı kaldığını, bunun da iadesi koşullarının dava tarihi itibari ile oluşmadığını, işin kesin kabulünün de yapılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda ve bilirkişi kurulu tarafından alınan kök ve ek raporlar sonrasında, davacının ödenmeyen imalat bedeli alacağının kalmadığı, 500.000,00 TL'lik çeki tahsil eden ...'ın davacının yetkili vekili olduğu, bu ödemeler gözetildiğinde davacının hakedişlerden kaynaklı olarak imalat bedeli alacağı bulunmadığı ancak teminat kesintilerinden kaynaklı olarak alacağının bulunduğu, bunun iadesi için gerekli koşullardan olan işin kesin ve geçici kabulünün henüz yapılmadığı kabul edilmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili yukarıda belirtilen gerekçelerle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında, davalının keşide ettiği 500.000,00 TL tutarlı ... Bankasına ait çeki tahsil eden ...'ın müvekkilinin temsilcisi veya vekili olmadığını, dosyada bulunan vekaletin başka bir iş için ...'a verilen vekaletname olduğunu belirterek 500.000,00 TL'lik ödemeye itirazda bulunmuştur.

Mahkemece davacı yanın bu itirazı usulüne uygun olarak değerlendirilmemiş ve dosyada mevcut bulunan vekaletname esas alınarak ...'ın tahsil ettiği 500.000,00 TL'lik çekin ödemesinin davacıya yapıldığı kabul edilerek sonuca varılmış ise de dosyada ...'a davacı tarafından verildiği anlaşılan vekaletnamenin uyuşmazlığa konu işe ilişkin olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu sebeple ve çeki tahsil eden ...'a davacı tarafından uyuşmazlık konusu iş yönünden verilen geçerli bir vekaletin de bulunmadığı gözetilerek ve her iki tarafı tacir olan uyuşmazlık yönünden davacı ticari defterleri üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı anlaşıldığından mahkemece davacı ticari defterleri üzerinde de bilirkişi incelemesi yaptırılarak davalı ortaklık tarafından davacıya verildiği söylenen 500.000,00 TL'lik çekin davacı ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı ve yine ...'ın davacı adına bu iş nedeniyle ödeme alıp almadığı hususları da birlikte değerlendirilerek ve 500.000,00 TL'lik çek ile yapılan ödemenin geçerli bir

ödeme niteliğinde olup olmadığının da buna göre değerlendirmesi yapılarak davacının bakiye hakediş bedeli alacağı konusunda bilirkişiden rapor alınarak uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekmektedir.

Yine taraflar arasında imzalanan alt yüklenici sözleşmesinde, ana sözleşmenin bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğu belirtilmiş olduğundan ve ana sözleşmenin ekleri arasında Yapım İşleri Genel Şartnamesi de kabul edilmiş olduğundan sözleşmenin teminata ilişkin hükümler başlıklı maddeleri uyarınca nakit teminat kesintisi iadesinin şartlarının oluşup oluşmadığının Yapım İşleri Genel Şartnamesinin hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu durumda mahkemece dava dışı iş sahibi Üniversiteden uyuşmazlık konusu işin kesin hesabının yapılıp yapılmadığının sorularak buna ilişkin belgelerin dosyaya getirtilmesinden sonra işin kesin hesabının yapıldığının anlaşılması halinde davacı alt yüklenicinin buna göre nakit teminat kesintilerinin iadesine hak kazanıp kazanmadığı konusunda gerekirse konusunda uzman yeni bir bilirkişi kurulundan rapor alınması,

gelen belgelere göre taraflar arasındaki işin kesin hesabının yapılmadığının anlaşılması halinde ise yine 3 kişilik uzman bilirkişi kurulundan işin kesin hesabı ve tasfiyesi konusunda rapor alınmak suretiyle davacı alt yüklenicinin teminat kesintilerinin iadesine hak kazanıp kazanmadığı ve düzenlenen hakedişlerden dolayı bakiye imalat bedeli alacağı kalıp kalmadığı konusunda uyuşmazlığı sonuçlandırılması olmalıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun, esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın dairemiz kararına uygun şekilde yeniden inceleme ve araştırma yapılmak suretiyle sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip