Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2023/257 K.2024/889

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; taraflar arasında İvedik İçme Suyu Arıtma Tesisi P1 Pompa İstasyonu Arası Ana İletim Hattı Yapım İşi sözleşmesi imzalandığını, davacı tarafından sözleşme eki tatbikat projelerinde belirtilen şekilde uygun şev ile hendek kazılarının yapıldığını, yataklama, boru döşeme, gömlekleme, dolgu ve geri dolgu işlerinin yapıldığını, sözleşme kapsamında şevsiz dik kesit uygulaması yapılarak hazırlanan 1 nolu hak edişe davacı tarafından itirazi kayıt konulduğunu, işe ilişkin olarak çıkan uyuşmazlık nedeniyle delil tespiti yaptırıldığını,

sözleşme eki birim fiyat tarifine uygun olarak beton borular üzerinde ve çevresindeki geri dolgu malzemelerinin boruların sökülmesi sağlanacak şekilde söküldüğünü, yapılan bu işin 1 nolu hakedişe dahil edilmediğini, tespit dosyasında yapılan bilirkişi incelemesi ile iş miktarının tespit edildiğini, davalının 1 nolu hak ediş sonrasında düzenlediği hak edişlerde de fiili durum ve imalatı esas almadığını, düzenlenen hak edişlere itirazi kayıt konulduğunu, işin geçici kabulunun gerçekleştirildiğini, kesin kabulün yapılmaması nedeniyle kesin hesap ve hakedişe ilişkin sürecin devam ettiğini,

itirazi kayıtlar dikkate alınmaksızın yapılan hakedişler nedeniyle eksik ödeme yapıldığını belirterek fazlaya ve faize ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 100.000,00 TL'nin 22/09/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında hak edişlerin kazı kesitleri dikkate alınarak düzenlendiğini, yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu, asfalt zeminlerde şev uygulamasının yapılmamasının gerektiğini, kazı, dolgu ve nakliye bedellerinin kutu kesit üzerinden ödenmesinin esas olduğunu, palplanş ile ilgili olarak ek ödeme yapılmasının mümkün olmadığını, sözleşme kapsamında yapılan eksik ödeme bulunmadığını belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; taraflar arasında İvedik İçmesuyu Arıtma Tesisi P-1 Pompa İstasyonu Arası Ana İletim Hattı Yapım İşine Ait Sözleşmenin imzalandığı, sözleşme kapsamında davacının yüklenici, davalının idare olarak yer aldığı, sözleşmenin niteliği itibari ile eser sözleşmesi mahiyetinde bulunduğu, eser sözleşmelerinde yüklenicinin işi fen ve sanat kurallarına uygun olarak yerine getirme yükümlülüğünün, işverenin ise yüklenici tarafından yerine getirilen iş bedelinin ödenmesi yükümlülüğünün bulunduğu, sözleşme konusu işin yerine getirildiği hususunda taraflar arasında uyuşmazlığın bulunmadığı, işin geçici kabulünün ve kesin kabulünün yapıldığı,

hak ediş ödemelerine dayanak işlerin tespitinde yer alan tespitlerin sözleşme hükümlerine ve işin niteliğine uygun olduğu, mahkememizce farklı iki heyetten alınan bilirkişi raporlarında davalı tarafından taraflar arasındaki sözleşme kapsamında düzenlenen hak edişlerin sözleşme hükümlerine uygun olduğunun ve ayrıca davalının talep edebileceği bir alacağının bulunmadığının tespit edildiği, bilirkişi raporları arasında çelişki bulunmadığı, raporlara karşı yapılan itirazların yerinde olmadığı,

bu hali ile davalının taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine uygun şekilde ödeme yapması nedeniyle davacının talep edebileceği herhangi bir alacağının bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarının, dosya kapsamı dikkate alınmadan hazırlandığını, hangi derinlikteki şevin ne oranda alınması gerektiğinin proje üzerinden inceleme ile değerlendirilmediğini, tespit raporunda ½ oranında şev yapılması gerekliliğinin tespit edildiğini, palyalı kazı denilen boru döşeme çalışmalarına ilişkin hukuki ve teknik gerekçenin tartışılmadığını, sözleşmenin devamı sırasında ortaya çıkan ilave maliyet ve külfetlerin müvekkile yüklenemeyeceğini, proje başladıktan sonra güzergah değiştiğinden kazı derinliklerinin değiştiğini, güzergahın idarenin talebi ile değiştiğini,

bu durumun önceden öngörülemeyeceğini, sözleşmenin birim fiyatlı olduğunu, iş güvenliği nedeniyle ½ oranında şev uygulandığını, şev komisyonu kararı bulunmamasının imalat bedelinin talep edilemeyeceği anlamına gelmeyeceğini, 2200 mm mevcut beton boruların üzerindeki ve yanlarındaki boru sökümü için yapılan kazıların ödenmediğini, teknik şartnamenin değerlendirilmediğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Sözleşme dışı işler; iş değişikliği, fazla imalât ve sözleşmede hiç bulunmayan işler olmak üzere üç ayrı gurupta toplanır. Sözleşmede hiç bulunmayan işin yüklenici tarafından yapılması halinde bu işler, hakediş raporlarına girmeyeceğinden hakedişlere ihtirazi kayıt konulmasa dahi bedeli yüklenici tarafından istenebilir.

Ancak, fazla iş ya da iş değişikliği halinde yüklenicinin bu işler nedeniyle iş bedeli isteyebilmesi için ara ve kesin hakedişlere usulüne uygun olarak ihtirâzi kayıt ileri sürmesi gerekmektedir.

Dava konusu somut olayda, sözleşme dışı olduğu iddia edilen işlerin sözleşme ve eklerine göre incelenip sözleşme kapsamında kalıp kalmadığı, sözleşme kapsamı dışında ise iş değişikliğinden mi, fazla imalâttan mı veya sözleşmede hiç bulunmayan işlerden mi kaynaklandığı ve bu işlerin hakedişlere girip girmediği, usulüne uygun itiraza uğrayıp uğramadığı; işin teknik özellikleri ile birlikte hükme esas alınan raporda tartışılmamıştır.

Ayrıca Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmenin eki olduğundan kabule göre şartnamenin 22. ve 23. maddelerinde sözleşme dışı imalât ya da iş değişikliği halinde sözleşmenin birim fiyatlı ya da götürü bedelli olmasına göre fazla imalâtın hesaplama yöntemi belirlenmiştir. Davada sözleşme dışı ilave işlerin bedeli istendiğinden, sözleşme dışı işin tespiti halinde bu bedelin sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin (Yapı İşleri Genel Şartnamesi) 22. ve 23. maddelerine göre hesaplanması gerekir (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2016/1619 Esas, 2017/3663 Karar).

Somut olayda Mahkemece oluşturulan bilirkişi heyeti yeterli görülmemiş ve yapılan teknik değerlendirmeler denetime elverişli bulunmamıştır.

O halde Mahkemece yapılacak işlem; öncelikle konusunda uzman birer harita mühendisi, mimar, inşaat mühendisi, jeoloji mühendisi ve emekli Sayıştay denetçisi veya hesap bilirkişisinden yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulması; öncelikle Ankara 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/163 değişik iş sayılı tespit dosyasının tüm ekleriyle birlikte mahkemesinden celbi; sözleşme ve eki şartnameler, birim fiyat tarifleri, işin özellikleri dikkate alınarak gerekirse keşif de yapılarak davacı tarafın iddia ettiği işlerin sözleşmeye dahil olup olmadığının ve sözleşme kapsamında değilse niteliğinin teknik gerekçelerle denetime elverişli şekilde belirlenmesi; tarafların iddia ve itirazlarının karşılanması, bu şekilde ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Üye · ✍e-imzalıdır Katip · ✍e-imzalıdır