Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2023/864 K.2025/481

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan aynen teslim/alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin davalıya makina ve teçhizat teslim ettiğini, mülkiyeti davacıya ait olan bu makinaların müvekkiline iade edilmediğini belirterek, makinaların müvekkiline aynen iadesine, mümkün değilse bedellerinin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili; faydalı modele ilişkin evrakları ve söz konusu makinaların AR-GE sürecine ilişkin onlarca faturadan da görüleceği üzere, davacıya ait hiçbir malzemenin müvekkiline teslim edilmediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHMESİ KARARI ÖZETİ

Mahkemece"...Dava, mülkiyeti davacıya ait olduğu iddia edilen malların davacıya aynen teslimi, aynen tesliminin mümkün olmaması durumunda iadesi talep edilen malların rayiç bedelinin davacıya ödenmesi istemine ilişkindir.

Davacı taraf dava dilekçesinde; davalının yedinde bulunan makinelerin aslında davacının mülkiyetinde olduğunu, sadece taraflar arasındaki sözleşme gereğince üretim için makinelerin davalı tarafta olduğunu iddia etmektedir.

Mahkememizce bu iddia doğrultusunda davalıya ait iş yerinde bilirkişi marifetiyle keşif yapılmıştır. Bu keşif sonucunda alınan bilirkişi raporunda; dava dilekçesinde belirtilen makinelerden tuğla döküm fırını dışındakilerin davacı tarafın dava dilekçesinde belirttiği makinelerle aynı olduğu bilirkişi tarafından belirtilmiştir. Bu makinelere ilişkin harç bedeli tespit edilip davacıya tamamlattırılmıştır.

Davacı taraf tuğla döküm makinesine ilişkin olarak sehven bu makinenin talep edildiğini, gerçekte davalının iş yerinde bulunan ergitme ocağının talep edildiğini belirtmiş ise de; iddianın genişletilmesi mahiyetindeki bu talep davalının da muvafakati olmadığından kabul edilmemiştir.

Diğer makineler yönününden ise; davalı taraf davaya cevap dilekçesinde, ihtarnameye cevap dilekçesinde aslında bu makinelerin davalıya ait olduğunu, davalının davacıya hibe ettiğini, dolayısıyla bu makinelerin mülkiyetinin ilk başta davalıya ait olduğunu iddia etmiş ise de; bu iddiasını kanıtlayacak herhangi bir yazılı delil dosyaya sunulmamıştır. Davalı tarafın bu beyanının tevilli ikrar niteliğinde olduğuna vicdanen kanaat getiren mahkememiz davacı tarafça sunulan fatura kayıtları ile hüküm kurmaya ve denetime elverişli bilirkişi raporunu da gözeterek, makinelerin mülkiyetinin davacıya ait olduğuna, bu arada makinelerin kayıtları üzerine konulan ihtiyati tedbir kararının devamına ve teminat miktarının dava değerine göre belirlenmesine..." karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu alçak basınç döküm cihazının yapımı, tasarımı, sinai mülkiyet hakları da dahil olmak üzere tüm mülkiyet haklarının müvekkiline ait olup, yenilik doğurucu buluş olduğunu, faydalı model başvurusunun 2017 yılında yapıldığını, 2019 yılında Türk Patent ve Marka Kurum tarafından faydalı model belgesi verildiğini ve başvuru tarihinden itibaren müvekkil adına korumaya alındığını, Maça makinesinin müvekkiline ait olduğuna dair fatura bulunduğunu, mahkeme kararının davacının hiçbir veriye dayanmayan soyut tek yanlı ve gerçek dışı beyan ve iddialarına dayalı olarak tesis edildiğini,

davacı tarafından sunulan faturaların 2019 tarihli olduğunu, oysa alçak basınç makinelerin 2017 tarihinden itibaren müvekkili adına tescilli olduğunu, sözleşme içeriğinde dava konusu malzemelerin kullanım için müvekkiline bırakıldığına dair bir beyan bulunmadığını, müvekkili adına tescilli bir buluş olan ve ondan izinsiz üretilip kullanılması yaptırıma tabi olan bu cihazların davacıya iade edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, faydalı model belgesi ile alçak basınç döküm cihazının, fatura ile de maça makinasının müvekkiline ait olduğunu kanıtlandığını, bunların zilyetliğinin müvekkilinde olduğunu,

TMK'nın 985 maddesi gereğince Zilyetliğin mülkiyete karine olduğunu, aksini ispat yükünü davacıda olduğunu ve davacının iddiasını kanıtlar nitelikte delil sunmadığını, sadece pay devri sözleşmesi eki demirbaş listesine dayanıldığını, cevap dilekçe ve ihtara cevapta makinaların müvekkiline ait olup davacıya hibe edildiğine dair bir ikrar bulunmadığını, iade edilecek ürünlere ilişkin beyanların mahkemece yanlış yorumlandığını, iade edilecek olan cihazların10/11/2021 tarihli teslim tutanağı ile iade edildiğini, davaya konu edilen ve mahkemece iadesine karar verilen malzemeler için ise kabul beyanı bulunmadığını,

cevap dilekçesindeki hibe ifadesinin 10/11/2021 tarihli tutanakla teslim edilen cihazlar için kullanıldığını belirterek mahkeme kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan kaynaklanan aynen teslim/alacak istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. 6098 sayılı TBK’nın 471/son maddesi uyarınca, aksine adet veya anlaşma olmadıkça yüklenici (somut olayda davalı) eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır.

Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.1.3 maddesinde, siparişle ilgili olarak ek kalıp ve teçhizat gerektiği durumlarda daha önce ...'nin (davacının) teslim ettiği kalıp ve teçhizatlar haricinde ortaya çıkacak kalıp ve teçhizat maliyetlerinin ... (davacı) tarafından karşılanacağı.

5.2.6 maddesinde ise ... (davalı) nın, ...'nin (davacı)kendi siparişlerinin üretimi için teslim ettiği kalıp ve cihazları diğer firmalar için kullanamayacağı şeklinde düzenleme yapılmış ise de, TBK'nın 471/ son maddesi hükmünün aksine araç ve gereçlerin (somut olayda maça makinası ve alçak basınç döküm cihazı ve otomasyonları) davacı tarafından temin edildiğine dair soyut şekilde düzenlenen sözleşme hükümlerini somut biçimde destekler şekilde, davacının davalıya kendi adına üretim yapabilmesi için kalıp veya cihaz teslim edip etmediği,

ettiyse marka, tür ve niteliğine yönelik herhangi bir tutanak vs. delilinin dosya kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar mahkemece, davalının cevap dilekçesi ve cevabi ihtarında dava konusu edilen cihazların davacıya hibe edildiğinin ikrar edildiği ve davalının bu cihazların kendisine ait olduğuna dair yazılı delil sunamadığı belirtilmiş ise de; davalı tarafın cevap dilekçesi ve 20/08/2020 tarihli cevabi ihtarında, daha önce mahkeme yoluyla tespiti yaptırılan ve halen davalının fabrikasında bulunduğu belirlenen jeneratör, gaz giderme cihazı, portatif sıcaklık ölçüm cihazı ve yoğunluk indeks cihazı için hibe nedeniyle davacıya iade edileceğinin bildirildiği, eldeki davaya konu alçak basınç makinası, otomasyonları ve maça makinası için ise herhangi bir ikrar ve hibe edildiğine yönelik beyan bulunmadığı görülmektedir.

Bu durumda, davacının dava konusu olup halen davalının zilyetliğinde bulunan ve iadesini istediği maça makinası, alçak basınç makinası (iki adet) ve iki adet alçak basınç makinası otomasyonundan ibaret araç ve gereçlerin kendisine ait olduğunu yasal delillerle kanıtlaması gerekmektedir.

Taraflarca yemin deliline dayanılmamış olmakla; tarafların ticari defterlerinin inceletilerek dava konusu edilen cihazlarla ilgili kayıtların belirlenmesi, dava dışı iş sahibi Aselsan'dan dava konusu ile ilgili belgelerin istenilmesi ve taraflarca dosyaya daha önce sunulan fatura vs. tüm delillerin bir arada incelenip değerlendirilmek suretiyle sonucuna uygun bir hüküm kurulması gerekirken yazılı gerekçeyle karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip