Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/444 K.2025/1075

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, taraflar arasında "Trabzon Havalimanı Dış Hatlar Terminal Binası Gidiş Salonu Tadilatı İşi" kapsamında belirtilen işleri yapmak üzere sözleşme imzalandığını, Geçici kabule ilişkin 9 nolu tutanağın 15/11/2017 tarihinde imzalandığını ve davalı yana ödeme yapıldığını, Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Kocatepe Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkanlığı tarafından yapılan incelemede,

9 nolu hakediş nedeniyle davalıya yapılan 469.528,80 TL hakediş ödemesinin %3 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılmadığı gerekçesi ile 14.085,00 TL kesilmeyen stopaj tutarı ile 21.128,79 TL vergi ziyaı cezası ödenmesine ilişkin ihbarnamenin müvekkili kuruma gönderildiğini, varılan uzlaşma sonucunda vergi dairesine 21.380,96 TL ödeme yapıldığını, Gelir Vergisi Kanunun 94 ve 94/3.maddeleri uyarınca ödenen bedelin ödeme tarihinden işleyecek en yüksek temerrüt faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı vekili; müvekkili şirket ile davacı arasında 31/08/2016 tarihli "Trabzon Havalimanı Dış Hatlar Terminal Binası Gidiş Salonu Tadilatı İşi" hususunda sözleşme imzalandığını, vergi dairesi tarafından davacı şirketten tahsil edilen tutarın usulüne uygun olarak tahsil edilmediğini, 9 nolu hakediş ödemesinin geçici kabul tarihinden sonra yapılması sebebiyle stopaj kesintisinin yapılmaması usule uygun iken hatalı olarak yapılan ödemeden davacının sorumlu olduğunu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini, talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; "Dava, taraflar arasında imzalanan "Trabzon Havalimanı Dış Hatlar Terminal Binası Gidiş Salonu Tadilatı İşi" Sözleşmesi nedeniyle davacı tarafından ödenmek zorunda kalınan gelir vergisi stopajı, vergi ziyaı cezası ve gecikme cezasının davalıdan tahsili istemine ilişkindir. Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkememizce görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 01/08/2022 tarihli kök ve 06/10/2022 tarihli ek rapor ile 28/02/2023 tarihli kök ve 25/05/2023-14/11/2023 tarihli ek raporlarda özetle.

Davacı ...’nin Geçici Kabul Tutanak tarihinin 03.11.2017 olduğu, tutanak davacı kurum tarafından 03.11.2017 tarihinde onaylandığını, Davacı ... tarafından düzenlenen Hakediş raporlarının özet bilgilerinde ... tarafından 03.11.2017 tarihli ve 9 no’lu hakediş raporu tanzim edildiğini, bu hakediş raporundan davalı firmaya 469.528,80 TL tutarında hakediş bedeli hesaplandığı, bu tutar üzerinden ise GVK 94/3 hükmüne göre herhangi bir kesinti yapılmadığını, 213 sayılı VUK’un 11.Maddesinde;

'Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar, verginin tam olarak kesilip ödenmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine getirmekten sorumludurlar.’ denildiğini, Gelir Vergisi Kanunun 44.Maddesinde "İnşaat ve onarma işlerinde geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih;

diğer hallerde işin fiilen tamamlandığı veya fiilen bırakıldığı tarih bitim tarihi olarak kabul edilir, hükmü yer aldığını, bir sözleşmenin tamamen kesin hesabın kabulü ile biteceği, geçici kabulün ise işin sözleşme hükümlerine göre şartlı bittiğini gösterdiğini, işin tamamlanıp tamamlanmadığının ise kesin hesap ile belirlenmiş olacağı, buna göre bir işte, kesin hakkediş düzenleninceye kadar işin tam olarak bittiğinden bahsedilemeyeceğini, Vergi İdaresince değişik tarihlerde yazılan Özelgeler’in ise hukuki bir düzenleme olmadığı, hukuki düzenlemelerin normlar hiyerarşisinde, en son Tebliğ’ler ile sona erdiğinin açık olduğu,

hukuki düzenlemelerin bir üstündeki yasal düzenlemelere aykırı olamayacağı, Özelgelerinde yasal mevzuata uygun olması gerektiğini, yukarıda yapılan açıklamalar ve yasal mevzuat çerçevesinde; davacı ... Genel Müdürlüğünce davalı yüklenici firmaya yaptırılan Trabzon Havalimanı Dış Hatlar Terminal Binası Gidiş Salonu Tadilatı İşine ait 9 nolu hakediş raporunda belirtilen tutar üzerinden GVK 94/3.

Maddesi hükmüne göre %3 G.Stopaj kesintisi yapılması gerektiği, ... tarafından 03.11.2017 tarihinde Geçici kabul tutanağı onaylandığı, aynı tarihte Hakediş raporu ile hakediş tutarı tahakkuk ettirildiği, 03.11.2017 tarihi itibariyle stopaj kesintisi yapılması gerektiğini, ödemeye esas olayın vergi dairesine bildirilmesinden davacının sorumlu olduğunu, cezalı ödemeden davalının kusurlu ve sorumlu olmadığını, davacının vergi dairesi ile yaptığı görüşmeleri de davalı yana ihbar etmesi gerektiğini,

davacı kurumun vergi dairsine stopaj beyanını yapmamış olması sebebiyle davalı yanca bir ödeme yapılması halinde de bu tutarın davalı tarafından davacıya rücu edilebileceğinin bildirildiği görülmüştür.

Toplanan deliller ve dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde.

Taraflar arasındaki sözleşme nedeniyle davacı kurumun vergi sorumlusu sıfatıyla, stopajı vergi dairesine bildirmekle yükümlü olduğu, davacı yanın bu yükümlülüğü yerine getirmemesi sebebiyle stopaj kesintisi ve cezai işlem uygulandığı, davacı yanın bu hususu davalı yana bildirmediği ve vergi dairesi ile uzlaşmaya varıp ödemeyi yaptığı, davalı şirketin yükümlülüklerine aykırı davranıldığına dair dosyada bir delil bulunmadığı,

yapılan ödemenin davacının hatası sebebiyle gerçekleştiği ve davalı yanca vergi dairesine ödeme yapılmış olsaydı bile yapılan ödemeyi davacıdan rücuen tahsilini talep edebileceği, söz konusu ödemeye sebebiyet verenin davalı şirket olmadığı gibi ayrıca davalı şirketin zenginleşmesi gibi bir durumunda olmadığı, kanunen bildirim yapmakla yükümlü bulunan tarafın davacı taraf olduğu, tüm dosya kasamına ve alınan bilirkişi raporlarına göre davalıya atfedilecek bir sorumluluğun olmadığı anlaşılmakla davanın reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesini tekrar ettiklerini, verilen kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin, "sözleşme bedeline dahil olan giderler" başlıklı 7.1 maddesinde "Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin her türlü vergi, resim, harç, yapı kullanım izin belgesi giderleri vb. giderler ... sözleşme bedeline dahildir. " hükmü yer almaktadır.

Sözleşmenin bu maddesi gereğince dava konusu olan gelir vergisi stopajından davalı yüklenici sorumludur.

Bununla birlikte, yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarında da vurgulandığı üzere; 213 sayılı VUK'un 11. maddesinde "Yaptıkları veya yapacakları ödemelerden vergi kesmeye mecbur olanlar, verginin tam olarak ödenip kesilmesinden ve bununla ilgili diğer ödevleri yerine getirmekten sorumludurlar." şeklinde düzenlenme getirilmiştir.

Bu madde hükmüne göre ise, davacı iş sahibi ödeme yaparken vergi kesintisi yapma durumunda olduğundan ancak dava konusu hakedişin düzenlenmesi sırasında bu ödevi yerine getirmediği anlaşıldığından, davacının vergi ziyaı cezasından sorumlu olacağı, davalıdan ise, sadece gelir vergisini ve yasal faizini talep edebileceği kabul edilmelidir.

Bu durumda, davanın 14.085,00 TL üzerinden kısmen kabulü ile davalı dava tarihinden önce temerrüde düşürülmediğinden kabul edilen miktara dava tarihinden itibaren faiz yürütülerek tahsil hükmü kurulması gerekirken tümden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.

HMK.'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.