Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/468 K.2025/621

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız) (Başvuru Kabul/Gönderme/HMK m. 353/1-a.6)

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ....

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 23/11/2023

NUMARASI :......

DAVANIN KONUSU

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 01/07/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 10/07/2025

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkin davasında mahkemece verilen ret kararına karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; davalı şirket ile ... arasında, 3096 sayılı yasa hükümlerine göre yap-işlet-devret modeli çerçevesinde 23/09/1998 tarihinde imtiyaz sözleşmesi imzalandığını, ....

Santralinin iletim sistemine irtibatını teminen davalı şirket tarafından ... ilinde kurulması planlanan 81,99 MW kurulu gücündeki ... ... için taraflar arasında 14/09/2004 tarihinde Tesis Sözleşmesi imzalandığını, Mülga 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun yürürlüğe girmesinden sonra, davalı şirketin talebi üzerine,

daha önce imzalanmış olan imtiyaz sözleşmesinin 20/05/2005 tarihli Bakanlık Makamı Oluru ile feshedildiğini, bu fesihten sonra davalı şirket tarafından EPDK'ya başvurularak 07/08/2005 tarihinde Üretim Lisansı alındığını, Üretim Lisansı alınmasına müteakip ... ... için 01/12/2005 tarihinde taraflar arasında Bağlantı Anlaşması imzalandığını, bu anlaşmanın Tesis Sözleşmesinin eki olarak kabul edildiğini, davalı şirket tarafından Tesis Sözleşmesinin 2.maddesinde belirtilen iletim hatlarından, ... ... ile ...

TM arasında 154 kV. 10,62 km, 795 ... enerji iletim hattı, 154 kV ... TM ve 154 kV ... TM'deki fider teçhizatının tesis edildiğini ve müvekkili şirkete devredildiğini, 154 kV ... ... ile 154 kV ... TM arasındaki 154 kV, 39,206 km, 795 ... enerji iletim hattının tesis edilmediğini, davalı şirketin 2007 yılında EPDK'ya başvuru yaparak 81,99 MW'lık ... ...

Santral gücünün 164 MW'a yükseltilmesini talep ettiğini, müvekkili şirketçe santral gücünün 164 MW'a yükseltilmesi ve bu yönde Sistem Kullanım Anlaşması imzalanabilmesi için, bu hattın hangi tarihe kadar yapılacağına ilişkin davalı şirket tarafından taahhüt verilmesinin istenildiğini, 30/04/2010 tarihinde sunulan taahhütname ile enerji iletim hattının 2 yılda tamamlanacağının taahhüt edildiğini, taraflar arasında 17/06/2010 tarihinde Sistem Kullanım Sözleşmesi imzalandığını, taahhütnamenin süresinin 30/04/2012 tarihinde bitmiş olmasına rağmen davalı şirket tarafından hattın tesliminin gerçekleştirilmediğini,

söz konusu enerji iletim hattının aciliyet arz etmesi nedeniyle 1272 ... olarak müvekkili şirket tarafından Yatırım Programına alındığını, 05/01/2021 tarihinde Geçici Kabulü yapılarak devreye alındığını, bu enerji iletim hattı için müvekkili şirketçe ödenen tesis bedelinin iletim Hatları Tesis Dairesi Başkanlığı tarafından 17.081.566,70 TL olarak bildirildiğini, müvekkili şirket 20. Bölge Müdürlüğü (Edirne) ve 1. Bölge Müdürlüğü (İstanbul/Avrupa) tarafından söz konusu enerji iletim hattı için şu ana kadar yapılan toplam kamulaştırma harcamasının 1.790.675,96 TL olduğunu,

enerji iletim hattı işi için toplam 18.872.242,70 TL tutarındaki harcamanın, davalı şirketin sözleşme ve taahhütname hükümlerine aykırı davranması nedeniyle müvekkili şirketin zararını oluşturduğunu, 02/03/2021 tarih ve 560592 sayılı yazı ile söz konusu tesis maliyetinin müvekkili şirketin banka hesabına yatırılmasının talep edildiğini, davalı şirket tarafından gönderilen 23/03/2021 tarihli cevabi yazıda talep edilen tutarın ödenmeyeceğinin bildirildiğini, davalı şirket tarafından şirketçe finanse edilen fiderler ve iletim hattı maliyetinin,

sistem kullanım bedelinden mahsup edilmek suretiyle geri ödenmesi gerektiği ve 01/12/205 tarihli Bağlantı Anlaşmasının ekinde yer alan alan 14/06/2004 tarihli tesis sözleşmesinin 2.maddesinin mevzuat değişikliği nedeniyle hükümsüzlüğüne karar verilmesi istemiyle Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2006/603 Esas sayılı dosyasında açılan davanın reddedildiğini, bunun üzerine davalı şirket tarafından Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/207 Esas sayılı dosyasında açılan davanın da reddine karar verildiğini,

istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararının temyiz edildiğini ve halihazırda temyiz incelemesinde olduğunu belirterek fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 18.872.242,70 TL alacağın 23/03/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; sözleşmenin imzalanmasının üzerinden yaklaşık olarak 17 yıl geçtiğini, dava konusu talep bakımından zamanaşımı süresinin dolduğunu ve davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, 01.12.2005 tarihli Bağlantı Anlaşmasının 5. Maddesi ve 14.09.2004 tarihli Tesis Sözleşmesinin 8. Maddesi gereğince enerji hattı yapım bedelinin Sistem Kullanım Bedelinden Mahsup edilmesi gerektiğini, aksi halde davacı kurumun sebepsiz zenginleşmesine neden olacağını, Tesis Sözleşmesinin imzalandığı tarihte müvekkili şirketin,

yapılan yatırımların tarife yoluyla geri ödenmesi metodu geçerli olması sebebiyle iletim maliyetini karşılamayı üzerine aldığını, yani müvekkili şirketin bu bedelleri tarife yoluyla geri alacağını, hiçbir zaman iletim hattı maliyetini karşılıksız ödemeyi kabul etmediğini, ... bu maliyetlerin müvekkili şirketçe ödenecek sistem kullanım bedelinden düşülmesini kabul etmediğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmeler bir bütün olarak bir arada değerlendirildiğinde müvekkili şirket tarafından yapımı üstlenilen 154 kV ... ... ile 154 kV ...

Tm arasındaki 154 kV, 39,206 km, 795 ... enerji iletim hattı işinin bedelinin sistem kullanım bedelinden mahsup edilmesi gerektiğini gösterdiğini, müvekkili şirketin 23.09.1998 tarihli olarak imzaladığı sözleşmenin bir imtiyaz sözleşmesi olduğunu, bu imtiyaz sözleşmesini imzalamasının nedeninin de sözleşme kapsamında kendisine ... ... endeksli alım fiyatı garantisi verilmesi olduğunu, bu yatırım kapsamında davacı ile 14.09.2004 tarihli tesis sözleşmesinin 01.12.2005 tarihli bağlantı anlaşmasının eki olarak ihtirazi kayıtla imzalandığını,

ayrıca sözleşmenin ikinci maddesi ile sekizinci maddesi birlikte değerlendirildiğinde iletim hattı bedelinin müvekkili tarafından bedelsiz olarak üstlenilmeyeceğinin açık olduğunu, sözleşme ile yapımını üstlendiği dava konusu hattın bedelini sözleşmede yer alan değişen mevzuat kapsamında sistem kullanım bedelinden mahsup edebilmesine olanak tanıyan hükümler çerçevesinde mahsup edebileceği için davacı kurum ile 01.12.2005 tarihli Bağlantı Anlaşmasının imzalandığını, taraflar arasında bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihte yürürlükte olan mevzuat gereğince,

iletim hattı maliyetinin sistem kullanım bedelinden mahsup edilmesinin zorunlu olduğunu, Bağlantı Anlaşması'na göre, müvekkili şirket tarafından ... adına yaptırılan hat ve fiderlerin mülkiyetinin ...’a geçtiğini, davacı kurumun, sözleşme hükümlerine aykırı olarak müvekkili şirket tarafından yapılacak enerji iletim hattı bedelini, sistem kullanım bedelinden mahsup etmemesi sebebiyle bugüne kadar dava konusu hat tamamlanamadığından,

hattın yapım bedelinin müvekkili şirketten talep edilmesinin mümkün olmadığını, 14.09.2004 tarihli Tesis Sözleşmesinin 2. madde hükmü bakımından müvekkili şirketin ihtirazi kayıt koyduğunu, bu kaydın konulmasının bu madde bakımından taraflar arasında irade uyuşmasının bulunmadığı anlamına geldiğini, bu nedenle 2. Maddenin yok hükmünde olduğunu ve sözleşme kapsamında olmadığını, Tesis Sözleşmesinin 2. maddesinin hâlihazırda yürürlükte olduğu varsayılsa dahi, bu hükmün tek başına değerlendirilemeyeceğini, Tesis Sözleşmesinin m. 3/f.

8 ve Bağlantı Anlaşmalarının 5/A maddeleriyle birlikte değerlendirme yapılması gerektiğini, müvekkili şirket tarafından imzalanan sözleşmeler gereğince enerji hattı yapım bedelinin sistem kullanım bedelinden mahsup edileceğinin kendisine bildirilmesi halinde hattın yapımına başlanacağı müteaddit olarak davacı kuruma bildirildiğini, davacının neden enerji iletim hattını kendi imkanları ile tamamlamak zorunda kaldığı yönünde yeterli gerekçe ortaya koymadan hattın yapım bedelini müvekkili şirketten talep edebilmesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; taraflar arasında imzalanan 01/12/2005 tarihli Bağlantı Anlaşması'nın 5/A "İletim Sistemi Varlıklarının Kullanıcı Tarafından Tesis Edilmesi veya Ettirilmesi" başlıklı maddesinde, genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu ve yeterli finansmanın mevcut olmadığı hallerde, söz konusu yatırımın ... adına Kullanıcı tarafından finanse edilip yapılabileceği, bu durumda, gerçekleşen yatırıma ait toplam harcama tutarının sistem kullanım bedelinden düşüleceğinin kararlaştırıldığı,

Bağlantı Anlaşmasının eki olan EK-4 Tesis Sözleşmesinin 2.maddesinin son paragrafında yer alan "Fiziki Maliyetin 1. ve 2.bentlerdeki bedelleri aşması halinde ... aradaki bu farkı kullanıcıya ödemeyecektir." ifadesinin kullanıcı tarafından gerçekleştirilecek yatırım harcama tutarının ödenmeyeceği anlamında yorumlanamayacağı, fiziki maliyet fark bedelin ödenmeyeceğinin anlaşılması gerektiği, kaldı ki EK-4 Tesis Sözleşmesinin "Kullanıcıya Borçlanılan Toplam Miktarların Ödenmesi" başlıklı 8.maddesinde de, açıkça "Borcun tamamı ödeninceye kadar sistem kullanım ücreti alınmayacaktır." ifadesinin yer aldığı,

tüm bu düzenlemeler göz önüne alındığında, iletim sistemi varlıklarının Kullanıcı tarafından tesis edilmesi veya ettirilmesi durumunda finansman bedelinin/yatırım tutarının nakit ödeme yapılmaksızın ... tarafından karşılanması ve sistem kullanım bedelinden düşülerek mahsuplaşılması gerektiği, bu durumda da davacı ... tarafından bizzat yapılan harcama tutarının davalıdan tahsilinin talep edilemeyeceği belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının taahhüt ettiği santral ve enerji hattını tamamlamadığından şu ana kadar 18.872.242,70 TL zarar gerçekleştiğini, 14/09/2004 tarihli tesis sözleşmesi gereğince davalının imalatı yaptıktan sonra bedelsiz olarak davacıya devredeceğini, tesis sözleşmesinin bağlantı sözleşmesinin eki olarak sayıldığını, sözleşme hükümlerinin açık olduğunu, davalının 30/04/2010 tarihinde enerji iletim hattını iki yılda tamamlayacağını taahhüt ettiğini, hattın tesisinin gerçekleşmediğini, bağlantı anlaşmalarının tek tip olduğunu, sözleşmenin karşılıklı imzalandığını,

davalının açtığı iki davanın önce müvekkil lehine sonuçlandığını, sözleşmenin ikinci maddesine konulan ihtirazi kaydın davalıyı sorumluluktan kurtarmayacağını Ankara 9.

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/207 Esas sayılı dosyasında açılan davanın reddedildiğini, kesin delil niteliğinde olduğunu, yerel mahkemenin, Yargıtay tarafından da onanan bu kararı dikkate almadığını, davalının mahsup talebinin sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, henüz tamamlanmamış işler yönünden 2.maddenin hükümsüzlüğünün ileri sürülemeyeceğini, davalının talebinin ahde vefa ilkesi gereği sözleşme hükümlerine aykırı olduğunu, yapılan harcamaların ayrıntılı hesap tablosunun sunduklarını, talebin zamanaşımına uğramadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Taraflar arasındaki aynı sözleşme kapsamında dosyamız davalısının dosyamız davacısına karşı 2006 yılında yaptığı imalat bedelinin sistem kullanım bedelinden mahsubu talebiyle açtığı ve Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2006/603 Esas - 2008/435 Karar sayılı dosyasında görülen dava reddedilmiş ve Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 14/07/2010 tarih, 2009/2966 Esas - 2010/4077 Karar sayılı ilamı ile onanmıştır.

Bu defa aynı sözleşme kapsamında dosyamız davacısı idarenin yatırım maliyetini dosyamız davalısından talep etmesi üzerine dosyamız davalısının dosyamız davacısına karşı söz konusu bedelin sistem kullanım bedelinden mahsubu için açtığı ve Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/207 Esas - 2017/804 Karar sayılı dosyasında görülen dava reddedilmiş; istinaf başvurusu Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi'nin 17/06/2021 tarih, 2019/559 Esas - 2021/617 Karar sayılı ilamı esastan reddedildiği ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 11/10/2022 tarih, 2021/4978 Esas - 2022/4679 Karar sayılı ilamı ile onanmıştır.

Dosya kapsamına görw; Bağlantı Anlaşması'nın yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuatta tesis giderlerinin kullanım bedelinden düşüleceğine ilişkin hüküm bulunmasına rağmen taraflar arasında imzalanan 14/09/2004 tarihli Tesis Sözleşmesi'nde yüklenici tarafından imalat bedellerinin talep edilmeyeceği kararlaştırılmıştır. 01/12/2005 tarihli Bağlantı Anlaşması, Tesis Sözleşmesi'nin eki olduğunun kabul edilmiştir.

Yukarıda belirtilen kararlarda yapılan sözleşme yorumları ilgili Yargıtay onama kararlarından sonra kesinleşmiş olup Mahkemece sözleşme hükümleri yeniden yorumlanarak yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

O halde mahkemece yapılacak işlem; konusunda uzman bilirkişilerden HMK'nın 266 ve devamı maddeleri gereğince bilirkişi heyeti oluşturularak davacı tarafın talepleri yönünden işin esasına girilmesi ve denetime elverişli bir şekilde hesap yaptırılarak ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır