Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/591 K.2024/845

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız) (HMK. 353/1-b.1 Maddesi Uyarınca Başvurunun Esastan Reddine)

ESAS NO : 2024/591

KARAR NO : 2024/845

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 12/07/2023

NUMARASI

2021/377 Esas - 2023/522 Karar

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı Menfi Tespit

BİR. DAVA KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak

KARAR TARİHİ : 10/10/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 10/10/2024

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan asıl dava eser sözleşmesine dayalı menfi tespit, birleşen dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkin olup, mahkemece asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA

Davacı vekili asıl davada; davacı şirketin Boyabat Kolaz Deresi Islahı ve Kanalizasyon Kollektör Hattı İyileştirme İnşaatı yapım işinin müteahhit firması olan ... İnşaat Tic. Ltd.

Şti. nin taşeronu olduğunu, bu iş kapsamında 1000 mm koruge boru temin ve montajı işini üstlendiğini, müvekkilinin edimi yerine getirmek için davalı firmaya 13/08/2012 tarihinde toplam 2707 m, 1000 mm, tip 5 koruge boru sipariş ettiğini, sipariş formuna göre davalının 2707 m koruge boruyu sipariş onay tarihi olan 13/08/2012 tarihinden itibaren 30 gün içerisinde 574.968,00 TL toplam bedelle Sinop/Boyabat şantiyesine getirerek montajını tamamlayacağını, davalının sözleşme süresinde 2170 m koruge boruyu teslim ederek montaja başladığını, ancak montaj manşonlarının kırılması üzerine montaj işlemlerinin durduğunu,

montaj işi için gönderilen ekibin geri çağrıldığını, malzemelerin Çin malı olduğunun anlaşılması üzerine standartlara uygun olup olmadığının tespiti için TSE'ye başvurduklarını, 10/10/2012 tarihli cevabi yazıda davalı firmanın TSE belgesinin sadece borular için olduğu,

ekleme parçaları için belge düzenlenmediğinin bildirildiğini, davalıya bu iş için toplam 359.000,00 TL ödeme yapıldığını, ayrıca 100.000,00 TL tutarlı çek verildiğini, davalının işi tamamlamaya ve edimlerini yerine getirmeye yanaşmaması üzerine müvekkilinin son durumun tespiti için Boyabat Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/139 D.iş sayılı dosyasında tespit yaptırdığını, bu tespit sonucunda davalı şirket tarafından şantiyede devam eden boru döşeme işinin olmadığının, 2707 metrelik kısmında davalı tarafça zemine döşenmiş hiç boru olmadığının bilirkişi marifetiyle tespit edildiğini, bunun üzerine davalıya ihtarname gönderildiğini,

davalının sözleşme konusu işi yerine getirmemesi sonucu müvekkilinin büyük zarara uğradığını, ayrıca 100.000,00 TL değerindeki ... Şubesinin 20/11/2012 tarihli 6986908 numaralı çekinden dolayı icra takibi ve haciz tehdidi ile karşı karşıya olduklarını belirterek öncelikle ... Şubesinin 20/11/2012 tarihli 6986908 nolu 100.000,00 TL değerindeki çekten dolayı müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Asıl davada davalı vekili.

2309 metre boru teslim ve nakliyesinin yapıldığının tarafların kabulünde olduğunu, bu durumda davacının kabul ettiği borcunun 449.562,30 TL olduğunu, davacının toplam 359.000,00 TL ödemesinden sonra kalan borcun tahsili için Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2012/357 Esas sayılı davasının açıldığını ve işbu asıl dava ile birleştirildiğini, davacının dava konusu çekin müvekkiline veriliş sebebini açıklayamadığını, tarafların 574.968,00 TL bedelli iş için anlaştıklarının, anlaşmaya göre müvekkilinin davacıya 13/08/2012 tarihinden itibaren 30 gün boyunca koruge boruların teslimini yapacağını,

teslim edilen boruların bedeli ile nakliye bedelinin karşılığının peşin olarak ödeneceğini, 03/09/2012 tarihine kadar müvekkilinin davalıya satıp teslim ettiği boruların 1819 metre ve bedelinin de 354.159,30 TL olduğunu, o tarihe kadar yapılan ödemelerin ise 189.000,00 TL olduğunu, davacının ödeme güçsüzlüğü içerisinde olduğunu, davacının bu nedenle müvekkiline teminat olarak 100.000,00 TL bedelli çeki garanti olarak verdiğini, davalının 110.000,00 TL ödemenin yapılıp 20/10/2012 tarihli 60.000,00 TL bedelli çekin teslim edildiği 21/09/2012 tarihi itibariyle çekin vadeli olması,

henüz teslim ettiği boruların bedelini tahsil edememiş olmasına rağmen müvekkilinin iyiniyetle 490 metre 1000 mm koruge boru ve 24 metre 800 mm koruge boruyu 99.481,08 TL bedelli olmak üzere teslim ettiğini, davacının taahhüdüne rağmen bu sevk ve teslim edilen boruların bedelini de teslim tarihlerinde ödemediğini, ödeme yapılmaması üzerine de boru sevkiyatının durduğunu, dava konusu 100.000,00 TL bedelli çekin bankaya ibraz edildiğini, karşılıksız çıktığını, davanın montaja ilişkin anlaşma ile ilgisinin bulunmadığını, montaj için ayrı, satım ve nakliye için ayrı bedellerde anlaşma sağlandığını,

iki hukuki ilişkinin birbirinden bağımsız olduğunu, davacının dava konusu çeki ödemekle yükümlü olduğunu, montajın davacının montaj için hazırlanmamasından dolayı yapılamadığını, davacının 02/11/2012 tarihinde dahi montaj için açması gereken çukurları açmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

BİRLEŞEN ANKARA 12.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2012/327 E, 2013/145 K. SAYILI DOSYASINDA

İDDİA

Davacı (karşı davalı) vekili; taraflar arasındaki alım satım ilişkisinden kaynaklı olarak müvekkili tarafından davalıya; birim metre fiyatı 145 TL + KDV olarak anlaşılan 2309 m, 1000 mm HPDE koruge boru, birim fiyatı 144 TL + KDV olarak anlaşılan 24 mt, 800 mm HDPE koruge boru satılarak teslim edildiğini, davalının bu satım ilişkisine konu emtianın nakliye bedelini de birim metre fiyatı 20 TL + KDV olarak malın tesliminde peşin ödemeyi taahhüt ettiğini, böylece davalıya satılıp teslim edilen borulardan dolayı davalının müvekkili şirkete borcunun 2309 m borunun toplam bedeli 395.069,90-TL, 2309 m,

1000 mm HPDE koruge boru nakliye bedeli 54.492,40-TL, 24 m borunun toplam bedeli 4.078,08 TL olmak üzere toplam 453.640,38 TL olduğunu, davalının mal tesliminde peşin olarak ödeme taahhüdünde bulunduğu halde yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davalının müvekkili şirketten diğer talebininin, davalının iş yaptığı Sinop Boyabat şantiyesinde müvekkilince kendisine satılan boruların eklenmesi işi olduğunu, davalının malların tesliminde bu işin bedelini de peşin ödeyeceğini taahhüt ettiğini, bu iş üzerinden de 15 TL + KDV üzerinden anlaşıldığını, davacının ön hazırlıkları tamamladığını söyleyerek 18/09/2012 tarihinde çağrıda bulunduğunu,

bunun üzerine müvekkilinin işçilerini görevlendirerek Sinop/Boyabat'taki şantiyeye gönderdiğini, ancak işyerinin montaj için hazır olmadığından günlerce işçilerin boş olarak beklediğini, müvekkilinin işçilere ücret ödediğini, konaklama ve yemek giderlerini karşıladığını, bu nedenle iş kaybına uğradığını, davalının borçlarını ödemediğini ve taahhütlerini de yerine getirmediğini müvekkilini zarara uğrattığını belirterek,

fazlaya ilişkin talep ve haklarının saklı kalması kaydıyla şimdilik 96.658,18 TL'nin davalıdan tahsili ile malzeme teslim tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müvekkili şirkete ödenmesini, taraflar arasındaki montaj işinden kaynaklı olarak davalının, ön hazırlık işlerini yapmayarak ve bedelini ödemeyerek temerrüt sebebiyle müvekkili şirketin uğradığı zararlar karşılığı olarak şimdilik 5.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı (karşı davacı) cevap ve karşı dava dilekçesinde; müvekkili şirketin Boyabat Kolaz (Gazidere) Deresi ıslahı ve kanalizasyon kolektör hattı iyileştirme inşaatı yapım işinin müteahhit firması olan ...

İnşaat Tic.Ltd.Şti'nin taşeronu konumunda olup, söz konusu iş için 1000 mm koruge boru temin ve montajı işini üstlendiğini, müvekkilinin üzerine aldığı edimi yerine getirmek üzere davacı şirkete 13/08/2012 tarihinde sipariş verdiğini, sipariş formuna göre davalı tarafın 2707 m koruge borunun Sinop/Boyabat şantiyesine teslimi ve montajı yükümlülüğü altına girdiğini, işin toplam bedeli olarak da nakliye ve montaj dahil 574.968,00-TL üzerinden anlaşıldığını, işin yapılma süresinin ise siparişin onay tarihi olan 13/08/2012 tarihinden 30 gün sonrası olarak belirlendiğini,

davacı şirketin kusuru nedeni ile müvekkili şirketin uğradığı ve uğrayacağı zararlar için iş bu karşı davayı açtıklarını, birleşen davanın reddi gerektiğini, mahkemenin davacı karşı davalı şirketin müvekkili şirketten alacağı olduğu kanaatine varılır ise müvekkili şirketin davacı karşı davalı şirketin kusuru ile uğradığı zararın daha fazla olması nedeniyle takas mahsup def'ini ileri sürdüklerini, alacakların takas mahsup ile davacı karşı davalı müvekkilinden alacağı olmayacağından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydıyla karşı davanın kabulüne,

10.000,00-TL'nin edimin yerine getirileceği 13/09/2012 tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "asıl davanın taraflar arasında imzalanan 13/08/2012 tarihli sözleşme kapsamında verilen 100.000,00 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti, birleşen davanın aynı sözleşme kapsamında ödenmeyen 96.658,18 TL ürün ve montaj bedelinin tahsili ve bir kısım malzemelerin alınmamasından ve montaj işi ile ilgili ön hazırlıkları yapmayarak montajın engellenmesinden doğan 5.000,00 TL zararın tahsili, birleşen davada açılan karşı davanın ise,

işin 3. Kişiye yaptırılmasından ve yüklenici şirkete ödenen gecikme cezasından kaynaklanan 10.000,00 TL nin tahsili ile tarafların alacak ve borçlarının takas mahsubu istemine ilişkin olduğu, Boyabat Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü'nün Kolaz Çayı ıslahı ve kanalizasyon kolektör hattı iyileştirme inşaatı yapım işinin dava dışı yüklenici ... İnş. Tic. Ltd. Şti. ne ihale edildiği, yüklenici ... İnşaat Tic. Ltd.

Şti. ile davacı arasında ilgili yapım işinde kullanılmak üzere koruge boru temini ve montajı işine ilişkin sözleşme imzalandığı, davacının taşeron, davalının ise alt taşeron olduğu, davalının hazırladığı sipariş onay formlarının davacı tarafından imzalandığı, böylelikle taraflar arasında boru satış ve montajı ve boru nakliyesi konusunda anlaşma sağlandığı,

anlaşmaya göre davalı alt taşeronun 2707 metre 1000 mm tip 5 koruge boruyu KDV hariç 145,00/m fiyata temin edeceği, 2707 metre 1000 mm tip 5 koruge boruyu KDV hariç 20,00 TL/m fiyata Sinop-Boyabat şantiyesine nakliye ederek teslim edeceği ve 2707 metre 1000 mm tip 5 koruge boruyu KDV hariç 15,00/m fiyata monte edeceği, karşılığında davacının ödemeyi mal tesliminde peşin olarak yapacağı, bu kapsamda davalı alt taşeronun faturalar düzenlediği, davalı tarafından davacıya 2309 metre 1000 mm ve 24 metre 800 mm boru teslim edildiğinin ihtilafsız olduğu,

buna göre 2309 metre ürün nedeniyle davalının ürün bedeli ve nakliye bedeli alacağının 449.562,30 TL olduğu, 24 metre ürüne ilişkin sözleşmede ayrıca bir hüküm bulunmadığı, ürüne ilişkin faturada sadece boru birim bedelinin yazılı olduğu, montaj ibaresinin bulunmadığı, ayrıca faturanın tarafların defterlerinde kayıtlı olduğu anlaşıldığından faturanın sadece ürün bedeline ilişkin olduğunun kabulü gerektiği, kaldı ki faturanın montaj bedelini kapsadığının iddia ve ispat edilemediği,

bu nedenle 24 metre ürün nedeniyle davalının alacağının 4.078,08 TL olduğu ve davalının toplam montaj bedeli, ürün ve nakliye bedeli olarak 455.658,18 TL alacağından ödendiği ihtilafsız olan 359.000,00 TL ödemenin mahsubu ile bakiye 96.658,18 TL alacağının bulunduğu,

sözleşmede ödemenin mal tesliminde peşin yapılacağının düzenlendiğinden ürün bedeli ve nakliye bedelinin ürünün şantiyeye teslimi ile ödeneceği, montaj bedelinin ise montaj bittikçe döşenen ürünle sınırlı olarak ödeneceği anlaşıldığından bu alacağın 67.382,38 TL sine 24/09/2012 fatura tarihi, 27.258,00 TL sine 14/11/2012 fatura tarihi, 2.017,80 TL sine 27/09/2012 son montaj tarihinden itibaren avans faizi uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davacı davalının kullandığı bağlantı manşonlarının Çin malı olduğunu, TSE standartlarına sahip olmadığını iddia etmiş ise de, taraflar arasında imzalanan sözleşmede davalının TSE standartlarına uygun olarak ürün teslim edeceğine ilişkin hüküm de bulunmadığı, davalının teslim ettiği imalatın idarece kabul edilmediğine dair dosyada bir delil bulunmadığı gibi, yapılan işlemin kusurlu olduğuna ilişkin bir tespitin de bulunmadığı, bu nedenle davacının borçtan sorumlu olduğu anlaşılmıştır.

Her ne kadar sahanın yeteri kadar kazılmadığı iddia edilmiş ise de; kaldırma kararı sonrasında ifadelerine başvurulan tanıklar beyanlarında sahanın yeteri kadar kazıldığını beyan etmişlerdir. Yine her ne kadar montaj işlemi esnasında montaj manşonlarının kırıldığı iddia edilmiş ise de; tanıklardan ... ve ...'nun ifadelerinde boruların birleşme kısımları Çin malı olduğu için sorun yaşandığı şeklinde beyanda bulunmuşlardır.

Yine dosya içeriğine sunulu belgelerin incelenmesinden dava dışı yüklenici ile taşeron arasında yapılan sözleşmenin 6. Maddesinde Tüm Boru, ek malzemesi ve montaj malzemeleri TSE Belgeli olacağı hükme bağlandığı halde davacı karşı davalı taşeron ile davalı karşı davacı alt taşeron arasında yapılan sözleşme veya sipariş belgelerinde, kullanılacak malzemenin hangi standartları taşıyacağı konusunda bir tanımlamanın yapılmadığı görülmüştür.

Bu nedenle asıl davanın davacısı ... şirketinin montaj işlemi esnasında montaj manşonlarının kırıldığı ve kullanılan ek malzemelerinin TSE standardını taşımadığı yönündeki iddialarının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

Asıl davadaki menfi tespit talebi yönünden, davacının ödemeyi geciktirmesi nedeniyle ürünün tesliminin durduğu, kalan ürünün de alınacağının garantisi olarak dava konusu çekin 20/09/2012 tarihli tahsilat makbuzu ile davalıya verildiği, aynı günlü protokolde kalan 1000 mm HDPE koruge boruya garanti çekidir açıklamasının yazıldığı, çekin tesliminden sonra ürün tesliminin devam ettiği ve 24/09/2012 ve 14/11/2012 tarihli faturalar düzenlendiği, davalının alacağı olan 96.658,18 TL nin çek bedelinden mahsubu ile davacının 100.000,00 TL çek nedeniyle 3.341,82 TL davalıya borçlu olmadığı, birleşen davada davacının 96.658,18 TL alacaklı olduğu,

talep edilen 5.000,00 TL zarar yönünden yapılan değerlendirmede zarar oluşumu ve miktarı yönünden hiçbir bilgi ve belge sunulmadığı, bu nedenle zararın ispatlanamadığı anlaşıldığından bu talebin yerinde olmadığı, birleşen davada açılan karşı davada talep edilen alacak yönünden, taşeron ... İnşaat Turizm San. Tic. Ltd.

Şti. nin alt taşerona gönderdiği 08/10/2012 tarihli ihtarname tarihi itibariyle alt taşerona borçlu olduğu, borcunu yerine getirmeden alt taşeronun edimini yerine getirmesini talep edemeyeceği, her ne kadar 100.000,00 TL bedelli çekin verilmesi nedeniyle ... İnşaat Turizm San. Tic. Ltd.

Şti.'nin borcu olmadığı bildirilmiş ise de, çekin karşılıksız çıktığı, çek bedelinin ödendiğine yönelik bir iddia veya belgede bulunmadığı" gerekçesi ile, asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne, birleşen davadaki karşı davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl dosya davacısı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davalı şirketin söz konusu boruları getirdiğini ancak, montaj esnasında boru birleştirme (montaj manşonları)'nın kırılmaya başladığı için işi yarıda bırakıp gittiğini, bu hususun mahkeme tespit dosyası ile belirlendiğini, tespit akabinde davalıya ihtar çekildiğini, ihtarın 12/10/2012 tarihinde tebliğ edildiğini, davalının ihtara cevap vermediğini, montajı da tamamlamadığını, montaj manşonlarının ve montaj işleminin sözleşme kapsamı içinde olduğunu, montaj sahasının da davacı şirket tarafından parça parça hazırlandığını,

günlük 30- 40 metre boru döşenebildiği için bu miktarda kazı yapıldığını, bu maddi vakıalar ile ilgili olarak belediye fen işleri memurları olan tanıkların dinlenmemesinin doğru olmadığını, davalının iş sahasının hazır olmaması yönünde çektiği bir ihtarın olmamasının da bu iddiaların doğru olduğunu gösterdiğini, birinci bilirkişi ve hükme esas alınan üçüncü bilirkişi raporlarının hatalı olduğunu, hükme esas alınamayacağını, üçüncü bilirkişi heyetinin davacının davalıya gönderdiği ihtar tarihi itibari ile borcu bulunduğu bu nedenle, davalının işi durdurmakta haklı olduğu görüşünün isabetli olmadığını,

ihtar tarihine kadar davalının 2239 metre boru teslim ettiğini, bunların bedelinin 435.933,30 TL olduğunu, oysa davacının bu tarih itibari ile nakit ve çek olmak üzere toplamda 459.000,00 TL'lik ödeme yaptığını, davalıya bu tarih itibari ile bir borçları olmadığını, bozma ilamı sonrasında dinlenen tanık beyanları ile, davalı tarafın montaj işini yapmadığı, montaj işini müvekkili şirketin gerçekleştirdiği, montajı yapılacak yerin yeteri kadar kazıldığı, montaj manşonlarının kırıldığı için davalının işi bırakıp gittiğinin ifade edilerek ortaya çıktığını ileri sürerek,

yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve asıl davanın tümden kabulüne, birleşen davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

Asıl dosya davalısı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davacının davalıya 127.382,38 TL borcu olduğu için ve kalan boruları alacağını garanti etmek için davaya konu çeki verdiğini, ancak çekin karşılıksız çıktığını, boruları da almadığını, davalının boruları fabrikasında depolamak durumunda kaldığı için zarara uğradığını, davalının davacının talebi ile montaj için işçilerini Kırşehir'deki fabrikasından Sinop Boyabat şantiyesine gönderdiğini, 6 gün boyunca kazıya başlanamadığını, davalının işçi ücretlerini ödemek durumunda kaldığını, davalının beklenen kazancından mahrum kaldığını ileri sürerek,

yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın tümden reddine, birleşen davanın tümden kabulüne, birleşen davadaki karşı davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl dava eser sözleşmesine dayalı menfi tespit, birleşen dava eser sözleşmesine dayalı alacak istemine ilişkindir. Asıl dosya davacısı taşeron, asıl dosya davalısı yüklenicidir. Mahkemece asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

Başkan ... · E-imzalıdır Üye ... · E-imzalıdır Üye ... · E-imzalıdır Katip ... · E-imzalıdır