Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2024/868 K.2024/1099

Taraflar arasında yargılaması yapılan Menfi Tespit/Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece asıl ve birleşen davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; davalı şirketin dava dışı İstanbul Emniyet Müdürlüğü inşaatlarının güçlendirme ve onarım işini aldığını, müvekkili ile davalının yaptıkları sözleşme ile inşaatları mekanik tesisat işlerini müvekkili tarafından üstlenildiğini, sözleşmenin 6.maddesinde taşeronu yer teslim tutanağının imzalanmasını müteakiben 10 gün içinde işe başlayacağı, iş süresinin 300 gün, bitim tarihinin 03/09/2012 olduğunun belirtildiğini,

müvekkilinin talebi üzerine İstanbul 10. Hukuk Mahkemesince dava konusu İstanbul Emniyet Müdülüğünde 03/06/2013 tarihinde yaptırılan tespit sonucunda düzenlenmiş olan 10/07/2013 tarihli raporda İstanbul Emniyet Müdürlüğü yerleşkesindeki şantiyeye gidilerek yapılan ve eksik bırakılan işlerin genel kontrolünün yapıldığını,

konunun tetkiki uzun süreli olduğundan bahisle muhtelif zamanlarda şantiyeye gidilerek tetkik ve araştırmaların yapılması gerektği ve defalarca tespit mahalline gidilerek fotoğraf çekilmek suretiyle yapılan tespitlerde sözleşme kapsamı içindeki A-B-C ve D bloklarında yapılması gereken işlerden sadece bodrum katlarındaki kısmının yapıldığını,

sözleşme maddeleri içinde bulunan A-B-C-D blokları normal katlardaki mahallere girilmesine idarece müsaade edilmediğinin yetkililerce ifade edildiğini ve bu mahallerdeki işlerin yer teslimi yapılmamış olduğundan normal katlardaki montaj ve tesisatın yapıldığının tespit edildiğini ve müvekkil firmanın sözleşme dışı işlerden dolayı 778.182,56-TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, davalının tüm haksız uygulamalarıyla yetinmediğini şantiye alanındaki müvekkiline ait konteyneri içindeki değerli eşya ve evraklarla birlikte alıp götürdüğünü,

müvekkili tarafından davalının tüm şantiyelerinin araştırıldığnı ve 24/07/2013 tarihinde davalıya ait İstanbul'un dış bölgesindeki bir şantiyede konteynerin bulunduğunu ve tutanak tutulduğunu, müvekkilinin davalıdan yaklaşık 800.000,00-TL alacaklı olmasına rağmen sözleşmenin haksız olarak feshedildiği halde davalı borcunu ödemek yerine müvekkilini baskı ile sindirmek gayreti içinde olduklarını, davalı tarafa teminat olarak verilen çekin vade kısmı doldurulmadan verildiği halde davalı tarafça tarih atılarak davalarından birkaç gün önce bizzat davalıya tarafça bankaya ibraz edilerek tahsil edilmek istendiğini,

müvekkilinin davalıya hiçbir borcu bulunmadığı gibi taraflar arasındaki sözleşme kapsamında müvekkil yüklendiği ve kendisine teslimi yapılan tüm edimleri yerine getirdiğini, sözleşme kapsamında üstlendiğinin haricinde yaklaşık 800.000,00-TL tutarında ilave iş yaptırıldığını, müvekkilinin sözleşme kapsamında üstlendiği tüm işleri fazlasıyla yerine getirildiğini, davalının müvekkiline en az 778.182,55-TL borcunun bulunduğunu beyanla ... A.Ş. ...

Şubesi 4491475 çek nolu 70.000,00-TL bedelli çek dolayısıyla müvekilinin davalıya borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Davalı vekili; taraflar arasında mekanik tesisat işlerinin yapımı konusunda sözleşme imzalandığını, sözleşmenin uygulanmasına yönelik olarak hiç bir ifadenin yer almadığı sadece soyut bazı olayların olduğunun iddia edildiğini, iddia edilen olayların ise sözleşme hükümleri doğrultusunda hiç değerlendirilmediğinin tespit edildiğini, davacının hak ediş olarak sunduğu belgelerde hak ediş olmayıp sadece tutanak olduğunu, bu belgelere ilişkin beyan ve haklarını saklı tutuklarını, aslolan müvekkili tarafından düzenlenen ve idareye verilen hak ediş olduğunu, müvekkili davacıya ödeme yapmamak amacıyla bahane aradığı iddiasının doğru olmadığını,

bu zamana kadar 600.000,00-TL üzerinde ödeme yaptığını ancak sözleşme ile yüklendiği edimlerini yerine getirmemesi ve davalı firmayı idare karşısında zor durumda bırakması sebebiyle sözleşme hükümleri doğrultusunda çeşitli kereler noterden gönderdiği ihtarnameler ile sözleşme hükümlerine uyması,

süreleri geçmiş olmasına rağmen işi tamamlaması kendisine ihtar edildiğini, davacı firmanın çeşitli bahanelerle işi tamamlamadığını yeteri kadar personeli iş yerinde bulundurmadığını, bizzat kendilerinin yaptırdığı tespit sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile girelemediği iddia edilen bölümlerin klima tesisat işlerini yapmış ve şimdi parasını talep ettiğini, davacının buralarda para tutan imalatlarının bir kısmını yaparak kendisine kâr sağladığını ancak kalan işleri çeşitli bahaneler ile yaparak kurtulma peşinde olduğunu,

davacının sözleşme hükümlerine aykırı davranması sebebiyle İstanbul 11. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/31 D.iş sayılı dosyası ile tespit yaptırıldığını, tespit sonrası düzenlenen rapor ile işi %30 oranında yapıldığının tespit edildiğini, yapılan ve yapılmayan işlerin liste halinde belirlendiğini, davacını yer teslimen ve girilemeyen bölümlere ilişkin iddialarının doğru olmadığının idare,

müşavir ve firma şantiye kayıtları doğrultusunda ortaya çıkacağını belirterek fazlaya ve diğer konulara ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın reddine karar verilmesi talebinde bulunduğu görülmüştür.

Birleşen Ankara 12. ATM'nin 2014/69 esas sayılı dosyasında;

Davacı vekili.

İstanbul Sismik riskinin azaltılması ve acil durum hazırlık projesi (İSMEP) Kamu İdari Binaları Güçlendirme ve Onarım inşaatı İstanbul Emniyet Müdürlüğü inşaatlarının mekanik tesisat işlerinin yapımı konusunda davalı ile anlaşıldığını, müvekkilinin kendisine yapılan yer teslimi neticesinde sözleşme gereği yüklendiği edimlerden işverenin müvekkilinin çalışacağı hale getirerek teslim ettiği işlerin tamamını yerine getirildiği gibi sözleşme dışı bir çok işi de davalının onayı ve talebi ile yerine getirildiğini, ancak müvekkilinin sözleşme ile yüklendiği işlerin büyük bir kısmını müvekkile yer teslimi yapılmaması nedeniyle yapılamadığını,

dolayısıyla davalının ön çalışmasını bitirip yeri müvekkiline teslim etmeden müvekkilinin çalışma yapıp işi bitirmesinin fiilen mümkün olmadığını, emniyetin güvenlik uygulaması gereği müvekkili personelinin çalışacak birimlere girebilmesinin tek yolu giriş izin belgesi almadığını,

giriş izin belgesinin işveren olarak idareden alınmasının davalıya ait bir yükümlülük olup giriş izin belgesinin müvekkiline teslim edilmeyen kısımlar için müvekkilinin çalışma yapmasının da beklenemeyeceğini belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin 778.182,55-TL alacağının 10/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davalı vekili; davacı vekilinin dilekçesinde belirttiği üzere taraflar arasında mekanik tesisat işlerinin yapımı konusunda sözleşme imzalandığını, ancak dilekçesinin incelenmesinde sonucu sözleşmenin uygulanmasına yönelik olarak hiç bir ifadenin yer almadığı sadece soyut bazı olayların olduğunun iddia edildiğini, iddia edilen olayların ise sözleşme hükümleri doğrultusunda hiç değerlendirilmediğini, davacının iddiaları karşısında öncelikle taraflar arasındaki sözleşmenin ilgili hükümlerinin davacının delil listesinde hak ediş olarak sunduğu belgelerin hakediş olmayıp tutanak oldğunu, bu belgelere ilişkin beyan hakkını saklı tuttuğunu,

asıl olanın davalı tarafından düzenlenen ve idareye verilen hak ediş olduğunu, yine davacı tarafından düzenlenerek davalıya verilerek onaylanan hak edişlerin asıl olduğunu, davalının davacıya ödeme yapmamak amacıyla bahane aradığı iddialarının doğru olmayıp, bu zamana kadar 600.000,00-TL üzerinde ödeme yaptığını, ancak sözleşme ile yüklendiği edimlerini yerine getirmemesi ve davalı firmayı idare karşısında zor durumda bırakması sebebiyle sözleşme hükümlerinin süreleri geçmiş olmasına rağmen işi tamamlamasının kendisine ihtar edildiğini, işin tamamlanmadığını,

talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla haksız ve hukuk dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece.

Taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalının asıl işverenden ihale ile aldığı dava dışı İstanbul Emniyet Müdürlüğü binasındaki güçlendirme ve onarım işinin mekanik tesisat bölümünün yapım işinin davacı taşeron tarafından üstlenildiği, taraflar arasında imzalanan 01/11/2011 tarihli " İstanbul sismik riskinin azaltılması ve acil durum hazırlık projesi (İSMEP) kamu idari binaları güçlendirme ve onarım inşaatı" işine ait 975.000,00-TL bedelli sözleşmenin 6. m. gereğince taşeronun Yer Teslim tutanağını imzalamasının ardından 10 gün içerisinde işe başlayacağı, iş süresinin 300 gün olarak kararlaştırıldığı,

sözleşme kapsamında davacı alt yüklenici tarafından davalı asıl işverene 70.000,00-TL teminat verildiği, davalı tarafından kısmi ödemede bulunulduğu, ancak ek işler dolayısıyla sözleşmede belirtilen sürede işin tamamlanarak teslim edilemediği ve davalının tek taraflı olarak sözleşmeyi feshettiği, dosyamızda istinaf kaldırma ilamından sonra alınan ve çelişkileri giderici nitelikte olmakla Mahkememiz'ce de denetime elverişli görülen bilirkişi heyeti ek raporunda davalı asıl işverenin alt yükleniciye ödediği toplam tutarın 700.982,67-TL olduğu,

davacı alt yüklenicinin anılan bilirkişi raporunda da benimsenerek yapılan hesaplamalara göre sözleşme konusu asıl iş kapsamında yaptığı imalatlarının toplam bedelinin 507.554,45-TL olduğu, sözleşme haricinde yaptığı imalatların toplam bedelinin ise.

961.702,16-TL olduğu, bu durumda yapılan toplam imalat tutarının 1.439.916,54-TL olup taraf Şirketlerin ticari defterlerinde kayıtlı olan ve tarafların kabulünde olan davalı tarafından davacıya ödenen bedeller ile stopaj kesintisi ve SGK kesintisi toplamı olan 700.982,67-TL tenzil edildiğinde geriye davacının davalıdan talep edebileceği bakiye hak ediş alacağının 738.933,87-TL olduğu, öte yandan her ne kadar davalı işveren tarafından davacının kendi düzenlediği 2. hak edişteki düzeltmeyi de kabul etmediklerini, buradaki düzeltme öncesi 44.738,31 TL'lik ödeme kesintisinin de hesaptan düşülmesi gerektiği ve ayrıca davacının teminatı %5 ceza +3.

Kişilere yaptırılan işlerin fark bedelinin cezası karşılığının hesaplanarak davacının alacağından mahsubu talep edilmiş ise de; davacı tarafından yapıldığı tespit edilen tüm ilave işler ile ilgili olarak davalı şirket yetkili çalışanlarının tanzim edilen tutanak ve ataşmanlarda imzasının mevcut olduğu da dikkate alındığında; davacı taşeron tarafından yapılan 2. Hak edişteki düzeltmenin yapılan imalatlar ve taraflar arasındaki düzenlenen tutanaklar ve ilave işlerin kapsamı ile uyumlu olduğu,

bu durumda davalının sözkonusu hak edişteki düzeltme öncesinde davacının hak edişinden yaptığı 44.738,31-TL'lik ödeme kesintisinin geçerli hukuki bir dayanağı bulunmadığından, davacının nihai hak ediş alacağı olarak tespit edilen miktardan mahsup isteminin de yerinde ve haklı olmadığı, dosya kapsamında sözleşmenin ek işler dolayısıyla sözleşmede belirtilen sürede işin tamamlanarak davalıya teslim edilemediği ileri sürülerek davalı yan tarafından tek taraflı olarak feshedilmiş ise de;

ancak toplanan deliller ve dosyamıza sunulan bilirkişi raporları ile ortaya konulduğu gibi davalı tarafından davacı alt yükleniciye işi kararlaştırılan sürede ifa edebilmesi için iş yerinin tesliminin tam olarak zamanında yapılmadığı gibi sözleşme dışı ilave işlerin yapılması için gerekli ve yeterli süre uzatımının da davacıya verilmediği sabit olmakla; davalı tarafından sözleşmenin feshinin haklı bir sebebe dayanmadığı, bu durumda ise;

sözleşmeyi tek taraflı olarak ve haksız yere feshettiği anlaşılan davalı lehine davacı alt yüklenici aleyhine davacı tarafından davalıya verdiği teminat ile teminatı %5 oranındaki gecikme cezası ile 3. Kişilere yaptırıldığı ileri sürülen sözleşme konusu işlerin fark bedelinin (nama ifa) bedelinin davacının hesaplanan hak ediş alacağından mahsup talebinin de hukuki dayanaktan yoksun olup reddi gerektiği,

asıl dava konusu iadesi talep edilen çek nedeni ile -sözleşme kapsamında edimini ifa ettiği sabit olan sözleşmenin davalı tarafından haksız yere tek taraflı feshi nedeni ile- davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile davacı alt yüklenici şirkete çekin iadesi koşullarının oluştuğu ve birleşen davanın ise; davacının istinaf aşaması sonrasında alınan bilirkişi raporunda hesaplamaya konu 738.933,87-TL ile sınırlı olarak kısmen kabulü gerektiği kanaatine varılmakla; asıl davanın kabulü ile;

davacı tarafından davalıya teminat çeki olarak verilen dava konusu çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çekin davacıya iadesine, birleşen dava dosyasında ise; dava konusu 738.933,87-TL hak ediş alacağının davalıya tebliğ edilen noter ihtarnamesinin tebliğinden sonra verilen 7 günlük sürenin bitimiyle birlikte TBK 118.m. gereğince davalının temerrüdünün oluştuğu 12/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sözleşme imzalandıktan sonra ihale konusu işlerin bir kısmında azalmaya, bir kısmında artışa gidildiğini, bu işlerin idarenin mekanik tesisat işleri mukayeseli keşif özetinde ayrıntılı yer aldığını, davacının iddia ettiği cins ve miktarda iş artışı olmadığını, davacının tek taraflı ilave malzeme imalat ve montaj tesisat işleri evrakını hazırladığını, sözleşme kapsamındaki bazı azalmaların dikkate alınmadığını, davacının aynı işler için mükerrer alacak çıkardığını, fesih tarihi itibariyle bodrum kat mekanik tesisat işleri ve jet fan işlerinde eksik bulunduğunu,

bu eksiklerin tespit raporu ile belirlendiğini, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, davacının sözleşme kapsamında yaptığını iddia ettiği iş tutarının 507.554,45 TL olup, bu kadar da iş yapmadığını, davacının sözleşmedeki 18 kalem işten 11'ini yapmadığını kabul ettiğini, davacının fesih tarihinden sonraki işleri yapmış olmasının mümkün olmadığını, idarenin geçici kabul eksiklerindeki işleri davacının yapmadığını, eksik bırakılan işlerin tespit raporundaki fotoğrafla da sabit olduğunu, bodrum katta, kazan dairesindeki iş azalışlarının dikkate alınmadığını,

%5 oranındaki tamamlama işlerinin pursantajının da davacı alacağından mahsup edilmesi gerektiğini, davacı sözleşmedeki işleri tamamlasaydı dahi 507.554,45 TL alacağının olmayacağını, davacının sözleşme dışı iş yapmadığını, itirazlarının tartışılmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini, davacı tarafın hazırladığı ve müvekkilin imzası bulunmayan belgeleri kabul etmediklerini, mahkemenin kabulünün doğru olması halinde davacının yaptığı imalat bedelinin kdv tevkifatsız 655.940,60 TL olabileceğini, sözleşmenin feshinin haklı olduğunu, fesihten kaynaklı alacaklarının davacı alacağından mahsup edilmemesinin hatalı olduğunu,

davacının girişinde problem yaşamadığını iddia ettiği bodrum katta dahi işleri süresinde yapmadığını, fesih nedeniyle teminatı %5 ceza, 3. Kişilere yaptırılan işlerin fark bedellerinin mahsup edilmesi gerektiğini, 44.738,31 TL'lik kesintinin davacının kabulünde olduğunu, bu bedelin de hesapta dikkate alınması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve asıl ve birleşen davanın reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit/ alacak istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece Mahkemesinin 2014/839 Esas-2019/768 Karar sayılı kararının Dairemizin 08/03/2022 tarih,2020/988 Esas, 2022/193

Karar sayılı ilamı ile kaldırılması üzerine Mahkemece Dairemiz kararı doğrultusunda inceleme ve değerlendirme yapılarak yeniden karar verilmiştir.

Mahkemece, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilerek yasal düzenlemelere uygun ve isabetli gerekçeyle karar verilmiş olduğu, davalı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzenine ilişkin hususlar dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin asıl ve birleşen dosya yönünden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Katip ... · ✍e-imzalıdır