Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2025/111 K.2025/173

(İnceleme Aşamasında / Duruşmasız) (HMK. 353/1-b.1 Maddesi Uyarınca Başvurunun Esastan Reddine)

ESAS NO : 2025/111

KARAR NO : 2025/173

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... ... ÜYE : ... ... ÜYE : ... ... KATİP : ... ...

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ANKARA 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 22/10/2024

NUMARASI

2023/261 Esas - 2024/579 Karar

DAVACILAR

VEKİLİ

MÜTEVEFFA

MİRASÇILARI

DAVACI

DAVANIN KONUSU

Eser Sözleşmesine Dayalı Alacak

KARAR TARİHİ : 20/02/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 20/02/2025

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;

İDDİA

Davacı vekili; ... parseldeki arsa üzerinde fabrika inşaatının yapımı konusunda arsa sahipleri olan ..., ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Plastik Ambalaj ve Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti. ile yüklenici ... Müh. İnş. Proje Taah. San. Tic. Ltd. Şti. 25.11.2015 tarihli inşaat yapım sözleşmesi akdedildiğini, davalı ... Yatırım Gayrimenkul İnş. Pey. San. Tic. A.Ş.’nin de yüklenici ... Müh. İnş. Proje Taah. San. Tic. Ltd.

Şti.’nin taşeronu olarak müvekkilleri ile fabrika inşaatının betonarme demir ve kalıp vs. işi için 01.10.2015 tarihinde toplam 810.000,00TL tutarındaki iş için anlaştığını, bu anlaşma nedeniyle müvekkilleri tarafından 05.10.2015 keşide tarihli 810.000,00 TL tutarlı bononun davalı ... Yat. Gayrimenkul İnş. Pey. San. Tic.

A.Ş yetkilisi ...'ya teminat olarak verildiğini, bu bononun halen ...'da olduğunu, taraflar arasındaki anlaşmaya göre m3 birim fiyatının 90,00 TL olduğunu, müvekkillerinin, öncelikle; grobeton temel altı betonlarını yaptığını, sonrasında inşaatın demir işçiliklerini, perde kalıp işçiliklerini perde beton işçiliklerini yaptığı, devamında kolon (betonarme) kalıp işçilikleri kolon demir işçilikleri ve kolon beton işçiliklerini yaptığını, tüm bunlara ilaveten şantiye kurulumu konteynırlarının yerleşmesi için altlarının betonlarını, yemek çadırlarının altının hazırlanmasını,

şantiye sahasının hazırlanması diğer şantiyelerden gelen kullanılmış malzemelerin istiflenmesi, kullanıma hazır hale gelmesi vs diğer işleri de yaptığını, arsa sahipleri ile ana yüklenici ... Müh. İnş. Proje Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ve taşeron davalı ... Yat. Gayrimenkul İnş. Pey. San. Tic.

A.Ş yapımı taahhüt edilen fabrika inşaatı işini durdurduklarını, fabrikanın yapımı konusunda dava dışı arsa sahipleri ile ana yüklenicisi ve davalı dahil diğer taşeronların arasındaki ihtilaflardan kaynaklanan sorunlar nedeniyle müvekkillerinin mağdur olduğunu, müvekkillerine sözü edilen işler nedeniyle ve iş yapım sürecinde davalı tarafça kısmi ödemeler yapıldığını, yapılan işlerin bedellerinin tamamının hala davalı tarafça ödenmediği, müvekkillerin işlerini yapmalarına karşılık davalı ...

A.Ş’nin yapılan işlerin kalan bedellerini ödemeye yanaşmadığını, bunun üzerine müvekkil tarafından, davalı ...

A.Ş. aleyhine yaptıkların işler nedeniyle bakiye alacakları için Ankara 32.İcra Müdürlüğünün 2016/13470E. sayılı dosyası ile 20.06.2016 tarihinde icra takibi yapıldığını, borçlu-davalının, icra takibine itiraz ettiğini, KahramanKazan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/116 D.iş sayılı dosyası ile de dava konusu işler ile ilgili tespit yapıldığını, müvekkillerinin yaptığı işlerden ve tespitten sonra dahi söz konusu fabrika inşaat sahasında arsa, ana yüklenici veya davalı taşeron tarafından hiçbir inşaat işi yapılmadığını, buna ilişkin CD kayıt ve resimlerinin ekte olduğunu ileri sürerek, her türlü fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla;

... parseldeki fabrika olarak yapımı nedeniyle müvekkillerinin tüm işlerden hak ettikleri 179.640,00TL'nin 20.06.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Kahraman Kazan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/116 D.İş sayılı tespit dosyası ile yapılan tüm yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili; gerek sözleşme ilişkisi gerekse de sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince, davanın müvekkili husumeti ile değil, dava dışı ... Mühendislik İnş. Proje Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... ile ... ... Gıda San. Tic. Ltd. Şti ve ... Plastk Ambalaj ve Paz. San. Tic. Ltd.

Şti. husumeti ile görülmesi gerektiğini, davacıların kendilerine yapıldığını iddia ettikleri ödemeler dava konusu işle irtibatlandırılmaya çalışılsa da davacılar ile davalı arasında imzalandığı iddia edilen sözleşmenin davaya konu endüstriyel tesis için gerekli ruhsatların alınmaması nedeniyle yürürlüğe girmediğini, taraflar yönünden sonuç doğurmadığını, davacıların, dava dışı yüklenici ... Mühendislik İnş. Proje Taah. San. Tic. Ltd.

Şti. ile anlaşma yaparak tesisin beton ve kalıp işlerini ... Şti. hesabına yaptığını, nitekim bu amaçla davacıların, ... Şti. ile hizmet sözleşmesi akdederek onun işçileri olduğu ve çalışmalarına ... Şti. işçisi olarak devam ettiklerini, esas itibarı ... Şti'nin alt yüklenicisi olan davacıların, ... Şti. ile aralarındaki bu ilişkiyi (eser sözleşmesi ilişkisini) hizmet sözleşmesi ile perdeleyerek çalışmalarına devam ettiklerini, bu süreçte davalı şirket, ...

Şti. ile arasındaki sözleşmenin ifası kapsamında iskele, işçi konteyneri, kolon demiri, hasır demiri gibi malzemeleri temin etmekle yetindiğini, dava dilekçesinde belirtilen icra takiplerinin davalı tarafından ... Şti.'ne karşı başlatılan takipler olmadığını, söz konusu takiplerin ...

Şti.'nin üçüncü şahıslara olan borçları ile ilişkili olup, bu takipler ile davalıya ait malzemelerin haczedildiğini, davacıların iddialarında haklı oldukları kabul edilse dahi, alacaklarını davalıdan talep etmelerinin hukuken mümkün olmadığını, zira davacıların yaptıklarını iddia ettikleri imalatların bedellerinin davalıya ödenmediğini, her şeyden evvel iddia edilen imalatların, dava dışı arsa sahiplerine ait olduğunu, gerek arsa sahipleri ve gerekse de ...

Şti. tarafından davalıya bir ödeme yapılmadığı için zenginleşme söz konusu olmadığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre. "Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davacı taşeron, davalı alt yüklenicidir.

Mahkememizce davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi akabinde davacılar vekilinin kararı istinaf etmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince özetle öncelikle davacıların tacir sıfatını haiz olup olmadıkları ve buna bağlı olarak görev hususunun irdelenmesi gerektiğini, öte yandan taraflar arasında sözleşme imzalanmakla sözleşme ilişkisinin kurulup yürürlüğe girmiş olduğunu, davacıların sözleşme tarihinde bir başka şirketin işçisi konumunda olmalarının, davalıya husumet yöneltilemeyeceği sonucunu doğurmayacağını,

bu nedenle mahkemenin görevli olduğunun anlaşılması halinde tarafların delilleri toplanılarak işin esasının incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.

Mahkememizce, BAM kaldırma ilamı doğrultusunda öncelikle davacılar hakkında tacir araştırması yapılmış olup yapılan araştırma kapsamında Dikimevi Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 17/07/2023 ve 07/08/2023 tarihli cevabi yazı ve ekleri nazara alındığında davacılardan ...'ın bilanço hesabı esasına(birinci sınıf) göre defter tuttuğu ve uyuşmazlığa konu dönemde tacir olduğu anlaşılmıştır. ... yönünden yapılan araştırma kapsamında ise, adıgeçenin sicil müdürlükleri nezdinde ticari işletme kaydına veya tacir kaydına rastlanılmadığı,

Yalıhüyük Mal Müdürlüğü cevabi yazısında göre de adı geçenin 20/07/2016-24/10/201 tarihleri arasında diğer ücretli kaydının bulunduğu, ilgili kaydın ticari kazanç teşkil etmediği, ilgili kolluğa yazılan müzekkereye istinaden tanzim edilen araştırma tutanağı kapsamında da özetle adıgeçenin çiftçi olduğunun bildirildiği görülmekle, ...'ın tacir sıfatını haiz olmadığı anlaşılmıştır.

Bam kaldırma ilamı doğrultusunda yapılan tacir araştıması kapsamında davacılardan ...'in tacir sıfatını haiz olmadığı kanaat edilmiş ise de, diğer davacı ...'in tacir sıfatını haiz olduğu görülmekle, davacılar arasında adi ortaklık ilişkisi bulunduğuna dair bir ileri sürüş bulunmamakla birlikte uyuşmazlığa konu sözleşmeyi yüklenici olarak birlikte imzaladıkları, davayı da yine birlikte açıkları, böylece tüm taraflar ve talepler açısından birlikte açılan eldeki davanın yine tefrik edilmeksizin özel görevli mahkemede birlikte görülmesi gerektiği anlaşılmakla, mahkememizin açılan davada görevli olduğu kanaat edilerek işin esasına geçilmiştir.

Mahkememizin görevli olduğunun tespit edilmesi akabinde, Bam kaldırma ilamı doğrultusunda uyuşmazlığın esasının incelenmesi bakımından davacı ...'ın ticari defter ve kayıtları da (5 adet klasör içerisinde davacı vekili tarafından fiziken ibraz edilmekle) dosyamı arasına alınmış böylece taraf defterleri ve delilleri incelenerek, dosya kapsamında daha önce alınan bilirkişi raporuları da irdelenerek davacı yanın alacak iddiasına ilişkin tespit ve hesaplama yapılmak üzere dosyanın bir inşaat bilirkişi, bir mali müşavir ve bir Ticaret/borçlar mevzuatından(eser sözleşmelerinden) kaynaklanan nitelikli hesap uzmanı bilirkişilerden oluşturulacak bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiştir.

Dosyamız kapsamında mali müşavir, inşaat mühendisi ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişiler tarafından (kaldırma ilamı sonrasında) birlikte tanzim edilen 28/08/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;" Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinin 22.05.2012 tarih ve 8073 sayılı gazetesinde, 314498 sicil numaralı ...-...

İnşaat, tacir olarak ilan edilmiş olunması, Gelir İdaresi Başkanlığı Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Dikimevi Vergi Dairesi Müdürlüğü 07.08.2023 tarih ve 324996 sayılı yazısında.

2014 ve 2015 Yıllık Gelir Vergisi beyannamelerinde 1.sınıf Bilanço esasına göre defter tuttuğu ve yazınızda belirtilen hususlara göre tacir olduğunun ifade edilmesi, Davacı ...'ın tacir olduğunun belirtildiği, Ancak müteveffa ...'ın “diğer ücretli” olarak kaydının bulunduğu ve ticari kazanç elde etmediğinin Yalıhöyük Malmüdürlüğü tarafından bildirildiği, Davalı kayıtlarında ise, davacının düzenlemiş olduğu 20.000,00 TL'lik fatura ve 90.000,00 TL'lik çek ödemesinin yer aldığı,

Davalı yanca 05/11/2015 tarihli sözleşme ile davacı yan tarafından üstlenilen işlerin, başkası tarafından yapıldığına ilişkin bir kayıt sunulmadığı ve 90.000,00-TL. lık ödeme kaydının davalı defterleriyle tespit edilmesiyle, âkdi ilişkinin davalı kayıtlarıyla tevsik edildiği nazara alınarak, işin davacı yanca yapıldığı kanaati hasıl olduğu, Kahramankazan Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/116 D.iş sayılı dosyasında 15.01.2017 tarihli raporda yapılmış imalat bedelinin 345.473,82 TL olduğunun tespit edildiği ve davalı tarafından 90,000,00 TL'lik ödeme yapılmış olduğu,

Bu durumda, davacı yanın alacağının 345.473,82 - 90.000,00 - 255.473,82-TL olarak hesaplandığı" hususları belirtilmiştir.

Raporun denetime elverişli hazırlandığı, toplanılan diğer delillere ve dosya kapsamına uygun düştüğü, yine istinaf ilamında değinilen hususları kapsadığı, rapora karşı ileri sürülen itirazların ise yerinde olmadığı anlaşılmakla rapor hükme esas alınmıştır.

Eldeki uyuşmazlıkta gerek dosya kapsamına gerekse istinaf ilamındaki açık tespitler nazara alındığında, taraflar arasında geçerli bir sözleşme ilişkisinin kurulduğu ve yürürlüğe girdiği görülmüş olup yine aralarındaki akdi ilişkinin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

Eser sözleşmelerinde işin tamamlanarak teslim edildiğinin ispatı yükleniciye, iş bedelinin ödendiğinin ispatı ise iş sahibine düşer. Bu bağlamda, faturanın tek başına fiili imalatı yahut teslim olgusunu kanıtlamaya yeterli olmadığı, yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi için eseri sözleşme ve ekleri ile fen ve tekniğine uygun olarak tamamlayıp iş sahibine teslim ettiğini ayrıca kanıtlaması gerektiği, yerleşik yargı kararlarıyla kabul edilmiştir. Nitekim Yargıtay 15. HD. 2014/117 E. 2014/1565 K. 05.03.2014 T ilamında: "Eser sözleşmesinden doğan ihtilaflarda yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi için eseri sözleşme ve ekleri ile fen ve tekniğine uygun olarak tamamlayıp iş sahibine teslim ettiğini kanıtlaması zorunludur" denilmiştir.

Bununla birlikte akdi ilişki ve işe başlandığı ihtilaflı değil ise aslolan işin sözleşmeyi akdeden yüklenici tarafından yapıldığıdır. Bu yüklenici lehine bir karine niteliğindedir. (Bkz. Yaşar Engin Selimoğlu, İstisna(Eser) Söz. 1. Baskı sf. 78)

Anlatılan ilkeler ışığında somut olay ele alındığında; Davalı yanca 05/11/2015 tarihli sözleşme ile davacı yan tarafından üstlenilen işlerin, başkası tarafından yapıldığına ilişkin bir kayıt sunulmadığı ve 90.000,00-TL lik ödeme kaydının davalı defterleriyle tespit edilmesiyle, âkdi ilişkinin davalı kayıtlarıyla tevsik edildiği nazara alınarak, yukarıda değinilen karine de gözetilerek işin davacı yanca yapıldığı değerlendirilmiştir. Yine hükme esas alınan bilrikişi raporu ve tespit dosyası kapsamında tespit edilen 345.473,82 TL'lik imalat karşılığında 90,000,00 TL'lik ödeme yapılmış olduğu, neticeten 255.473,82 TL alacak bulunduğu" gerekçesi ile, davanın kabulüne, 179.460,00 TL'nin 20/06/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline dair karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yerel mahkemece hükme esas alınan 28/08/2021 tarihli bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, bu raporun dosya kapsamında daha evvel alınan raporlar ile çelişkili olduğunu, raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmeden dosyanın karar bağlanmasının doğru olmadığını, raporda bahsedilen davacı müteveffa ...'ın ticari defterleri ile davalının kayıtlarında yer verilen kalıp - demir işçiliği muhteviyatlı fatura, ödeme ve çeklerin dava konusu iş ile ilgili olmadığını, davacının elinde bulunan ikinci el kalıp malzemelerin satın alınmasına ilişkin olduğunu,

bilirkişilerce müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarında yapılan incelemede Kazan şantiyesi ile ilgili herhangi bir işçilik giderinin görülmediğini, taraflar arasında aktedilen sözleşmenin 05/11/2015 tarihli olduğunu, ancak davacının imzasız, onaysız hakedişlerinin sözleşmeden bir ay önce 05/10/2015 tarihli olduğunu, dolayısıyla bu hakedişlerin dava konusu sözleşme ile ilişkilendirilmesinin mümkün olmadığını, yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın isabetli olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Davacılar taşeron, davalı şirket alt yüklenici, dava dışı Som çelik Ltd. Şti. yüklenici, Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş olup, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir.

Başkan ... · E-imzalıdır Üye ... · E-imzalıdır Üye ... · E-imzalıdır Katip ... · E-imzalıdır