Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi E.2025/118 K.2025/188

Taraflar arasında yargılaması yapılan Menfi Tespit(Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacılar vekili;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Ankara 27. İcra Müdürlüğü'nün 2016/24419-24420 E. sayılı dosyaları ile birlikte, ...

Sitesinin eski yönetim tarafından borçlandırıldığını, borçlandırıcı işlemin kambiyo senedi ile yaptırılmış olup, senet üzerinde eski yönetici ...'ın imzası bulunduğunu, takibin yönetim adına yapıldıktan sonra site maliklerinin tamamının dosyaya borçlu olarak kaydedildiğini, eski yönetici ...'a böyle bir borçlandırmaya ilişkin site karar defterinde yetki verilmeksizin sitenin borç altına sokulduğunu ve site yönetiminin mağdur edildiğini, müvekkillerinin dosyaya hukuksuz bir şekilde borçlu olarak eklendiğini, müvekkillerinin bazılarından tahsilat yapıldığını, bazılarının evlerine ve arabalarına haciz işlemi yapıldığını,

eski yöneticiler ve denetçiler hakkında Ankara Batı 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/451 E. Sayılı dosyası ile dava açıldığını ve ...'ın cezalandırıldığını ifade ederek Ankara 27. İcra Müdürlüğü'nün 2016/24419-24420 E. sayılı dosyalarında müvekkillerinin borçlu olarak rastgele eklenip çıkarıldığı için borçlu olmadıklarının tespitine ve yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

İşbu davanın bir kısım davacılar bakımından temeli istirdat talebine ilişkin olup, istirdat davaları 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğundan işbu davanın süresi içerisinde açılmamış olduğunu, davacılar tarafından “Ankara 27. İcra Müdürlüğü'nün 2016/24419-24420 E. sayılı dosyalarında müvekkillerinin borçlu olmadığının tespiti ve haksız açılan takibin iptali” talepli açılan bu davanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın açılmasında herhangi bir hukuki yararın da bulunmadığından davanın reddinin gerektiğini, davacıların icra dosyasında borçlu gözükmediğini,

icra dosyasında borçlu gözükmeyen davacıların mahkeme kararıyla borçlu olmadıklarının tespit edilmesi talebinin hukuki yarar ve mantıktan uzak olduğunu, davacılar vekili dava dilekçesinde işlemlerin yolsuz olduğunu iddia etmişse de bu durumun gerçeğe aykırı olduğunu, zira Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/664 E. sayılı dosyası ile açılan davanın gerekçeli kararı dayanak gösterilerek borçlu kayıtlarının silinmesi için iyi niyetle icra dosyasına talepte bulunulduğunu ve icra müdürlüğü tarafından emsal karar sebebiyle taleplerinin kabulüne karar verilerek davacıların borçlu kayıtlarının silinmiş olduğunu,

aslında bir kısım maliklerin haksız olmalarına rağmen Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/664 E. sayılı dosyası ile açılan davanın gerekçeli kararında yöneticinin bina malikleri adına senet düzenleme yetkisi olmadığı için davanın kabul edildiğini, zira esasen kat maliklerinin borçlu olduğunu, çünkü binalarının mantolama işlemi nedeniyle menfaat elde etmiş olduklarını, ancak usule uygun olmadığı için borçlu olmadıklarına karar verildiğini, bu yönüyle işbu davanın açılmasının iyi niyet kurallarıyla da bağdaşmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; Ankara 27. İcra Müdürlüğünün 2016/24420 ve 2016/24419 esas sayılı dosyalarına konu senetlerin, dava dışı ... tarafından ... Sitesi Yönetimi kaşesi kullanılarak keşide edildiği, 5.000,00'er TL bedelli toplam 13 adet senet nedeniyle kat maliklerine başvurulduğu ancak, ...'ın kambiyo taahhüdünde bulunması için özel yetkisinin olmadığı anlaşıldığından davacı olan kat maliklerinin senetler nedeniyle davalıya borçlu olmadığı, dava dışı ...'ın şahsen sorumlu bulunduğu gözetilerek davanın kabulüne, şartları oluşmadığından ve kötüniyetle takip başlatıldığı ispatlanamadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; bir kısım davacılar yönünden davanın temlinin istirdata dayalı olduğunu, 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, 11 davacı yönünden davanın reddinin gerektiğini, davacılar icra dosyasında borçlu görülmediğinden dava açmakta hukuki yararları olmadığını, Ankara Batı ATM'nin emsal 2018/664 Esas sayılı dosyasında verilen karardan sonra davacı kayıtlarının talepleriyle icra dosyasından silindiğini, davacıların esasen mantolama işinden dolayı borçlu olduğunu, ödeme yapanların ödemelerinin dosyaya iade edildiğini,

borçlu kayıtları silindikten sonra davacılar adına icra dosyasına vekaletname sunulduğunu, icra dairesi sistemindeki hata nedeniyle bazı davacıların borçlu kayıtlarının silinmediğini, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, davanın kötüniyetle açıldığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacılar vekili katılma yoluyla istinaf başvuru dilekçesinde özetle; icra müdürlüğünde yapılan borçlu kayıtlarının usulsüz olduğunu, dava açmakta hukuki yararlarının bulunduğunu, müvekkilleri lehine ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu belirterek davalı tarafın istinaf başvurusunun reddi ile talepleri doğrultusunda kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

1- Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun'un amaç başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı; kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarının koruyucu, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı, tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemleri almak, tüketicilerin kendilerinin koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konulardaki politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmelerini teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.

Tanım başlıklı 3. maddesinin (1) sağlayıcı. Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla tüketiciye hizmet sunan ya da hizmet sunanın adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi, (k) Tüketici. Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişiyi, (1) Tüketici işlemi.

Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzer sözleşmeler de dahil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi." düzenlemeleri bulunmaktadır.

Bir hukuki işlemin tüketici işlemi sayılabilmesi için yukarıda belirtilen tanımlara uygun olması gerekir.

Açıklanan hususlar gözetildiğinde somut olayda, davacıların kat maliki olduğu sitede iş sahibi yönetici (tüketici) ile davalı yüklenici (sağlayıcı) arasında eser sözleşmesi niteliğinde tüketici işlemi bulunmaktadır. Bu kapsamda taraflar arasındaki temel ilişkinin Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında olduğu anlaşılmakla, Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi'nin 2018/3342 Esas, 2019/1069 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere 6502 sayılı Kanun'un 73/1. maddesi uyarınca görevli mahkeme tüketici mahkemesidir.

Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınmalıdır ve görev hususunda kazanılmış hak söz konusu olamaz. İş bu dava bakımından tüketici mahkemesinin görevli olması nedeniyle, mahkemece davanın görev dava şartı noksanlığı sebebiyle usulden reddi ile talep halinde tüketici mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken işin esasına girilerek yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

2- Taraf ehliyeti davada taraf olma yeteneğidir. Medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, davada taraf ehliyetine de sahiptir. Taraf ehliyeti gerçek kişilerde çocuğun sağ olarak doğduğu andan başlayıp yaşadığı sürece devam eder ve ölümle sona erer. Tüzel kişilerin taraf ehliyeti de özel ve kamu tüzel kişilikleri yönünden kanunla belirlenir.

TMK'nın 28. ve HMK'nın 50. maddeleri gereğince dava açıldıktan sonra tarafı olan gerçek kişilerden birisinin ölmesi halinde ölen kişinin taraf ehliyeti sonra erer. Davaya ölen tarafa veya vekiline karşı devam edilemez. Veraset ilamı temin edilip, tesbit edilecek tüm mirasçıların davaya dahil ettirilip, taraf teşkili tamamlandıktan sonra yargılamanın sürdürülmesi gerekir.

Bu husus dava şartı olup, görevi gereği mahkemeler, istinaf halinde Bölge Adliye Mahkemeleri ve temyiz halinde Yargıtay tarafından da kendiliğinden gözetilir (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2018/5606 Esas, 2019/2405 Karar).

Dosya kapsamına alınan nüfus kaydına göre davacılardan ...'ın yargılama devam ederken 18/02/2023 tarihinde vefat ettiği, veraset ilamı sunulmadığı gibi mirasçılarının da davaya katılmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda mahkemece, davacılar vekiline, bu davacı yönünden tüm mirasçılarını gösterir veraset ilamını ibraz etmek üzere yetki belgesi düzenlenerek süre verilmesi, mirasçılarının tamamına usulüne uygun tebligat yapılarak bu şekilde taraf teşkili tamamlandıktan sonra işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.

3- Bir davanın dinlenebilmesi başka bir ifade ile işin esasının incelenebilmesi için gerekli şartlardan birisi de davacının o davayı açmakta hukuki yararının bulunmasıdır. Mahkemece dava şartları bulunup bulunmadığı yargılamanın her aşamasında kendiliğinden araştırılacağı gibi görevi gereği istinaf halinde Bölge Adliye Mahkemesi ve temyiz halinde Yargıtay tarafından da dikkate alınır.

Somut olayda davalı alacaklı vekili tarafından dava tarihinden önce bir kısım davacı borçluların kaydının takip dosyasından çıkartıldığı ileri sürülmüş olmasına rağmen hukuki yarar kapsamında bu iddialar tartışılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

4- Menfi tespit istemi ile açılan davalarda yargılamanın devamı sırasında menfi tespite konu olan alacak karşı tarafa ödenmiş olursa, menfi tespit davası kendiliğinden istirdat davasına dönüşecektir.

Bu kapsamda dava tarihinden sonra takip konusu alacağı ödeyen davacı olup olmadığı araştırılıp tartışılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

5- O halde Mahkemece yapılacak işlem; öncelikle görev yönünden yukarıdaki açıklamalara göre değerlendirme yapılması; dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesi halinde taraf teşkilinin sağlanması, yukarıdaki açıklamalar kapsamında icra dosyalarının kül halinde getirtilmesi, dava tarihi itibariyle davacıların durumunun ve hukuki yararları bulunup bulunmadığının ayrı ayrı tartışılması, menfi tespit talebi istirdata dönüşen davacı bulunup bulunmadığının tartışılması, aralarında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunan davacılar yönünden verilecek kararın kesin olup olmayacağına esas olmak üzere ayrı ayrı uyuşmazlık konusu miktarın belirlenmesi ile ulaşılacak sonuca göre karar verilmesinden ibaret olacaktır.

Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.3,4,6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Başkan ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Üye ... · ✍e-imzalıdır Katip ... · ✍e-imzalıdır