Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2022/1754 K.2024/64

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından süresi içinde ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; 13/01/2020 tarihinde ...’nin sevk idaresindeki aracın tek taraflı olarak kaza yapması neticesinde araçta yolcu olan davacının ağır yaralandığını, kazaya kusuru ile sebebiyet veren aracın ZMSS poliçesinin davalı şirket tarafından düzenlendiğini belirterek şimdilik; 100,00 TL bakıcı gideri, 900,00 TL geçici iş göremezlik tazminatı, 5.000,00 TL daimi iş göremezlik tazminatının sigortaya başvuru tarihinden 8 gün sonrasından itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile sürekli iş göremezlik tazminatı talebini 409.000,00-TL olarak artırmıştır.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davanın kısmen kabulüne, 327.200,00 TL daimi maluliyet tazminatı, 720,00 TL geçici maluliyet tazminatı, 80 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 328.000,00 TL maddi tazminatın (poliçe teminat limiti ile sorumlu olmak kaydıyla) 09/03/2020 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve davalı vekili tarafından ayrı ayrı istinaf edilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilerek toplam maluliyet zararından yani 1.489.259,41-TL’den müterafik kusur indirimi yapılması gerekirken 410.000,00-TL üzerinden (poliçe limitinden) müterafik kusur indirimi yapılarak 328.000,00-TL üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde, davanın açılmasından önce davalı sigorta şirketine eksik evrakla başvurulması nedeniyle davanın öncelikle dava şartı yokluğundan reddi gerektiğini, mahkemece hükme esas alınan kusur raporunun denetime elverişli olmadığını, mahkemece takdir edilen müterafik kusur oranının düşük olduğunu, hükme esas alınan maluliyet raporunun da denetime elverişli olmadığını, hükme esas alınan aktüer raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu ve 1.8 Teknik Faiz uygulanması gerektiğini, davacının geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri tazminatı taleplerine karşı davalının her hangi bir sorumluluğu bulunmadığını,

davacının sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik, bakıcı gideri talepleri olmasına rağmen garameten hesap yapılıp her bir talep için limit içinde kalarak hesap yapılması gerektiğini, dava dilekçesinin kendilerine tebliğinden itibaren yasal faizden sorumlu olunabileceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkemece verilen kararda kamu düzenine aykırılıklar gözetilerek, istinaf edenin sıfatına göre ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak HMK'nın 355. maddesi gereğince yapılan inceleme sonucunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar sebebiyle maddi tazminat istemidir.

Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olduğu anlaşılan davacının içinde yolcu olarak seyrettiği araçla gerçekleşen tek taraflı kazada davacının yaralanması nedeniyle aracın ZMM Sigorta poliçesini düzenleyen davalı şirket aleyhine tazminat istemiyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

1-Türk Hukuku'nda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 48. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.

Öte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi dava şartlarındandır. Bu itibarla mahkemece verilen kesin süre içinde teminat yatırılmaz ise anılan hüküm uyarınca dava şartı eksikliğinden dava reddedilir.

MÖHUK’un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre hâkim, yabancı davacının vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Söz konusu anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan Sözleşme’nin 17 nci maddesinde âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Yine; "Yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları" düzenleyen 5484 Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 88. maddesinde; "(1)Uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler, karşılıklılık şartından muaftır. (2) Başvuru sahibine, başvurusu reddedilen veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilere sağlanan hak ve imkânlar, Türk vatandaşlarına sağlanan hak ve imkânlardan fazla olacak şekilde yorumlanamaz." düzenlemesi getirilmiş ise de; ilgili düzenlemeden aynı Yasa kapsamında, "geçici koruma" kapsamında bulunanların istifade edebilmesi "uluslararası koruma statüsünde" olması halinde mümkün görülmektedir.

Somut olayda, davacı Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olup dosya kapsamından, mahkemece davacının teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5718 sayılı Kanun’un 48. maddesinin ikinci fıkrasında, dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.

Bu sebeple ilk derece mahkemesi tarafından, öncelikle davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, HMK'nın115/2 maddesi gereğince teminatın yatırılması için kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması hâlinde istemin usulden reddine, yatırılması hâlinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı ve davalı vekilinin istinaf sebeplerinin kabulüne, HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına; teminata ilişkin dava şartı değerlendirilerek, bundan sonra davanın esası hakkında karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.