Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2022/2068 K.2024/329

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde.

05/01/2016 tarihinde davacı ...'nun elektrikli bisiklet ile seyir halinde iken, aynı cadde üzerinde arkadan gelen bir aracın davacıya çarparak yaralanmasına sebebiyet verdiğini, akabinde sürücünün olay yerini terk ettiğini, kazanın olduğu tarih olay saatinden bir kaç saat sonra ... plakalı araç sürücüsünün kazaya sebebiyet verdiğini karakola beyan ettiğini, kazaya ilişkin olarak Adana Cumhuriyet Başsavcılığı 2016/1959 sayılı soruşturma dosyasının açıldığını müvekkilinin şikayetçi olmaması nedeni ile karar verilmesine yer olmadığına dair karar verildiğini,

müvekkilinin meydana gelen geçici ve kalıcı iş göremezlik kaybının tazmini için davalı sigorta şirketine başvuruda bulunduğunu ancak cevap verilmediğini, dava açmadan önce arabuluculuk başvurusunda bulunulduğu ancak anlaşmanın sağlanamadığını beyan ederek,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile mezkur kaza nedeni ile müvekkilinin tedavi sürecinde çalışamamasına karşılık geçici iş göremezlik tazminatı olarak 50,00-TL ve müvekkilinde meydana gelen sürekli iş gücü kaybı olarak 50,00-TL olmak üzere toplam 100,00-TL maddi tazminatın davalıdan temerrüde düştüğü tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde. Davacı tarafın, davalı sigorta şirketine başvurusu üzerine kusur ve maluliyetin belirlenmesi için uzmanlardan rapor alındığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla kusur durumuna ilişkin olarak.

2918 sayılı kanunun 106/c-1. maddesinde “motorsuz araçları sürenler motorlu araçları geçiş hakkını vermek zorundadır.” 84/h. “kavşaklarda geçiş önceliğine uymama”, 57/a. “kavşağa yaklaşan sürücüler, kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadır.” hükümlerini ihlal ettiğinden %75 oranında asli kusurlu olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün ise % 25 kusurlu olduğunu, ayrıca sigortalı araç sürücüsünün kusur oranı ve poliçe limiti ile sorumlu olduklarını,

davalı şirket tarafından alınan Adli Tıp Uzmanı ve Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı tarafından düzenlenen raporu dosyaya ibraz ettiklerini, davacının tedavi giderleri ve bakıcı ücreti talebine ilişkin davalı şirketin sorumluluğu bulunmadığını, faizin davanın açıldığı tarihten itibaren yürütülmesini, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davalı tarafından sigortalı bulunan ... plakalı aracın, 05/01/2016 tarihinde bisiklet ile seyir halinde olan davacıya çarpması sonucu davacının yaralandığı, kalıcı bedensel özür oranının %4 olduğu, geçici iş göremezlik süresinin 9 ay olduğu, 3 aylık kısmında ise başkasının bakım ve yardımına ihtiyacı olduğu, kazanın oluşumunda dava dışı sürücü ...'ın %100 oranında kusurlu olduğu, davacının kusurunun bulunmadığı, davacının yaralanması nedeni ile davacının 11.708,91-TL geçici iş göremezlik zararı, 69.558,24-TL sürekli iş göremezlik zararı olduğu anlaşıldığından,

yapılan ıslah da dikkate alındığı gerekçesiyle “Davanın Kabulü ile, 11.708,91-TL geçici iş göremezlik, 69.558,24-TL sürekli iş göremezlik tazminatı olmak üzere toplam 81.267,15-TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine” karar verilmiş; hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemenin hükme esas aldığı bilirkişi raporlarının hatalı ve eksik inceleme içerdiğini, sigortalı araç sürücüsünün asli (%100) kusurlu olduğu şeklindeki görüşün hukuka ve kanuna aykırı olduğunu, kusur raporunun Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden alınması gerektiğini, geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatından müvekkil şirketin sorumlu olmadığını, kabul anlamına gelmemesi kaydıyla kaza tarihinde kullanılmakta olan TRH 2010 Kadın/ Erkek Mortalite Tablosu ve teknik faiz oranı %1,8 dikkate alınması gerekirken prograsif rant yönteminin esas alınmasının doğru olmadığını belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan davalı vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel Mahkeme tarafından davanın kabulüne dair verilen karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamından davacının Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olduğu anlaşılmaktadır.

Türk Hukuku'nda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK)’un 48. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.

Öte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendi uyarınca teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi dava şartlarındandır. Bu itibarla mahkemece verilen kesin süre içinde teminat yatırılmaz ise anılan hüküm uyarınca dava şartı eksikliğinden dava reddedilir.

MÖHUK’un 48 inci maddesinin ikinci fıkrasında ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre hâkim, yabancı davacının vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Söz konusu anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup, anılan Sözleşme’nin 17 nci maddesinde âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Yine; "Yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları" düzenleyen 5484 Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 88. maddesinde; "(1)Uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler, karşılıklılık şartından muaftır. (2) Başvuru sahibine, başvurusu reddedilen veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilere sağlanan hak ve imkânlar, Türk vatandaşlarına sağlanan hak ve imkânlardan fazla olacak şekilde yorumlanamaz." düzenlemesi getirilmiş ise de; ilgili düzenlemeden aynı Yasa kapsamında, "geçici koruma" kapsamında bulunanların istifade edebilmesi "uluslararası koruma statüsünde" olması halinde mümkün görülmektedir.

Somut olayda, davacı Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olup dosya kapsamından, mahkemece davacının teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5718 sayılı Kanun’un 48. maddesinin ikinci fıkrasında, dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.

Bu sebeple ilk derece mahkemesi tarafından, öncelikle davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nden sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, HMK'nın115/2 maddesi gereğince teminatın yatırılması için kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması hâlinde istemin usulden reddine, yatırılması hâlinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf sebeplerinin kabulüne, HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına; teminata ilişkin dava şartı değerlendirilerek, bundan sonra davanın esası hakkında karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.