Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2023/1424 K.2024/1608

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... vekili, davalı ... Sigorta vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş, davalı ...Ltd. Şti. yönünden ilk derece mahkemesi tarafından istinaf harçlarının ihtara rağmen yatırılmadığından bahisle istinaf talebinin reddine yönelik olan ek karara karşı da başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde; davalılardan ...Şti.'nin maliki olduğu, diğer davalı ... şirketine ZMMS ile sigortalı, ...'nin kullandığı aracın ... İli istikametinden ...

İli istikametine seyir halindeyken müvekkillerinden ... ve ...'ın oğulları, diğer müvekkillerinin kardeşleri ...'ın kullandığı araca çarparak ...'ın ölümüne sebep olduğunu, ...'ın her hangi bir kusurunun bulunmadığını, ... ve ...'nın oğullarının maddi desteğinden yoksun kaldıklarını, müvekkillerinden ...'in kardeşlerinin vefatı nedeniyle derin üzüntü yaşadıklarını, davalı ... şirketine başvurunun sonuçsuz kaldığını, arabuluculuk görüşmelerinde de tarafların anlaşamadığını belirterek, ... açısından; şimdilik 900,00TL destekten yoksun kalma tazminatı, 100,00TL defin gideri ve 100.000,00TL manevi tazminatın, ... açısından;

şimdilik 900,00TL destekten yoksun kalma tazminatı, 100,00TL defin gideri ve 100.000,00TL manevi tazminatın, ...açısından. 50.000,00TL manevi tazminatın, ... açısından. 50.000,00TL manevi tazminatın, ... açısından.

50.000,00TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte maddi tazminatlardan davalı ... sigorta limiti ile ve diğer davalı şirket ile birlikte müteselsil sorumlu olmak üzere müştereken ve müteselsilen, manevi tazminatların ise sadece davalı ... Tic, Ltd.

Şti.'nden tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi müvekkili ... açısından; destekten yoksun kalma tazminatı taleplerini 165.286,91TL’ye çıkarttıklarını, ... ve ... açısından; cenaze ve defin giderleriyle ilgili 100,00’erTL olan taleplerini toplamda 700,00TL’ye çıkarttıklarını belirterek,

Sigorta Şirketinin sigorta poliçesi limiti ile sorumlu olması ve temerrüt tarihi olan 11.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlu olması kaydıyla, diğer davalının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sorumlu olması kaydıyla davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde; davalılardan ...'in ...'nden kiraladığı, davalı ...'nin kullandığı ... plakalı araç, ... ili istikametinden ... ili istikametine seyir halindeyken müvekkillerinden ... ve ...'ın oğulları, diğer müvekkillerinin kardeşleri olan ...'ın kullandığı ...plakalı araca çarparak ...'ın ölümüne sebep olduğunu, aynı olayla ilgili aynı nedenlerle aracın maliki ... ve aracı sigorta eden ...

AŞ. aleyhine mahkemenin 2020/102 Esas sayılı dosyası dava açıldığını, dosyanın derdest olduğunu, iki dava arasında hukuki ve fiili bağ olduğundan davanın mahkemenin 2020/102 Esas sayılı dosyasında görülen dava ile birleştirilmesine karar verilerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davacılar ... ve ... için 900,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatı, 100'er TL defin gideri, 100.000,00'er manevi tazminatın, davacılar ... için 50.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl davada davalı ... Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin maliki olduğu ... plakalı aracın 25.10.2019 tarihli kira sözleşmesi ile dava dışı ...'e kiraya verildiğini, kiralanan aracın dava dışı ... tarafından müvekkilinin izni ve bilgisi dahilinde olmaksızın dava dışı ...'ye verilmiş olduğunu, neticede 08.11.2019 tarihinde dava konusu kazanın meydana gelmiş olduğunu, kazanın meydana geldiği sırada aracın üzerinde filli hakimiyete sahip kişinin dava dışı ... olduğunu, müvekkilinin mezkur trafik kazası açısından herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını,

ancak mahkemece yapılacak değerlendirme neticesinde davalı müvekkilinin sorumluluğu bulunduğunun kabulü halinde, manevi tazminat miktarının ölçülülük sınırını aşmadan elde edilmek istenen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan miktar kadarına hükmedilmesini talep ettiklerini, somut olay bakımından uygulanacak faizin kanuni faiz olduğunu, davacı yanın avans faizine ilişkin talebinin reddi gerektiğini belirterek,

müvekkili aleyhine açılan huzurdaki davanın öncelikle husumet yokluğundan usulden reddine, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının müvekkili açısından reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde.

KTK 97 uyarınca sigorta şirketine kanunda belirtilen evraklar ile müracaat edilmediğini, müvekkili şirketin gerekli araştırmayı yapmasının kasten engellendiğini, HMK 114 vd. uyarınca dava şartı noksanlığından huzurdaki başvurunun usulden reddedilmesi gerektiğini, sigortalı şirketin sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduğunu, tazminat hesaplamasının aktüer sıfatına sahip bilirkişiler tarafından ZMMS Genel Şartları çerçevesinde yapılması gerektiğini, cenaze ve defin giderlerinin belediye tarafından karşılanmakta olduğunu, davacıların yaptıkları giderlere ilişkin olarak herhangi bir delil de sunmadıklarını,

avans faizi talebinin haksız ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu, faiz talebinin reddi gerektiğini bildirerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dava davalıları, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; asıl davada davalı ... şirketine sigortalı olup, davalı …Ltd Şti’nin maliki olduğu, birleşen dosya davalısı ...’in tam kusuru ile gerçekleşen trafik kazasında davacılar desteğinin (oğulları-kardeşlerinin) vefat ettiği, davacı anne ve baba olan ... ve ...’ın alınan bilirkişi raporunda hesaplanan ve ıslah edilen miktar kadar destekten yoksunluk zararlarının oluştuğu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları da nazara alınarak hakkaniyet gereği tüm davacılar lehine manevi tazminat takdiri gerektiği, yine birleşen davanın da kısmen ispatlandığı anlaşıldığından, yapılan ıslah da dikkate alınarak.

“Asıl dosyada davanın kısmen kabulü ile, davacılar ... ve ...'ın maddi tazminat istemlerinin kabulüne, buna göre davacı ... için 103.201,33 TL, davacı ... için 165.286,91 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 700,00 TL cenaze ve defin giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacılara verilmesine, hüküm altına alınan miktarlara davalı ...

Limited Şirketi yönünden olay tarihi olan 08/11/2019 tarihinden itibaren, davalı .... yönünden de temerrüt tarihi olan 11/12/2019 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine, davalı ... şirketinin sorumluluğunun poliçe limitiyle sınırlı tutulmasına, ana dosyada davacıların manevi tazminat istemli davasının kısmen kabulüne, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00TL, davacı ... için 25.000,00TL, davacı ... için 25.000,00TL manevi tazminatın olay tarihi olan 08/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...

Şirketi'nden tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine, birleşen dosyada davalı ... hakkında açılan maddi ve manevi tazminat davasının reddine, birleşen dosyada davacılar ... ve ...'ın maddi tazminat istemlerinin kabulüne, tahsilde mükerrer olmamak şartıyla davacı ... için 103.201,33 TL, davacı ... için 165.286,91 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 700,00 TL cenaze ve defin giderinin olay tarihi olan 08/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den tahsili ile davacılara verilmesine,

birleşen dosyada davacıların manevi tazminat istemli davasının kısmen kabulüne, tahsilde mükerrer olmamak şartıyla davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL, davacı ... için 25.000,00TL, davacı ... için 25.000,00TL, davacı ... için 25.000,00TL manevi tazminatın olay tarihi olan 08/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine” karar verilmiş; hükme karşı asıl dosya davalıları ...Ltd.

Şti. vekili ile ... Sigorta AŞ. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ...

AŞ. vekili istinaf dilekçesinde; dosyaya müteveffanın gelir durumunu ve çalıştığı yeri gösterir herhangi bir belge sunulmadığını, müteveffanın çalışıp elde edeceği gelirin farazi olarak belirlenmesinin Yargıtay kararlarına aykırı olduğunu, hesaplamada net asgari ücret kullanılması ve TRH-2010 Mortalite Tablosu ve %1,8 teknik faizin esas alınması gerektiğini, Sigorta Şirketi'ne kanunda belirtilen evraklar ile müracaat edilmediğini, bu nedenle usulden davanın reddi gerektiğini, temerrüde düşürülmediklerinden faizin dava tarihinden yasal faiz olması gerektiğini, cenaze ve defin giderinin poliçe kapsamında olmadığını,

müterafik kusur araştırması yapılması gerektiğini, zira müteveffanın dosyada mübrez epikriz/anamnez raporlarından anlaşıldığı üzere emniyet kemeri takmadığının görüldüğünü belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı … Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; müvekkilinin maliki olduğu ... plakalı aracın 25.10.2019 tarihli kira sözleşmesi ile dava-dışı ...'e kiraya verildiğini (daha önce dosyaya sundukları kiralama sözleşmesinden anlaşılacağı üzere sözleşmeyi ...'in imzaladığını), kiralanan araçın dava-dışı ... tarafından müvekkilin izni ve bilgisi dahilinde olmaksızın dava-dışı ...'ye verildiğini ve 08.11.2019 tarihinde dava konusu kazanın meydana geldiğini, dolayısıyla kazanın meydana geldiği sırada araç üzerinde fiili hakimiyete sahip kişinin dava-dışı ... olduğunu, 2918 sayılı Kanun kapsamında işleten sıfatının kalmadığını, tazminattan sorumlu olmadığını belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı … Ltd. Şti.nin istinafının süresinde olmaması nedeniyle mahkemece 22/09/2022 tarihli ek karar ile kararın istinaf edilmemiş sayılmasına karar verilmiş, bu karar da istinaf edilmiştir.

Dairemizce, 15/09/2023 gün ve 2022/1272 Esas - 2023/1082 Karar sayılı karar ile mahkemece verilen 22/09/2022 tarihli ek karar kaldırılarak davalı … Şirketinin eksik istinaf harçları tamamlanmak üzere dosyanın geri çevrilmesine karar verildiği, bu karar gereğince ilk derece mahkemesi tarafından usulüne uygun muhtıra tebliği ile eksik harçların tamamlanmasının istendiği ancak davalı tarafından verilen kesin süre içinde eksik harçların tamamlanmadığı anlaşıldığından bu kez 31/10/2023 tarihli ek karar ile; “Davalı …Şirketinin istinaf talebinin reddine” karar verildiği ve bu karar karşı da süresinde istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan asıl dosya davalıları ...Ltd.Şti. vekili ile ... Sigorta AŞ. vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, kamu düzenine aykırılıklar resen gözetilerek, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Asıl dava, ölümlü trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminatın araç maliki ve araç sigortasını yapan Sigorta Şirketi'nden tahsili istemine, birleşen dava ise aynı kaza nedeniyle işleten ve sürücüye karşı açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkeme tarafından asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, asıl dosyada verilen karara yönelik davalı ...Ltd. Şti. vekili ile davalı ... Sigorta vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davalı … Şirketinin 31/10/2023 tarihli ek karara yönelik istinafı yönünden;

Dairemizce verilen 15/09/2023 tarihli geri çevirme kararı üzerine mahkemece davalı ...… Şirketi vekiline, 738,00TL istinaf başvuru harcr + 6.731,74TL nisbi harç + 150TL gider avansını yatırması için usulüne uygun ve geçerli ihtarı içerir muhtıranın şirket vekiline 17/10/2023 tarihinde e-tebliğ edildiği, verilen 1 haftalık kesin süre içinde harç yatırılmadığı anlaşıldığından ve ihtara konu miktarda harcın yatırıldığına dair bir iddianın da bulunmamasına göre, 31/10/2023 tarihinde ek karar ile istinaf talebinin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediğinden, davalı … Şirketi vekilinin 31/10/2023 tarihli ek karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Davalı ... AŞ vekilinin istinafı yönünden;

Dosyanın incelenmesinde; davacı ...’ın istinaf aşamasında 22/08/2022 tarihinde vefat ettiği anlaşılmıştır.

Gerçek kişilerin kişiliği ve bununla medeni haklardan istifade (hak) ehliyeti ölümle sona erer. TMK'nın 28. maddesi gereğince, dava devam ederken taraflardan birinin ölümü halinde ölen kişinin taraf ehliyeti son bulur. Asilin ölümü ile vekalet ilişkisi de sona erer.

Davanın açıldığı sırada mevcut olmasına rağmen yargılama sırasında taraflardan birinin ölümüyle taraf ehliyetinin sona ermesi durumunda HMK’nın 55. maddesi uygulama alanı bulur. Bu doğrultuda HMK’nın 55. maddesi; “Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir” hükmünü haizdir. Ölen tarafın mirasçılarına miras yoluyla intikali mümkün malvarlığına ilişkin davalarda HMK'nın 55. maddesi uygulanması gerekir.

İş bu karar asıl dosyada davalı ... tarafından istinaf edilmiş olup; davalılar dava konusu zarardan bilinen duruma göre sorumludurlar. Mahkemece hükme esas alınan aktüerya raporunda davacı ...’nin 31/07/2034 tarihine kadar yaşayacağı varsayımına göre hesap yapılmış olup, gerçek durumun ise ölüm tarihi ile netleştiği anlaşılmıştır.

O halde; mahkemece davacı ...’ın yargılama sırasında ölmüş olması gözetilerek usulüne uygun taraf teşkili sağlanarak, yine “gerçek zarar” ilkesi kapsamında davacı ... yönünden ölüm tarihine kadar tazminat hesabı yaptırılarak, dava dilekçesi ve ıslah dilekçeleri de nazara alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmediğinden, davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle; davalı .... Şirketi vekilinin 31/10/2023 tarihli ek karara yönelik istinaf başvurusunun reddine, davalı ...

AŞ. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin asıl dosyada verdiği karar yönünden, uyuşmazlığın çözümünde etkili deliller toplanılmadan ve değerlendirilmeden karar verilmiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülerek, yukarıda açıklanan hususlardaki eksiklikler giderildikten sonra oluşacak sonuca göre ve kararı istinaf etmeyenler dikkate alınarak usuli kazanılmış haklar gözetilerek yeniden bir karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

kaldırma sebebine göre davalı ... vekilinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.