Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2023/473 K.2024/1130

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

KARAR

Dava, trafik kazasından kaynaklan, ölüm sebebiyle destekten yoksun kalma nedeniyle maddi tazminat istemidir.

Eldeki dava, vefat edenin annesi olan ... tarafından, davalı sigorta şirketi hakkında açılmış iken, ilk derece mahkemesi tarafından yapılan yargılama sırasında davacı ...'in 29/08/2022 tarihinde vefat etmesine rağmen, vefat nedeniyle vekalet görevi sona eren davacı vekilinin iştiraki ile yargılamaya devam edilerek mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İlk derece mahkemesi kararında kamu düzenine aykırılık bulunması halinde, istinaf incelemesinde resen gözetilir. Taraf ehliyeti ve taraf ehliyetinin son bulması durumunda yeniden taraf teşkili sağlanmaması, kamu düzenine aykırılık oluşturacağından resen gözetilir. Bu kapsamda öncelikle eldeki dosyada taraf ehliyeti ve taraf teşkilinin usulüne uygun sağlanıp sağlanmadığının incelenmesi gerekmiştir.

Taraf ehliyeti; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesinde sayılan dava şartlarından biri olarak sayılması sebebiyle, aynı Kanun’un 115/1. maddesi gereğince yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen gözetileceği gibi, taraflar da davanın sona ermesine kadar bu eksikliği ileri sürebilir. Ancak taraf ehliyetinin dava açıldığı sırada mevcut olmaması ile dava açıldığı sırada var olmasına rağmen yargılama sırasında son bulması hâlinde uygulanacak hükümler farklılık arz etmektedir.

Davanın açıldığı sırada mevcut olmasına rağmen yargılama sırasında taraflardan birinin ölümüyle taraf ehliyetinin sona ermesi durumunda HMK’nın 55. maddesi uygulama alanı bulur. Bu doğrultuda HMK’nın 55. maddesi; “Taraflardan birinin ölümü hâlinde, mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse, bu hususta kanunla belirlenen süreler geçinceye kadar dava ertelenir. Bununla beraber hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, talep üzerine davayı takip için kayyım atanmasına karar verebilir” hükmünü haizdir. Ölen tarafın mirasçılarına miras yoluyla intikali mümkün malvarlığına ilişkin davalarda HMK'nın 55. maddesinin uygulanması gerekir.

Miras yoluyla intikali mümkün hakların konusunu oluşturduğu bir davada, davacının ölümü hâlinde HMK’nın 55. maddesi gereğince mahkemece, davacının mirasçılarının tamamı tespit edilerek davadan haberdar edilmeleri gerekir.

Davacının tek bir mirasçısının bulunması hâlinde bu mirasçı, birden fazla mirasçısının bulunması hâlinde de TMK’nın 640. maddesi uyarınca terekeye el birliğiyle malik olmaları sonucu aralarında HMK’nın 59. maddesi gereği mecburi dava arkadaşlığı bulunan mirasçıların tamamı davadan haberdar edilerek murisleri tarafından açılan davaya devam etme iradesinde olup olmadıkları belirlenmelidir.

Bu doğrultuda yapılacak tebligatlar sonrasında mirasçıların terekeyi kabul veya ret etmemiş olmaları hâlinde TMK’nın 606. maddesinde belirlenen üç aylık mirasın reddine dair süre beklenerek mirasçıların tamamının davaya katılımı ile taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilir. Ayrıca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde mahkemece, davayı takip için kayyım tayin edebilecektir.

Ancak her hâlükarda davacının vefatından sonra yargılamaya devam edilebilmesi için mahkemece mirasçıların tamamının davaya katılımının sağlanması veya terekeye temsilci atanması yoluyla taraf teşkilinin sağlanarak yargılamaya devam edilip hüküm kurulması gerekir. (Yargıtay HGK 2018/30 E. 2022/782 K. )

Somut olayda, yargılama sırasında davacı ...'in vefat ettiği halde, ilk derece mahkemesi tarafından HMK'nın 55. maddesi hükümleri gereğince taraf teşkili sağlanmaksızın, ölüm ile vekalet görevi sona eren davacı vekilinin iştiraki ile davaya devam edilerek esastan karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda davada usulüne uygun taraf teşkili sağlanmadığı gözetilerek, HMK’nın 55. maddesinde gösterilen şekilde davacı ...'in mirasçıları davadan haberdar edilerek, davacı mirasçıları tarafından davanın takip edilmesi halinde, açıklandığı üzere taraf teşkili sağladıktan sonra yargılamaya devam edilerek davanın esası hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde, davacının dava sırasında taraf ehliyeti sona erdiği halde usulünce taraf teşkili sağlanmadan yargılamaya devem edilerek esas hakkında karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi kararının kamu düzenine aykırı olması nedeniyle istinaf taleplerinin kabulüne, mahkemece usulüne uygun taraf teşkili sağlanmadan davanın esası hakkında karar verilmiş olması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülerek, davacı mirasçıları davadan haberdar edilerek davanın takip edileceğinin bildirilmesi halinde, usulüne uygun taraf teşkili sağlandıktan sonra davanın esası hakkında karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebebine göre davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinin incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.