Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2023/875 K.2024/1380

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı ...'in sürücüsü olduğu ve davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS ile sigortalı aracın 07.06.2021 günü park alanına girmek istediği esnada davacıya ait araca çarparak maddi zarara neden olduğunu, davalının tam kusurlu bulunduğunu, davacının aracının 2016 model ... marka ticari taksi olduğunu, kazanın ardından müvekkiline ait aracın onarım için ...-... isimli servise götürüldüğünü, tamir süresinin 82 gün sürdüğünü, 27/08/2021 tarihinde servisten ayrıldığını, bu süre zarfında müvekkil şirketin davaya konu araç ile ticari faaliyetini gerçekleştiremediğini,

kaza nedeni ile çalışamadığından iş kaybı oluştuğunu, kaza nedeni ile araçta değer kaybı oluştuğunu belirterek, müvekkiline ait olan araçta meydana gelen değer kaybı ile ilgili olarak şimdilik 10,00 TL'nin kaza tarihi olan 07/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek olan ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, müvekkiline ait olan aracın tamir süresince kullanılamaması nedeniyle mahrum kaldığı kâr kaybı ile ilgili olarak şimdilik 100,00 TL'nin kaza tarihi olan 07/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek olan ticari faizi ile birlikte davalı ...'ten tahsilini istemiştir.

Davacı 26/12/2022 tarihli bedel artırım dilekçesi ile 22.490,38 TL değer kaybı tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini(davalı sigorta şirketi açısından limit bakiyesi 6.639,01 TL ile sınırlı olmak kaydıyla), 20.000,00 TL mahrum kaldığı kar kaybı tazminatının davalı ...'ten, kaza tarihi olan 07/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalı ...

Sigorta Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kazaya karışan aracın müvekkili sigorta şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, davacının müvekkili şirkete başvurusu üzerine 20210058794-2 nolu hasar dosyası açıldığını, sigortalı aracın sürücüsünün asli kusurlu olduğu kabul edilerek, alınan ekspertiz raporu ile değer kaybı zararının belirlendiğini ve 25/10/2021 tarihinde 2.360,87 TL ödendiğini, tüm sorumluluğun sona erdiğini, aşan talepler bakımından davanın ikamesinin haksız olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalısının kusuru oranıyla sınırlı olduğunu, kazanç kaybı taleplerinin KTK.

85. maddesi gereği teminat kapsamı dışında olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte, Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümesinin mümkün olmadığını ve kazanın meydana gelen tarihte yürürlükte bulunan genel şart hükümlerine göre hesaplama yapılması gerektiğini, davacının zararının da karşılandığını bildirerek, davanın reddini istemiştir.

Davalı ..., yasal süresi içerisinde davaya cevap vermemiş, yargılama sırasında davalı vekili davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davanın haksız fiilden kaynaklanan tazminat davası olduğu, bilirkişi heyetince sunulan 06/06/2022 tarihli raporda kusur yönünden, davalı ...

Sigorta A.Ş. tarafından ZMSS ile sigortalanan aracın davalı sürücüsü ...’in, kazada %100 oranında kusurlu, davacı araç sürücüsü ...’in kazada kusurunun bulunmadığının belirlendiği, değer kaybı açısından, kaza tarihi olan 07.06.2021 tarihindeki davacının aracın değerinin 165.675,00 TL, araçta oluşan onarımın 32.480,24 TL olduğu, buna göre araçta oluşan değer kaybının 24.851,25 TL olarak hesaplandığı, davalı sigorta şirketince, davacıya 2.360,87 TL değer kaybı ödemesi yapıldığı, buna göre davacının bakiye alacağının 22.490,38 TL olduğunun rapor edildiği,

tarafların itirazlarının değerlendirilmesi ve kazanç kaybı talebi ile sigorta poliçe limitleri ve sigorta mevzuatı yönünden, sigorta uzmanı bilirkişiden alınan raporda, davalının trafik kazası nedeni ile davacının aracına zarar verdiği, talep edilen değer kaybı tazminatından davalı şirketin poliçe limit dahilinde sorumlu bulunduğu, kazanç kaybı-iş durması talebinin teminat kapsamında yer almadığı, davalı ...'in sorumluluğunun mahkeme takdirinde olduğunun rapor edildiği, bilirkişiler tarafından hazırlanan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu,

toplanan delillere göre, davalı ...'in sevk ve idaresindeki aracın kaza tarihinde davalı sigorta şirketince sigortalı olduğu, davacının davalı sigorta şirketine başvurması üzerine değer kaybı zararı olarak 25/10/2021 tarihinde 2.360,87-TL ödendiği, dava konusu kaza nedeni davalı araç sürücüsü ...'in kazanın meydana gelmesinde %100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, davacıya ait aracın kaza tarihi olan 07/06/2021 tarihinde değerinin 165.675,00-TL olduğu, araçta oluşan değer kaybının 24.851,25-TL olduğu,

ancak sigorta şirketince yapılan 2.360,87-TL'nin mahsubu ile davacının değer kaybı tazminatı olarak 22.490,38-TL tazminat talep edebileceği, davacının aracının 82 gün serviste kaldığı ve müzekkere cevabında ticari taksinin günlük kazancının 350,00-TL olduğu, davacının dava konusu kaza nedeni ile aracında değer kaybı oluştuğu ve kazanç kaybı olduğu anlaşılmış olmakla, davanın kabulü ile 22.490,35-TL değer kaybı tazminatının, davalı sigorta şirketinin 6.639,01-TL poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere ödeme tarihi olan 25/10/2021 tarihinden itibaren aracın cinsi gözetilmek kaydı ile avans faizi işletilmesine,

aracın serviste kalması ve bu süre zarfından gelir elde edilememesinden kaynaklı olarak taleple bağlı kalınmak üzere 20.000,00-TL kazanç kaybı tazminatının kaza tarihinden itibaren yine aracın cinsi gözetilmesi nedeniyle avans faizi ile birlikte, davalı sürücüden alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerektiği gerekçesiyle;“1-Davanın Kabulü ile, 22.490,35-TL değer kaybı tazminatının (Davalı sigorta şirketinden 6.639,01-TL ile sınırlı olmak üzere) davalılardan ödeme tarihi olan 25/10/2021 tarihinden itibaren avans faizi işletilmek sureti ile müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

20.000,00-TL kazanç kaybı tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'ten alınarak davacıya verilmesine,” karar verilmiş, karar davalı Muzeffer vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde; yargılama sırasında 20.000,00-TL kâr kaybına karar verildiğini, bu miktara ilişkin hiçbir değerlendirme olmaksızın davanın esası hakkında karar verlidiğini, Otomobilciler ve Esnaf Odası tarafından taksi şoförünün kazancının aylık 350,00 TL olarak bildirildiğini, davacının da bu yazı cevabına göre hesaplama yaparak davasını ıslah ettiğini, Şereflikoçhisar'da bu miktarda kazancın mümkün olmadığını, davacının geliri esnaf odasından sorulmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, en azından vergi kayıtları araştırılarak buna göre karar verilmesi gerektiğini,

bunun yanı sıra 82 gün aracın serviste kalmasının faturasının müvekkiline kesilmesinin de hakkaniyete aykırı olduğunu, bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, ayrıca değer kaybının da uygun olmadığını, davacının aracının kazadan önce iki kazasının olduğunu ve ticari araç olduğunu, buna göre değer kaybının uygun olmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkemece verilen kararda kamu düzenine aykırılık gözetilerek, istinaf edenin sıfatına göre ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak HMK'nın 355. maddesi gereğince yapılan inceleme neticesinde; Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç hasarı nedeniyle, araç değer kaybının ve araç mahrumiyeti nedeniyle kazanç kaybının tahsili istemidir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Haksız fiilden kaynaklanan, maddi tazminat taleplerinde zarar sorumlusu "gerçek zarardan" sorumlu olduğundan, kazaya bağlı zararın doğru şekilde hesaplanmış olması önemlidir. Kazaya bağlı gerçek zarar hesaplanmasında Yargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından kabul edilen ilke ve yöntemler nazara alınmalı, zararın artmasına, zarar görenin neden olması durumunda bu kapsamdaki zararlardan haksız fiil sorumlusu sorumlu tutulmamalıdır.

Bu açıdan, değer kaybı zararlarının hesaplanmasında araç değer kaybının belirlenmesi hususunda esas alınan, aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2.el piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2.el piyasa değeri arasındaki fark kriterine uyularak değerlendirme yapılması, araçta meydana gelen değer kaybının; aracın serbest piyasa koşullarına göre kaza tarihi itibariyle hasarsız haldeki ikinci el rayiç değeri ile aracın yaşı, özellikleri, hasar miktarı ve hasarlı kısımların özelliği dikkate alınarak tamir edildikten sonraki rayiç değeri tespit edilip bu iki miktar arasındaki azalmaya (farka) göre hesaplanması gerekir.

Yine bir şeyin kısmen hasar görmesi yahut tamamen kullanılamaz olması halinde, kullanılamamasından doğacak zararlar sorumlu kişiden talep edilebilir. Bu nedenle motorlu araç zarar görmüş ise aracın kullanılış amacına göre araç mahrumiyeti zararı da belirlenmelidir.

Bu durumda mahkemece, araç tamir edilmiş ise tamir süresince araç mahrumiyet bedelinin, pert kabul edilmiş ise kaza tarihinden yeni bir araç satın alınmasına kadar geçecek makul süre için araç mahrumiyet bedelinin hesaplanması gerekir. Makul süre sadece yeni araç alımı için gereken durumlarda değil, aracın tamir edilmesi durumunda da aranır.

Bu kapsamdaki makul onarım süresi, araçta meydana gelen hasar durumu değerlendirlerek makine mühendisi bilirkişi tarafından tespit edilir. Davacı makul onarım süresini aşar şekilde aracın onarımını sağlamamış ise kendisinin sebep olduğu araç mahrumiyet zararını, haksız fiil sorumlusundan talep edemez.

Somut olayda, davacı ticari taksi olarak kullandığı araçta trafik kazasına bağlı olarak meydana geldiğini iddia ettiği değer kaybını ve kazanç kaybını talep etmiştir.

Değer kaybına yönelik olarak, mahkemece hükme esas alınan raporda, davacının aracının ticari taksi olduğu ve kaza tarihindeki değerine etki edecek önceki hasarları var ise kaza tarihindeki değerine etkisi olup olmadığının değerlendirilip değerlendirilmediği anlaşılmadığı gibi, değer kaybına yönelik hesaplama da Yargıtay 4. Hukuk Dairesi tarafından benimsenen yöntemle yapılmadığından söz konusu rapor denetime ve karar vermeye elverişli değildir.

Diğer yandan mahkemece araç kazanç kaybına yönelik olarak, aktüer bilirkişinden rapor almış, bilirkişi tarafıdan haklı olarak bu hususta rapor düzenlenmemesi sonrasında, makine mühendisinden rapor almak yerine davacının aracının onarım süresinin 82 gün olduğuna dair, kimin tarafından düzenlendiği dahi belli olmayan adi şekilde düzenlemiş kaşe dahi içermeyen belgeye istinaden onarım süresinin 82 gün olduğu kabul edilerek araç kazanç zararı mahkemece bizzat takdir edilmiştir.

Teknik ve özel bilgi gerektiren bir hususta bilirkişiye başvurmadan karar verilmesi doğru olmadığı gibi, kabul edilen onarım süresi sigorta ekperi tarafından kabul edilen onarım süresi ile de uygun olmadığından araç mahrumiyet zararına ilişkin karar da isabetli olmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, uyuşmazlığın çözümünde etkili olan deliller toplanılmadan ve değerlendirlmeden karar verilmiş olması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülerek, öncelikle davacıya ait aracın kaza tarihinden önce hasar kayıtları var ise Sigorta Gözetim Bilgi Merkezinden hasar kayıtları sorularak,

gerektiğinde hasar dosyaları, dosyaya kazandırılmak suretiyle, yukarıda açıklandığı üzere aracın ticari araç olarak kullanılmış olmasının ikinci el değerine etki edip etmeyeceğinin ve varsa önceki hasar kayıtlarının da değerlendirilerek, kaza tarihinde aracın serbest piyasa koşullarında ikinci el piyasa değerinin tespit edildiği, davaya konu kaza nedeniyle oluşan hasarlar gözetilerek onarılması sonrasında aracın değerinde bir kayıp olup olmadığının ve onarıldıktan sonraki değerinin tespit edildiği, buna göre aracın kazadan önceki değeri ile onarılmasından sonraki değeri arasındaki farkın değer kaybı olarak belirlendiği,

yine araçta meydana gelen kaza nedeniyle makul onarım süresinin ne kadar olacağının tespit edilerek araç mahrumiyeti zararının belirlendiği, makine mühendisi bilirkişiden rapor alınarak sonucuna göre ilk derece mahkemesi kararının davalı ... vekili tarafından istinaf edilmiş olması nedeniyle usuli kazanılmış hakları da gözetilmek suretiyle karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.