Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2023/882 K.2024/1519

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı ... vekili, davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ve davalı ... Otomotiv A.Ş. vekili tarafından ayrı ayrı süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili dava dilekçesinde. 03.10.2020 tarihinde davalı sigorta şirketine trafik sigorta poliçesiyle sigortalı, davalı ... Otomotiv A.Ş.'nin işleteni olduğu aracın, sürücü davalı ...’un sevk ve idaresinde olduğu sırada davacıların desteği sürücü ...’nın sevk ve idaresinde olan araca çarpmasıyla meydana gelen kazada davacıların desteği ...’nın vefat ettiğini, sevk ve idaresinde olan aracın da Pert-Total olduğunu belirterek,

davacı ... ve ... için şimdilik 5.000,00-TL destekten yoksun kalma tazminatının, 1.000,00-TL cenaze ve defin giderinin, araçta oluşan hasar bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davacı ... için 100.000,00 TL, ... için 100.000,00 TL, ... için 50.000,00 TL ve ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davacılar vekili ıslah dilekçesi ile davacı ... için talep etmiş oldukları destekten yoksun kalma tazminatını 282.531,17 TL, ... için talep ettikleri destekten yoksun kalma tazminatını 195.634,98 TL,

pert olan araç için talep ettikleri tazminat miktarını 22.500,00 TL olarak artırmış, mahkemeye sunduğu 07/04/2021 tarihli dilekçe ile manevi tazminat taleplerinden feragat ettiklerini bildirmiştir.

Davalı ... Otomotiv A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... Sigorta vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili yargılamaya katılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davacıların maddi tazminata ilişkin davasının kabulü ile davacı ... için 282.531,17 TL, davacı ... için 195.634,98-TL maddi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacılara yasal faizi ile ödenmesine, (Sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı tutulmasına), davacılara ait araçta meydana gelen 22.500,00 TL maddi hasarın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacılara yasal faizi ile ödenmesine, maddi tazminatlar açısından davalılar ... ve ...

Otomotiv... A.Ş. yönünden faizin başlangıç tarihinin haksız fiil tarihi olan 03/10/2020 tarihi olarak, davalı sigorta şirketi yönünden ise 06/11/2020 olarak belirlenmesine, davacı tarafın manevi tazminat talebinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiş, karara karşı davalı ... vekili, davalı ... Sigorta A.Ş. vekili ve davalı ... Otomotiv A.Ş. vekili tarafından süresi içinde ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... Otomotiv A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; kazaya neden olan araç ve daha birçok aracın davalı şirket tarafından ... Gayrimenkul İnş. ve Ticaret A.Ş.’ye uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile kiralandığını,buna göre işleten sıfatının dava dışı feri müdahil ... Gayrimenkul İnş. ve Tic. A.Ş.'ye ait olduğunu, anılan sebeple davalının dava konusu kazadan sorumlu tutulamayacağını, mahkeme tarafından alınan kusur raporuna ve hesap raporuna da itiraz ettiklerini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ...

Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; kazaya karışan sigortalı aracın kaza tarihinde uzun süreli olarak kiralandığını, bu kiralamanın uzun süreli olması nedeniyle işleten sıfatı/ değişeceğinden davalı şirketin sorumluluğu kalmadığını, sigortalının rent a car işi yaptığını, bu kapsamda meydana gelen zarardan davalı sigorta şirketinin sorumluluğu bulunmadığını, bu hususun gerekçeli kararda da göz önünde bulundurulmadığını ve değerlendirmeye alınmadığını, davacılar yararına tek vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, kararda davalı sigorta şirketinin,

diğer davalılar ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulup poliçe teminat limiti gözetilmeksizin aleyhine hüküm kurulduğunu, verilen hükümle poliçe limiti olan 410.000,00-TL'nin aşıldığını, bu nedenle vekalet ücreti ve yargılama gideri ile harçlardan sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti tutarı üzerinden oranlanarak hesaplanması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu maddi zararın doğduğunun davacı tarafça ispat edilmediğini, kazanın meydana gelmesinde davalı sürücünün kusuru bulunmadığını, hesap bilirkişisi raporunu kabul etmediklerini, raporda müteveffanın aylık gelirinin hatalı belirlendiğini belirterek, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan taraf vekillerinin istinaf sebepleri doğrultusunda, kamu düzenine aykırılıklar resen gözetilerek, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüme bağlı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2918 Sayılı Yasa kapsamında; işletenlik sıfatının belirlenmesi yönünden bir yıl ve daha uzun süreli kira sözleşmesinin varlığı nazara alınmamıştır. Yargıtay (kapatılan) 17. HD ve 4. Hukuk Dairesi tarafından da uzun süreli kira sözleşmesi yorumlanırken, belirli bir süreden ziyade; araç teslim iradesi ve teslim iradesine göre işletenlik sıfatının da devredilmesini haklı kılacak makul bir sürenin varlığı yeterli görülmüştür.

Nitekim Yargıtay (kapatılan) 17. Hukuk Dairesi 2016/4003 E. - 2019/60 K. tarihli kararında. "Mahkemece sunulan kira sözleşmesinin süresi, uzun süreli olarak kabul edilmemiş ve bu nedenle davalı .... işleten olarak kabul edilmeyerek hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Kiralama sözleşmesine ilişkin başkaca bir araştırma yapılmamıştır. Davalı... aracı kiraya verdiğini iddia etmektedir.

Bu iddiasının doğru olması halinde, yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre davalı .....ile davalılar ... ve ....arasında akdedilen bir haftalık kiralama Dairemiz uygulamasına göre uzun süreli bir kira sözleşmesi olup davalılar .... ve .......’nın işletenlik sıfatı sona erecektir. .... işleten sıfatıyla sorumlu olacaktır.

Mahkemece, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kaza tarihinde kazaya karışan aracın kiralayanların fiili tasarrufunda bulunup bulunmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira bedellerinin ödenip ödenmediği, gerektiğinde davalı malik, kiraya veren ve kiracının varsa ticari defter ve vergi kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

davalılar.... ve......’nın işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları araştırılıp tartışılarak duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi ve varılacak uygun sonucuna göre karar verilmesi gerekirken; yeterli araştırma yapılmadan eksik araştırma ile karar verilerek davalılar .......ve ........’nın zarardan sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.” denilerek, uzun dönem kiralama sözleşmesinin, 2918 Sayılı Yasa açısından belirli bir süreyi içermediği belirtilmiştir.

Somut olayda; araç kiralama işi ile iştigal ettiği anlaşılan davalı ... Otomotiv A.Ş. vekili kazaya karışan aracın, kaza tarihini de kapsar şekilde uzun süre ile kiraya verildiğini iddia etmiş ve buna ilişkin kiralama sözleşmesi ve faturaları delil olarak dosyaya ibraz etmiştir.

Mahkemece, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kaza tarihinde kazaya karışan aracın kiralayanların fiili tasarrufunda bulunup bulunmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, kira bedellerinin ödenip ödenmediği, gerektiğinde davalı malik, kiraya veren ve kiracının varsa ticari defter ve vergi kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

yine kiralama sözleşmesinin Emniyet Genel Müdürlüğü Kiralık Araç Bildirim Sistemi'ne (KABİS) kaza tarihini kapsar kaydının olup olmadığı, buna göre davalı ...

Otomotiv A.Ş.'nin işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları araştırılıp tartışılarak duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmesi, aracın uzun süreli kiraya verildiğinin anlaşılması halinde davalı sigorta şirketinin de meydana gelen zarardan sorumlu olup olmayacağının tartışılıp değerlendirilmesi ve varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yeterli araştırma yapılmadan eksik araştırma ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davalı ... Otomotiv A.Ş. ve davalı ... Sigorta A.Ş. vekilinin istinaf taleplerinin ayrı ayrı kabulüne, HMK 353/1-a-(4) maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülerek davalı ...

Otomotiv A.Ş.nin pasif husumete yönelik itirazlarına ilişkin deliller toplanarak ve değerlendirilerek ve aracın uzun süreli kiraya verildiğinin anlaşılması halinde davalı sigorta şirketinin de meydana gelen zarardan sorumlu olup olmayacağının tartışılıp değerlendirilmesi ile oluşacak sonuca göre karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kararın kaldırılma sebebine göre davalı ... Otomotiv A.Ş. ve davalı ...

Sigorta A.Ş. vekilinin sair, davalı ... vekilinin tüm istinaf taleplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.