Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2024/536 K.2024/898

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde. 12/11/2016 tarihinde davalı ... şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı ... plakalı traktörün %75 asli kusuru ile müvekkilinin üzerinden geçtiğini, kazada müvekkilinin yaralanarak malul kaldığını, buna ilişkin rapor da alındığını, davalı ... şirketine başvuru yapıldığı halde sonuç alınamadığını, yine ...

Tahkim Komisyonunda bir sonuç alınamadığını, zorunlu arabuluculuk görüşmelerinde anlaşmaya varılamadığını belirterek, belirsiz alacak davası olarak şimdilik, geçici işgücü kaybı için 100TL, kalıcı işgücü kaybı için 100TL ve tedavi sürecindeki bakıcı gideri için 100TL olmak üzere toplam 300TL'nin temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, bedel artırım dilekçesi ile geçici iş görmezlik tazminatı talebinin 6.227,11 TL, bakıcı gideri tazminatı talebinin 1.235,25 TL, sürekli iş görmezlik tazminatı talebinin 302.537,64 TL olduğunu bildirerek,

toplam 310.000TL'nin tahsilini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ... plakalı kazaya karışan aracın müvekkili şirkete 24.03.2016–2017 tarihleri arasında ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, işbu poliçeden dolayı sorumluluğun sigortalının kusuru oranında olmak üzere, bedeni zararlarda şahıs başına azami 310.000 TL ile sınırlı olduğunu, kazanın meydana geldiği yer itibariyle trafik kazası niteliği taşımadığını, teminat dışı olması nedeniyle başvurunun reddine karar verildiğini, davanın öncelikle “dava şartı eksikliği” sebebiyle usulden reddi gerektiğini, davacının müvekkili şirkete Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğe uygun bir rapor sunmadığını,

meydana gelen kaza nedeniyle geçici iş göremezlik tazminatı ve geçici bakıcı giderinden müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını, sorumluluğun ... Kurumuna ait olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep ve cevap vermiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece Ankara BAM 35. HD’nin 2022/1505 E. - 2023/1569 K. sayılı "kısa kararla gerekçeli kararın çelişkisinin giderilmesi için" kaldırma kararı üzerine yapılan yargılama sonunda, kazanın meydana geldiği yerin kara yolu bağlantısı bulunduğu, KTK’nın uygulanması gerektiği, davaya esas kazada davalıya ZMMS ile sigortalı traktör sürücüsünün %75, yaralananın %25 kusurlu olduğu, olay nedeniyle davacının %15 malul kalacak, 6 ayda iyileşebilecek, 1 ay bakıcı ihtiyacı olacak şekilde yaralandığı, mahkemece alınan aktüer raporuyla davacının zararının belirlendiği ve bu miktara talebin artırıldığı,

ancak aktüer bilirkişiden alınan 02/07/2021 tarihli raporda, gelirin asgari ücret düzeyinde olduğu, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosunun uygulanması yönündeki Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin içtihatları ve kusur oranı nazara alınarak yapılan hesaplamada, davacının %25 maluliyet (sehven %15 alınması gerekirken) kabul edilerek ve davalı sigortanın %75 kusuru nazara alınarak, kalıcı işgücü kaybı zararının 330.011,80 TL, 6 aylık geçici iş görmezlik zararının 6.227,11 TL ve 1 ay tedavi sürecindeki bakıcı giderinin 1.235,25 TL olduğunun hesaplandığı,

bu nedenle mahkemece rapordaki aynı verilere göre ancak davacının %15 maluliyeti esas alınarak re'sen yapılan matematiksel hesaba göre, 1.235,25-TL bakıcı gideri, 6.227,11 TL geçici işgöremezlik zararı ve198.007,08 TL kalıcı işgücü kaybı zararı olmak üzere toplam zararın 205.469,42 TL olarak gerçekleştiğinin belirlendiği, bu tutar üzerinden karar vermek gerektiği, davadan önce davalı ... şirketine başvuru yapıldığı, ancak ilgili belgeler dosyaya sunulmadığından,

... tahkime başvuru tarihi olan 28/01/2020 tarihi esas alınarak 08/02/2020 tarihinde temerrüdün gerçekleştiği, sigortalı araç traktör olduğundan yasal faizi uygulanması gerektiği gerekçesiyle. “Davanın kısmen kabulü ile.

1.235,25-TL bakıcı gideri, 6.227,11-TL geçici işgöremezlik zararı ve 198.007,08 TL kalıcı işgücü kaybı zararı olmak üzere toplam 205.519,44 TL'nin 08/02/2020 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazla istemin reddine,” karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; kazanın meydana geldiği yerin karayolu veya bağlantısı olan yer olarak sayılamayacağını, dolayısıyla olayın trafik kazası sayılamayacağını, gerekirse kaza yerinin keşfen tespiti gerektiğini, sigortanın zarardan sorumlu olmadığını, genel şartlara göre eksiksiz tüm belgelerle başvurulmadığından dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, zira sunulan maluliyet raporunun genel şartlardaki forma uygun ve Özürlülük Ölçütü...

Yönetmeliği’ne göre olmadığını, hükme esas alınan ... tarafından düzenlenen maluliyet raporunun da yetersiz olduğunu, maluliyet oranının fahiş olduğunu, kusur oranını kabul etmediklerini, zarar hesabının genel şartlara göre yapılması gerektiğini, geçici işgöremezlik ve bakıcı gideri zararlarından sorumlu olmadıklarını, geçici bakıcı giderinin asgari net ücret üzerinden hesaplanması gerektiğini belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan davalı ... vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, HMK’nın 355. maddesi kapsamında, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Dava, trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel Mahkeme tarafından davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

... vatandaşı olduğu anlaşılan davacının yaralanması nedeniyle maddi tazminat talep edilmiş, yerel mahkeme tarafından davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Türk Hukuku'nda kişilerin hak arama özgürlüklerini kullanmaları herhangi bir sınırlandırmaya tabi tutulmamıştır. Ancak bazı istisnai durumlarda dava açan veya takip hakkını kullananın önceden belirlenen bazı özel yükümlülükleri yerine getirmesi şart koşulabilir. Bu istisnai şartlardan biri de teminat gösterme yükümlülüğüdür.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 48. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır.

Öte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun 114/1-ğ maddesi uyarınca, teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi dava şartlarındandır. Bu itibarla mahkemece verilen kesin süre içinde teminat yatırılmaz ise anılan hüküm uyarınca dava şartı eksikliğinden dava reddedilir.

MÖHUK’un 48/2 maddesinde ise; “Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre hâkim, yabancı davacının vatandaşı olduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık (mütekabiliyet) var ise bu kişiyi teminattan muaf tutacaktır. Karşılıklılık, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği gibi, Kanuni veya fiili karşılıklılık şeklinde de sağlanabilir.

Söz konusu anlaşmalardan biri de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup anılan Sözleşme’nin 17. maddesinde âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceği düzenlenmiştir.

Yine, "Yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’den çıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları" düzenleyen 5484 Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 88. maddesinde; "(1)Uluslararası koruma statüsü sahibi kişiler, karşılıklılık şartından muaftır. (2) Başvuru sahibine, başvurusu reddedilen veya uluslararası koruma statüsü sahibi kişilere sağlanan hak ve imkânlar, Türk vatandaşlarına sağlanan hak ve imkânlardan fazla olacak şekilde yorumlanamaz." düzenlemesi getirilmiş ise de, ilgili düzenlemede aynı Yasa kapsamında, "geçici koruma" kapsamında bulunanların istifade edebilmesi "uluslararası koruma statüsünde" olması halinde mümkün görülmektedir.

Eldeki dosyada, davacının ... vatandaşı olup dosya kapsamından, mahkemece davacının teminat muafiyetinin bulunup bulunmadığı hususunda, hükme dayanak oluşturacak nitelikte bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. 5718 sayılı Kanun’un 48. maddesinin ikinci fıkrasında, dava açanın karşılıklılık esasına göre, teminattan muaf tutulabileceği düzenlendiğinden öngörülen teminat hususu resen gözetilmelidir.

Bu sebeple ilk derece mahkemesi tarafından, öncelikle davacının statüsü belirlenerek teminattan muaf olup olmadığı hususunun .... sorularak alınacak yazı cevabına göre, davacının teminat göstermesi gerektiği sonucuna varılırsa, HMK'nın115/2. maddesi gereğince teminatın yatırılması için kesin süre verilmesi, anılan sürede belirtilen teminatın yatırılmaması hâlinde istemin usulden reddine, yatırılması hâlinde ise dava şartı eksikliği süresinde giderilmiş olacağından işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken doğrudan işin esasına girilmesi doğru değildir.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf sebeplerinin kabulüne, HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, teminata ilişkin dava şartı değerlendirilerek, bundan sonra davanın esası hakkında karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.