Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2024/805 K.2024/1060

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili tarafından dava dilekçesinde.

18/12/2019 tarihinde cadde üzerinde karşıdan karşıya geçmekte olan müvekkili ...'a, davalı şirket tarafından sigortalanan ... plakalı aracın çarpması nedeniyle yaralamalı trafik kazası meydana geldiği, meydana gelen kazada müvekkilinin kusurunun bulunmadığı, tüm kusurun karşı taraf sürücüde olduğu, kazaya sebebiyet veren ... plakalı araç sürücüsünün olay yerini terk ettiği, kaza sonucu müvekkilinin ağır şekilde yaralandığı ve vücut fonksiyonlarında bu kazaya bağlı olarak meslekte kazanma gücü kaybı ile efor kaybı meydana geldiği, müvekkilinin uzun süre tedavi gördüğünü belirtilerek,

müvekkilinin geçici ve kalıcı malul kalması nedeniyle fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalı ... şirketinden tahsiline karar verilmesinin talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının dava öncesi sigorta şirketine karşı başvuru şartlarını yerine getirmediği, bu sebeple davanın usulden reddinin gerektiği, kazaya karışan ... plakalı aracın 18/02/2019 - 2020 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ZMMS poliçesi ile teminat altına alındığı, sigorta şirketinin poliçe limiti dahilinde sorumluluğunun olduğu, sigorta şirketinin sorumluluğunun ... plakalı araç sürücüsünün kusuru oranında olduğu, bu sebeple kusur oranlarının tespitinin gerektiği, davacının kaza nedeniyle maluliyetinin bulunup bulunmadığına dair tespit yapılmasının gerektiği, müvekkili şirketin geçici iş göremezlik yönünden sorumluluğu bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, Cebeci Polis Merkezi Amirliği tarafından düzenlenen "Serbest Bırakma Tutanağı" kapsamında olay tarih ve saatinin 18/02/2019 - saat 08.20 olarak belirtildiği, Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri tarafından davacı hakkında düzenlenen teşhis raporunun ilk olarak 18/02/2019 tarihi saat 09.09'da düzenlendiği, Cebeci Polis Merkezi Amirliği tarafından düzenlenen "Şikayetçi İfade Tutanağı" kapsamında bizzat davacı tarafından verilen ifade kapsamında olayın 18/02/2019 tarihi, saat 08.20 sıralarında meydana geldiğinin belirtildiği,

yine Cebeci Polis Merkezi Amirliği tarafından düzenlenen 29/03/2019 tarihli "Fezleke" kapsamında, olay tarih ve saatinin, 18/02/2019 - saat 08.20 olarak belirtildiği, Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri tarafından düzenlenen 23/02/2019 tarihli "Radyoloji Raporu" kapsamında, tetkik tarih ve saatinin 18/02/2019 - saat 09.12 olarak belirtildiği, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezine yazılan müzekkereye yönelik mahkemeye sunulan bila tarih ve 93598 sayılı cevabi yazı kapsamında;

dava konusu araç olan ... plakalı aracın, "28/04/2017 (saat 16.41) - 28/04/2018" arasında ...Sigorta A.Ş. tarafından sigortalandığının, "28/04/2018 - 18/02/2019 (Saat 09.12)" arasında sigorta kaydının bulunmadığının ve "18/02/2019 (saat 09.12) - 18/02/2020" arasında ise davalı ...Ş. tarafından sigortalanmış olduğunun bildirildiği, dava konusu olay zamanı olduğu tespit edilen 18/02/2019 (saat 09.12 öncesi) dava konusu aracın, davalı ...Ş. tarafından sigortalı bulunmadığı ve bu doğrultuda davalı ... şirketinin, davada taraf sıfatı (pasif husumeti) bulunmadığı anlaşıldığından,

bunun yanı sıra (davacı vekili tarafından, anılan hususun, davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde belirtilmemiş olması nedeniyle davanın genişletilmesi mahiyetinde olduğu ve davacı tarafın muvafakatinin bulunmadığı belirtilmiş ise de) hakkın doğumuna doğrudan etkili iş bu "itirazın", mahkemece (yargılamanın her aşamasında) res'en tetkiki zorunluluğu bulunduğu gerekçesiyle, davanın taraf sıfatı (pasif husumet) yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

Yargıtay içtihatlarına göre davalı tarafın beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini, kaza tarihi ile ilk ödemenin yapıldığı tarih aynı olup poliçenin dava konusu olay bakımından geçerliliği bulunduğunu, ilk derece mahkemesi tarafından gerekli araştırmalar yapılmaksızın, kazaya karışan aracın sigorta tarihinin ve saatinin net olarak belirlenmesi tamamlanmaksızın davanın reddine karar verildiğini, yukarıdaki Yargıtay içtihatları gereği olarak poliçe şirketine herhangi bir peşinat ödenip ödenmediğinin, ya da prensip olarak aracın kaza anından önce sigortalanıp sigortalanmadığının araştırılması gerektiğini,

ayrıca davalı tarafın dilekçeler aşamasından sonra ileri sürdüğü vakıaların savunmanın genişletilmesi yasağı kapsamında hiçbir şekilde nazara alınmaması gerektiğini, davalı tarafın cevap dilekçesi sunulduktan sonra savunmanın genişletilmesi yasağına aykırı olarak iddia ettiği vakıaların ilk derece mahkemesi tarafından nazara alınmasının müvekkilinin mağduriyetini artırdığını belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE Uyuşmazlık kaza tarihinin ve saatinin, poliçe tarihinden ve saatinden önce olup olmadığı, poliçenin geçerli olmadığının cevap dilekçesinde ileri sürülmemesi halinde ileri sürülüp sürülemeyeceği ve mahkemece resen nazara alınıp alınmayacağı noktalarındadır.

Dosyadaki yazılara, kanuni gerektirici sebeplere, taraf sıfatının araştırılması, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelmesine, dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukukî koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesinin gerekmesine, bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenmesine,

taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise, def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasının mümkün bulunmasına göre, (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22.06.2021 tarih ve 2021/(17)4-104 Esas - 2021/818 Karar sayılı ilamı) husumet itirazının süresinden sonra ileri sürüldüğüne ilişkin istinaf sebeplerine itibar edilememiştir.

Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin, zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir sorumluluk sigortası türüdür. Bu sigorta kapsamında sigortacının zarardan sorumlu tutulabilmesi için, rizikonun poliçe vadesi içinde gerçekleşmesi gerekir.

Aracı işletenin zararlandırıcı sigorta olayının gerçekleşmesinden sonra rizikonun gerçekleştiğini bilerek sigorta mukavelesini yapması halinde, anılan sözleşmenin hükümsüz olacağı düzenlenmiştir.

Öte yandan, Karayolları Motorlu Araç Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları’nın A-4. maddesine göre; sigorta poliçesinde aksi kararlaştırılmadığı sürece, sigorta sözleşmesinin, Türkiye saati ile saat 12.00’da başlayıp, öğle vakti saat 12.00’da sona ereceği hüküm altına alınmıştır.

Dosya kapsamına göre, davalıya trafik sigortalı olduğu iddia edilen araç 18/12/2019 tarihinde kazaya karışmıştır. Araca ilişkin olarak sunulan trafik poliçesinde poliçenin düzenlenme tarihi, 18/12/2019 olup, poliçenin düzenlenme saati ise 09.12 olarak yazılmıştır. Olay yeri tespit tutanağında, serbest bırakma tutanağında, alınan ifade tutanaklarında kaza tarihi 08.20 olarak belirtilmiştir. Hacettepe Üniversitesi Hastanesine başvuru tarihi 09.09'dur. Davalının savunması husumete ilişkin bir savunma olup yargılamanın her aşamasında ileri sürebileceği gibi ileri sürülmese dahi resen ele alınması gerekmektedir.

Bu itibarla; davalı sigortacının sigorta poliçesi gereği sorumluluğunun başlamasından sonra, davaya konu kazanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin (rizikonun poliçe vadesi içinde olup olmadığının) saptanması önem kazanmaktadır. Yukarıda anılan yasal düzenlemeler gereği, sigortacının sorumluluğunun başlaması için, poliçede kararlaştırılan primin ödenmiş olması gerekliliği ile poliçenin tanzim saati dikkate alındığında, aracı işletenin zararlandırıcı sigorta olayının gerçekleşmesinden sonra rizikonun gerçekleştiğini bilerek sigorta mukavelesini yapması neden ile anılan sözleşmenin hükümsüz olup davalı sigortanın husumeti bulunmamaktadır.(Yargıtay 4. Hukuk Dairesi Esas No : 2021/3675 Karar No: 2021/4371)

Buna göre; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.