Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2024/856 K.2025/286

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı asıl ve birleşen dava davalıları ... ile ... Petrol Otomotiv Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Asıl dava davacılar vekili dava dilekçesinde. 27.01.2021 tarihinde, davalı ... Sigorta Şirketi'ne ZMMS ile sigortalı, diğer davalı ... Petrol Oto Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin işleteni olduğu ... plakalı araç sürücüsü diğer davalı ...'ın kusurlu olarak davacılar desteği (eş ve babaları) yaya ...'e çarparak ölmesine neden olduğunu, kazanın araç sürücüsünün tam kusuru ile meydana geldiğini, davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, ödeme teklifinin kabul edilmediğini, arabuluculukta da anlaşamadıklarını, kaza tarihinde ...'ün inşaat mühendisi olduğunu, aynı zamanda şirket ortağı ve müdürü olarak mesleğini ifa ettiğini belirterek,

belirsiz alacak olarak şimdilik, davacı eş ... için 10.000,00 TL, davacı ... için 10.000,00 TL olmak üzere toplam 20.000,00 TL maddi (destekten yoksunluk) tazminatın tüm davalılardan müştereken tahsiline, davalıların yaşadığı üzüntüden dolayı ise tüm davalılar için ayrı ayrı 100.000,00 TL olmak üzere toplam 400.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ... Petrol Oto Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile davacı ... için şimdilik toplam 783.582,38 TL, davacı ... için şimdilik toplam 302.105,58 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dava davacı ... vekili dava dilekçesinde. 27.01.2021 tarihinde, davalı ... Sigorta Şirketi'ne ZMMS ile sigortalı, diğer davalı ... Petrol Oto Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'nin işleteni olduğu ... plakalı araç sürücüsü diğer davalı ...'ın kusurlu olarak davacı desteği (evladı) yaya ...'e çarparak ölmesine neden olduğunu, kazanın araç sürücüsünün tam kusuru ile meydana geldiğini, davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını, ödeme teklifinin kabul edilmediğini, arabuluculukta da anlaşamadıklarını, murisin geriye kalan mirasçıları (eşi ve çocukları) tarafından açılan tazminat davasının Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/111 Esas sayılı dava dosyası ile devam ettiğini, iki dosyanın birleştirilmesini, belirsiz alacak olarak şimdilik 10.000,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının, davalılar ...,

araç maliki ... Pet. Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... Sigorta Şirketi'nden müştereken ve müteselsilen tahsiline, ...'ün ölümünden dolayı müvekkilinin yaşadığı üzüntü ve elemin bir miktar azaltılabilmesi adına, davacı baba için 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren artan oranda avans faizi ile birlikte davalı sürücü ... ve araç maliki ... Pet. Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, ıslah dilekçesi ile birleşen davada davacı ... için şimdilik toplam 192.026,06 TL tazminatın, 49.804,00 TL'sinin davalı ... Sigorta Şirketinden ve geri kalan 142.222,06 TL'nin davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl dava davalı ...

Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketine kaza tarihini kapsar ZMMS ile sigortalı olduğunu ve sorumluluklarının da sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, kaza ile ölüm arasında illiyet bağının tespit edilmesi gerektiğini, davanın zamanaşımı sebebiyle reddini talep ettiklerini, kusur oranının tespiti bakımından dosyanın İstanbul Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'ne gönderilmesi gerektiğini, Sosyal Güvenlik Kurumu'na yazı yazılarak söz konusu kazanın iş kazası olup olmadığının,

peşin sermaye değeri geliri bağlanıp bağlanmadığının araştırılması gerektiğini, gelirin asgari ücret üzerinden hesap edilmesi gerektiğini, hesaplanacak tazminattan hatır taşıması ve müterafik kusurun tenzili gerektiğini, "proporsiyon" yapılarak teminatın paylaştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl dava davalı ... ve ... Pet. Oto. Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde.

27.01.2021 tarihinde saat 17.46'da müteveffa ...'ün, yaya geçidi bulunmayan yolda hızlı bir şekilde sağına soluna bakmadan yola atlayarak karşıya geçmeye çalıştığı sırada, ...’ın kusuruyla kazanın meydan geldiğini, müvekkili kavşakta olduğu için neredeyse durur vaziyette hareket halindeyken ...'ün arabaya çarparak yola düştüğünü, müvekkili ...'ın herhangi bir kusuru bulunmadığını, ...'ın kullanmış olduğu ... plakalı araç için ...

Sigorta’ya 15.05.2020 - 15.07.2021 tarihleri arasında Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçesi yapıldığını, kazanın meydana geldiği tarihler poliçe kapsamında olup, dava sonucu asla kusur kabul etmemekle birlikte müvekkilleri aleyhine olması durumunda maddi ve manevi zararların zorunlu trafik sigortasına ilaveten kasko poliçesinden de karşılanması amacıyla davanın ... Sigorta'ya ihbar edilmesini ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar olunan vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirkete ihbarı yapılan işbu davada, müvekkili şirketin taraf sıfatını haiz olmadığını, birleşen davada tam kusurlu olduğu gözetilerek maddi ve manevi tazminat talebinin reddi gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limiti ve içeriği dahilinde olduğunu, destekten yoksun kalma tazminatı belirlenirken, bilinen ücret, belirlenebilir bir ücret yoksa asgari ücretin baz alınması gerektiğini, destekten yoksun kalma tazminatı hesaplamasının güncel 2918 sayılı KTK'da yer alan kural ve ilkelere göre gerçekleştirilmesi gerektiğini, bu nedenlerle ihbar olunan olarak davaya müdahil edilmesine, açıklanan nedenlerle davaya itirazlarının kabulü ile haksız ve mesnetsiz açılmış davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dava davalılar ... ve ... Pet. Oto. Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; dava sonucu kusuru kabul etmemekle birlikte, müvekkilleri aleyhine olması durumunda maddi ve manevi zararların zorunlu trafik sigortasına ilaveten kasko poliçesinden de karşılanması amacıyla davanın ... Sigorta'ya ihbar edilmesini, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece yapılan yargılama sonunda; davalı sürücü ...’ın %60, müteveffa/destek yayanın %40 kusuru ile meydana gelen trafik kazasında davacıların desteğinin ölmesi nedeniyle asıl ve birleşen dosya davacılarının usulüne uygun olarak düzenlenen aktüer raporuna göre destek tazminatı alacaklarının belirlendiği, davacıların bilirkişi raporunda belirlenen miktarlara davayı ıslah ettikleri, davalı ...

Sigortanın sigorta limiti ile bu zararlardan ve temerrüt tarihinden itibaren avans faizi ile sorumlu olduğu, yine olay özelliklerine göre hakkaniyet kapsamında her iki dosya davacıları lehine bir miktar tazminata karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle. “1-Asıl davanın kısmen kabulü ile; davacı ... için 783.582,38 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den tahsili ile bu davacıya verilmesine, davacı ... için 302.105,58 TL destekten yoksun kalma tazminatının kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile bu davacıya verilmesine, davalı sigorta şirketine yöneltilen destekten yoksun kalma tazminatı talebinin reddine, 80.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş.

San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 70.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 70.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den tahsili ile davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 70.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den tahsili ile davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Birleşen Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023-619 Esas sayılı dosyasındaki davanın kısmen kabulü ile; davacı ... için 49.804,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı ...

Sigorta Şirketi için temerrüt tarihi olan 13.04.2023 tarihinden, diğer davalılar için kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile tüm davalıların tümünden müştereken ve müteselsilen tahsili ile bu davacıya verilmesine, 142.222,06 TL'nin kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti.'den tahsili ile bu davacıya verilmesine, 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek avans faizi ile beraber davalılar ... ve ... Petrol Oto. Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacı ...'e verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,” karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleşen dava davalıları ... ile ... Petrol Otomotiv Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvuru yapılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Asıl ve birleşen dava davalıları ... ile ...

Petrol Otomotiv Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili istinaf dilekçesinde; kazada asıl kusurlu olanın ölen olduğunu, çünkü ölenin yola aniden atladığını, davacı tarafın ceza yargılamasında alınan hukuka aykırı ve yetersiz bilirkişi raporuna göre dava açtığını, ancak soruşturma dosyasında ölenin asli kusurlu olduğunu, davalı sürücünün ise kusurunun bulunmadığı yönünde rapor bulunduğunu, kusur raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verilmesinin doğru olmadığını, yine hesap raporundaki fahiş ve hakkaniyete uygun olmayan tazminat miktarlarını kabul etmediklerini, müteveffanın gelirinin yeterli olarak araştırılmadığını,

emsal ücret araştırması yapılması gerektiğini, davacı eşin evlenme ihtimalinin rapor tarihindeki yaş esas alınarak belirlenmesinin doğru olmadığını, birleşen dosyada müteveffanın babasının destek alacaklısı olduğunun ispatlanmadığını, ölen kişinin ölmeden birçok hastalığı olduğunu, bu husus nazara alınarak bakiye ömür süresinin belirlenmesi gerektiğini, hükmedilen tazminatlara avans faizi işletilmesinin mümkün olmadığını, çünkü kazaya karışan araç şirket adına kayıtlı olsa da özel araç olduğunu, yasal faiz işletilmesi gerektiğini, davanın ...

Sigorta'ya ihbarı gerektiğini, diğer davalı ... Sigorta yönünden halen bakiye limitinin bulunması nedeniyle limit kapsamında sigortanın sorumluluğuna karar verilmesi gerektiğini, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek, istinaf isteminin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

İstinaf talebinde bulunan asıl ve birleşen dava davalılar ... ile ... Petrol Otomotiv Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekilinin istinaf sebepleri doğrultusunda, kamu düzenine aykırılıklar resen gözetilerek, dosya içerisindeki bilgi ve belgeler, mahkeme kararının gerekçesi, dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesi ile yapılan inceleme sonunda;

Asıl ve birleşen dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Yerel Mahkeme tarafından davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davalılar ... ve ... Petrol… Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile olayla ilgili olup kesinleşen Ankara 52. Asliye Ceza Mahkemesi dosyası birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu kazada müteveffanın %40, davalı sürücünün %60 kusuru ile kazanın meydana geldiği, müteveffanın gelirinin usulüne uygun olarak belirlendiği, yine aktüer rapordaki bakiye ömür sürelerinin kaza tarihindeki yaşları esas alınarak belirlendiği anlaşıldığından bu yöndeki istinaflara itibar edilmemiştir.

Zararın tayininde zarar görenin elde ettiği gelirinin doğru biçimde belirlenmesi, tazminatın doğru tespitinde önemli yer tutmaktadır. Zarar gören kişi, asgari ücret üzerinde bir gelir elde ettiğini iddia ediyorsa bunu ispat etmesi gerekmekte olup, yerel mahkeme de bedensel zararların tazmini davalarında zarar görenin zararını ya da destekten yoksunluk tazminatı davalarında destek alacaklılarının zararını resen belirlemek durumundadır.

Bu bağlamda, gerçek zararın hesaplanmasında, zarar görenin/desteğin asgari ücretten fazla kazancı olduğu yönünde bir iddia varsa, kaza tarihinden hesap tarihine kadar ki gelirini gösteren belgelerin temin edilmesi suretiyle gelirlerin belirlenmesi, böyle bir iddia olmaması yahut zarar görenin herhangi bir işinin olmaması halinde kazancın asgari ücret kabul gerekmektedir.

Mahkemece hükme esas alınan aktüer raporunda desteğin gelirinin yukarıdaki ilkelere uygun alarak tespit edilmediği, bu haliyle raporun karar vermeye elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

Yine; trafik kazası nedeniyle meydana gelen zararlardan, zarara sebebiyet veren sürücüler, işleten ve işletenin sorumluluğunu ZMMS ile üstlenen sigorta şirketi KTK'nın 85, 91 ve 88. maddeleri gereğince müteselsilen sorumludur. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri TBK'nın 162/2 ve 163. maddelerine göre borcun tamamından sorumludur.

Müteselsil borçlularda borcun sona ermesini düzenleyen TBK'nın 166. maddesinde; "(1)Borçlulardan biri, ifa veya takasla borcun tamamını veya bir kısmını sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarmış olur. (2)Borçlulardan biri, alacaklıya ifada bulunmaksızın borçtan kurtulmuşsa, diğer borçlular bundan, ancak durumun veya borcun niteliğinin elverdiği ölçüde yararlanabilirler.

(3)Alacaklının borçlulardan biriyle yaptığı ibra sözleşmesi, diğer borçluları da ibra edilen borçlunun iç ilişkideki borca katılma payı oranında borçtan kurtarır." düzenlemesine yer verilmiş, bu doğrultuda müteselsil borç nedeniyle alacaklıya halef olmayı düzenleyen TBK'nın 168/2 maddesinde de.

"Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır." denilerek, bir borçlu lehine yapılacak olan iyileştirmenin, diğer borçluların aleyhine olması halinde, iyileştirmenin aleyhine olduğu diğer borçluların da bundan istifade edeceği kabul edilmiştir.

KTK'nın 96. maddesindeki hükme göre, garameten ödeme ilkesi, bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı biçimde ve poliçe limitini de aşmayacak şekilde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır.

Somut olayda; davalı sigorta şirketi tarafından dava konusu kaza nedeniyle asıl dosya davacıları Ulviye için 180.000TL, Müselleme için 75.000TL ödeme yapıldığı ve taraflar arasında düzenlenen 03/05/2023 (asıl dava tarihinden sonra) tarihli İBRANAME'nin “araç sürücüsü ve işletenini ve sigorta şirketini 27/01/2021 tarihli trafik kazasından dolayı ilgili poliçe teminat tutarına kadar her türlü maddi tazminattan müvekkillerim yönünden ibra ederim.” şeklinde olduğu görülmüştür.

Sigorta şirketinin kaza tarihi itibarıyla poliçe teminat limiti 430.000TL olup, asıl dosyadaki davacılara toplam 225.000TL ödendiği, birleşen dosyada ise 49.804TL maddi tazminata karar verilmesi gözetildiğinde dosya kapsamında bakiye limitin kaldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, mahkemece, desteğin geliri doğru olarak belirlenerek, yine tüm destek alacaklıları gözetilerek ve sigortanın limiti yönünden garame hesabı yapılması gerekip gerekmediği değerlendirilerek, sigorta şirketinin ödeme tarihine göre asıl dosya davacılarına yaptığı ödeme ile ibra edilmiş olması ve ibranın, asıl dosya davacılarına ödemekle yükümlü olduğu miktarın altında kalamayacak şekilde olduğu da değerlendirilerek, bu miktar kadar ödeme yapılan davacılar yönünden davalıların borçtan kurtuldukları kabul edilerek, bu şekilde davacıların talep edebilecekleri tazminat miktarının usulüne uygun olarak belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak karar

verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; istinaf eden davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, mahkemece yukarıdaki eksiklikleri giderecek şekilde yeniden aktüer raporu alınarak sonucuna göre (kararı istinaf etmeyenlere göre usuli kazanılmış haklar da korunarak) karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.