Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2025/1231 K.2025/1369

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan ... Tasarım Paslanmaz Çelik Alüminyum Cam İnşaat Tah. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı bulunan ve kaza anında diğer davalı ... yönetimindeki ... plakalı aracın davacı ... yönetimindeki motosiklete çarptığını, olay nedeni ile zarara uğradığını belirterek, 10.000,00 TL maddi tazimatın tüm davalılardan, 10.000,00 TL manevi tazminatın ise davalı sigorta şirketi hariç diğer davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevap dilekçesinde; olay nedeniyle davacının Ankara 4. ACM'nin 2012/433 esas nolu dosyasında ceza aldığını, maddi manevi tazminat taleplerinin fahiş olduğunu belirterek, yersiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Tasarım Paslanmaz Çelik Alüm. Cam İnş. Taah. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davalılardan ...'un 19/11/2011-07/09/2012 tarihleri arasında müvekkili şirkette şoför olarak çalıştığını, kazanın mesai saatleri dışında kendisine emanet edilen aracı şahsi işlerinde alkollü olarak kullanması sebebiyle iş akdinin feshedildiğini, BK.nın 66.maddesi uyarınca, zarar ile iş arasında uygun illiyet bağı gerektiğini, müvekkilinin gerekli özeni gösterdiğini, kabul etmemekle birlikte istenen tazminatın fahiş olduğunu, müvekkilinin kusuru olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı sigorta şirketi cevap dilekçesinde; ... plaka sayılı aracın müvekkili şirkete ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, poliçeden dolayı sorumluluğun sigortalının kusuru oranında olmak üzere poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, manevi tazminatın poliçe teminatına dahil olmadığını, gerçek zararın belirlenebilmesi için bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, dava tarihinden itibaren faiz sorumluluğunun söz konusu olacağını beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, Ankara 13 ATM'nin 2015/1282 esas sayılı dosyasında yargılama devam ederken davacı yanca takipsiz bırakılması nedeni ile 13/12/2016 tarihinde, birleştirme işleminden sonra ise mahkemenin eldeki dosyasının 11/09/2017 tarihli celsesinde 2. kez işlemden kaldırıldığı, 11/10/2024 tarihinde davacı vekilinin yeniden dosyanın işleme konulması talepli dilekçesi ile yargılamaya devam olunduğu, 04/07/2025 tarihli duruşmada duruşma yoğunluğu sebebi ile e-duruşma sistemi üzerinden 12.57'de davacı vekiline bağlanıldığı, 6 dakika makul sürenin geçmesine rağmen e-duruşmaya bağlanan olmadığı,

davacı vekilince geçerli bir mazeret dilekçesi sunulmadığı, ismen çağrıldığı halde yapılan yoklamada davacı yanın ve vekilinin hazır olmadığı, hazır olan davalı ... vekilinin davaya devam etmek istemedikleri beyanı üzerine, dosyanın daha önce 13/12/2016 ve 11/09/2017 tarihlerinde olmak üzere iki kez işlemden kaldırıldığı, dava devam ederken basit yargılama usulüne tabi dava haline geldiği, basit yargılama usulüne tabi davada HMK 320 /4.maddesi gereğince dava birden fazla kez takipsiz bırakılamayacağından, HMK 320/4. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği,

ilk dava tarihi itibari ile yazılı yargılama usulüne tabi olduğu tensip zaptı ile belirtilmiş ise de, yazılı yargılama usulünde de HMK 150/4. maddesine göre, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamayacağı düzenlemesi karşısında 3 kez takipsiz bırakılması nedeni ile de davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerektiği gerekçesiyle.

"1-Dosyanın daha önce 2 kez işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davacı vekilinin bu celse mesleki ya da sağlık mazereti olmaksızın e-duruşma üzerinden katılmadığı, karşı tarafın davayı takip etme iradesinin bulunmadığı anlaşılarak DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı ... vekili istinaf dilekçesinde.

04/07/2025 tarihli duruşmaya e-duruşma yolu ile katılma isteminin ve bir teknik aksaklık yaşanması halinde mazeretli sayılmalarına karar verilmesi istemlerinin mevcut olup, mahkemece bu istemin kabul edildiğini, duruşma günü ise, hastalığı ve tedavi gereği hastanede bulunması nedeni ile İnternet bağlantı problemlerinden kaynaklı olarak duruşmaya bağlanamadığını, oysa ki e- duruşma hakkında çıkarılmış olan yasada açıkça mahkemeye bağlanma konusunda bir sıkıtı veya teknik problem yaşaması halinde davacı/ya da davalının mazeretli sayılacağı hükmüne yer verildiğini, anılan günde raporlu olduğunu,

davanın eski hale getirilmesine karar verilmesi taleplerinin mahkeme tarafından nihai karar verilmesi nedeni ile sunulmadığını, meydana gelen teknik aksaklık neticesinde verilen duruşmanın ertelenmesi ve mazeretli sayılma kararının taraflardan kaynaklanan teknik arıza ve sorunlarda da geçerli olması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Uyuşmazlık mahkemenin davanın açılmamış sayılmasına ilişkin kararının yerinde olup olmadığı ve hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilip edilmediğine ilişkindir.

HMK'nın “Tarafların Duruşmaya Gelmemesi, Sonuçları ve Davanın Açılmamış Sayılması” başlığını taşıyan 150. maddesinin 1. Fıkrasında; “Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.” hükmüne ve 6. fıkrasında da; “İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi halde dava açılmamış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir. Yasanın bu hükmü emredici nitelikte olup, kamu düzenine ilişkin bulunduğundan mahkemece re’sen uygulanmalıdır.

Hemen belirtilmelidir ki; usul hükümleri çerçevesinde davanın tarafları, müdâhiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Yargılama ile ilgili bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini içeren bu hakkın ve yargılamanın aleniliği ilkelerinin gerçekleşmesinin en önemli aracı, duruşma yapılmasıdır.

Duruşma günü duruşmaya katılma imkânı olmayan taraf buna ilişkin mazeretini bildirip belgeleyerek duruşmanın ertelenmesini isteme olanağına sahiptir. O hâlde duruşma tayin edilerek, usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan yalnız biri duruşmaya katılırsa gelmeyen tarafın geçerli mazeret gönderip göndermediği incelenerek gelen tarafın bu mazeret dilekçesine karşı beyanına göre dosyanın işlemden kaldırılmasına ya da yargılamaya devam edilmesine karar verilecektir.

Anılan hususların uygulanabilmesi için, her şeyden önce tarafların usulüne uygun şekilde duruşmaya davet edilmiş olmaları gerekmektedir. Bu bağlamda tebligat, iddia ve savunma hakkının tam olarak kullanılmasının zorunlu unsurudur. Savunma hakkının temelini teşkil eden hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma ilkesinin ayaklarından biridir.

30/6/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Hukuk Muhakemelerinde Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası Hakkında Yönetmeliğin “e-Duruşma icrası” başlıklı 13. Maddesinin 9. Bendinde; “(9) Taraf veya vekilin kusuru olmaksızın teknik sebeplerden dolayı e-Duruşmanın yapılamaması hâlinde, ilgili taraf veya vekil yönünden Kanunun 150 nci maddesinin birinci fıkrası uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Yönetmeliğin 13/8 bendinde ise; “e-Duruşma esnasında ses ve görüntü naklinin aynı anda sağlanamaması veya yaşanan kesintinin beyanların anlaşılmasını güçleştirmesi durumunda e-Duruşma yeniden açılır.

Söz konusu aksaklığın devam etmesi hâlinde gerekçesi belirtilerek e-Duruşma sonlandırılır ve bu husus tutanağa geçirilir.” denilmekte olup, somut olayda, Yönetmeliğin 13/8. nolu bendine uygun şekilde en az iki kez e-duruşma bağlantısı denenip denenmediği duruşma zaptından anlaşılamadığı gibi, teknik aksaklığın davacı vekilinden mi yoksa ondan bağımsız teknik sorunlardan mı kaynaklandığı da belirsizdir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesinin, davacı vekiline en az iki kez e-duruşma daveti gönderilmesi ile davetiyeye cevap verilmezse, davacı vekilinin e-duruşmaya katılmadığının zapta geçirilmesi, eğer davacı vekilinin kusuru bulunmayan nedenlerle teknik arıza sebebiyle e-duruşma yapılamaması halinde, bu husus zapta geçirilerek sözlü yargılama duruşmasının icrası için duruşmanın ertelenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen hukuki ve fiili durumlar ışığında mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi yerinde görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-a.5 maddesi uyarınca KABULÜ İLE, mahkeme kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.