Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi E.2025/365 K.2026/733

Mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalı ... ve ... Çelik Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili, davalılar ... ve ... vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı ... A.Ş.'ye Z.M.M.S. sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan davalı ... idaresindeki davalı ... Ltd. Şti. adına kayıtlı bulunan ... plakalı taşıtın, 17.02.2021 tarihinde, davalı ... idaresindeki davalı ...'a ait davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından Z.M.M.S. Sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan ... plakalı araç ile çarpışması neticesinde ... plakalı araçta yolcu konumunda ulunan maktül ...'in vefat ettiğini, maktülün davalı ... Ltd.

Şti.'de iç mimar olarak çalışmakta olduğunu, kazada kusurunun bulunmadığını, yapılan başvuruya rağmen ödeme yapılmadığını belirterek, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, HMK 107/1 uyarınca, belirsiz maddi tazminat alacaklarının şimdilik talep edilen, davacılar ... için 1.000,00 TL, ... için 1.000,00 TL, ... için 1.000,00 TL, toplam 3.000.00 TL maddi, ... için 100.000,00 TL, ... için 100.000,00 TL, ... için 75.000,00 TL,

toplam 275.000,00 TL manevi tazminat alacağının kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılardan (davalı sigorta şirketleri poliçede yazılı zararlar dahilinde sorumludurlar.) müştereken ve müteselsilen tahsiline,

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; başvuru üzerine müvekkili şirketçe hasar dosyası açıldığını, ... plakalı aracın müvekkili şirkete Z.M.M.S. sigorta poliçesi ile sigortalı bulunduğunu, davacı ...'ın destek tazminatı talep edemeyeceğini, manevi tazminat taleplerinin teminat dışında kaldığını bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; kusur raporu aldırılmasını, müvekkilinin kusursuz olduğunu, davalı ...'un alkollü araç kullandığını, müteveffanın alkollü sürücünün aracına binmesi nedeniyle müterafik kusur indirimi uygulanması gerektiğini, davacı ...'ın destek tazminatı talep hakkının olmadığını ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacı ...'ın destek tazminatı talep edemeyeceğini, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi uygulanması gerektiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalılar ... ve ... Çelik Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, davaya yazılı cevap vermemişler, yargılamaya katılan vekilleri davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, 09/03/2023 tanzim tarihli dilekçe ile, davalı ... sigorta ile yapılan sulh neticesinde, davalı ... Sigorta yönünden maddi tazminat talebi bakımından davadan feragat edildiğinin, diğer davalılar yönünden dava konusu talebin devam ettiğinin belirtilmiş olduğu, davacılar vekilince ve davalı ...

Sigorta A.Ş. vekilince sunulan ibraname ve feragat başlıklı tutanağın incelenmesinde, davalı sigorta şirketi tarafından teminat limiti olan 430.000,00 TL'nin ödendiği ve taraflarca bu tutar üzerinden anlaşma sağlandığı anlaşılmış ise de, ödenen bedelin hangi davacı/davacılar için ve hangi oranda ödendiğinin tutanak içeriğinde yer almadığı, davacılar vekilince ıslah dilekçesi sunulduğu, ancak ıslah harcı ikmal edilmediği için ıslah dilekçesinin davalı tarafa tebliğe çıkarılamadığı, duruşma öncesi 05.01.2024 tarihinde ıslah harcının ikmal edildiği, mahkemece aldırılan 24/02/2022 tarihli kusur bilirkişisi raporunun sonuç bölümünde;

davalı Türk ... sigortalı ...

Plakalı ... marka kamyonetin 1 PROMİL alkollü davalı sürücüsü ...; dava konusu ölümlü, dava dışı yaralanmalı ve çift taraflı maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda % 20 (YÜZDE-YİRMİ) oranında kusurlu olup, kazanın oluşumunda kazanın çift taraflı ve kazaya sebebiyet veren sürücünün diğer davalı kamyon sürücüsü olması nedeniyle, almış olduğu alkolün kazaya etkisinin olmadığı, davalı ... sigortalı ... plakalı ... marka kamyonun davalı sürücüsü ...; dava konusu ölümlü, dava dışı yaralanmalı ve çift taraflı maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda%80 (YÜZDE-SEKSEN) oranında kusurlu olduğunun belirtildiği,

... plakalı taşıtın 24.06.2020/2021 tarihlerini kapsar Z.M.M.S. sigorta poliçesi ile davalı ... A.Ş.'ye sigortalı bulunduğu, riziko tarihi itibariyle şahıs başına vefat tazminat limitinin 430,000,00TL olduğu, ... plakalı taşıtın 02.11.2020/2021 tarihlerini kapsar 290741000061 nolu Z.M.M.S. sigorta poliçesi ile davalı ...

Sigorta A.Ş.'ye sigortalı bulunduğu, riziko tarihi itibariyle şahıs başına vefat tazminat limitinin 430.000,00TL olduğu, mahkemece yargılama aşamalarındaki güncel asgari ücret verilerine göre ek raporlar alındığı, en son alınan 01/07/2024 tarihli ek raporun sonuç bölümünde özetle; meydana gelen riziko nedeniyle; davalı sigorta şirketlerinin riziko tarihi itibariyle kişi başına vefat poliçe teminat limitlerinin ayrı ayrı 430.000,00TL olduğu, ...

Sigorta A.Ş. tarafından dava sonrasında davacılara yapılan 08.03.2023 tarihli toplam 430.000,00TL ödemenin mahsubu neticesinde; davacı anne için bakiye 622.689,58TL, davacı baba için bakiye 291.110,22TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, davalı ... A.Ş.'nin poliçe gereği teminat limitinin 430.000,00TL olduğu, manevi tazminat koşullarının oluştuğu gerekçesiyle. "1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE

a. Davacı anne ... için 622.689,58 TL, davacı Baba ... için 291.110,22 TL olmak üzere toplam 913.799,80 TL MADDİ TAZMİNATIN, kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, davalılar ... Çelik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., ... (TC ... ), ... ( TC ... ) ...( TC ... )'dan 17/02/2021 kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birilikte, davalı ... A.Ş.' den (Poliçe limiti ile 430.000,00 TL ile sınırlı olarak ) 30/06/2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,

b. Davacı anne ... için 75.000,00 TL, davacı baba ... için 75.000,00 TL, ablası ... için 50.000,00 TL olmak üzere toplam 200.000,00 TL MANEVİ TAZMİNATIN davalılar ... Çelik Yapı Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., ... ( TC ... ), ... (TC ... ) ...( TC ... )'dan 17/02/2021 kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birilikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine ,

-Fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiş, karar davacılar vekili, davalı ... A.Ş. vekili, davalı ... ve ... Çelik Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili, davalılar ... ve ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğunu, davalı ... Sigorta lehine feragat nedeniyle 178.432,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesinin de hatalı olduğunu, yargılama sürecinde poliçe limiti dahilinde ödeme yapan ... Sigorta ile yapılan sulh sözleşmesi ile feragat nedeniyle vekalet ücreti ve yargılama gideri talep edilmeyeceği konusunda mutabık kalındığından, ...

Sigorta vekilleri de dosyaya sundukları 10.03.2023 tarihli dilekçeleri ile (Neticei Talep Kısmında) "feragat nedeniyle VEKALET ÜCRETİ ve yargılama gideri TALEPLERİ OLMADIĞINI" beyan ettiklerini, “Davacılar lehine kabul edilen miktar (200.000 TL) için 32.000,00 TL NİSBI vekalet ücretinin davalılardan (T....

Sigorta hariç) müştereken müteselsilen tahsiline, ret edilen miktar (75.000,00 TL) için davalılar lehine 30.000,00-TL MAKTU vekalet ücretinin davacılardan müştereken müteselsilen tahsiline” karar verildiğini, manevi tazminatın kabul edilen kısmı için NİSBİ vekalete hükmedilirken, ret edilen kısmı için davalılar lehine MAKTU vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, çünkü, TBB AÜT Md. 10 (1) "Manevi tazminat davalarında avukatlık ücreti, hüküm altına alınan miktar üzerinden bu Tarifenin üçüncü kısmına göre belirlenir" hükmü gereğince NİSBİ vekalete hükmedilmesi gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu kaza trafik /iş kazası olup, davacıların SGK'ya başvuru yapması gerektiğini, her ne kadar gerekçeli kararda SGK tarafından davacılara ödeme yapılmadığına dair cevap yazısı yazıldığından bahsedilmişse de, bahsi geçen cevap yazısında kurum iş kazası nedeniyle başvuru yapılmadığının belirtildiği,

kanun gereği başvuru zorunlu olması nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuru yapılması ve dava için bekletici mesele yapılması gerekirken aleyhe hüküm kurulmasının açıkça hatalı olduğunu, davacılar 1 ıslah, 2 talep arttırım dilekçesi sunmuş olup, hukuk usullerine aykırı taleplerin kabul edilerek aleyhe hüküm kurulmuş olmasının açıkça hatalı olduğunu, 23.06.2023 tarihli ıslah dilekçesi, 25.12.2023 tarihli değer arttırım dilekçesi ve 16.07.2024 tarihli değer arttırım dilekçesi sunulmuş olup, 6100 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olarak 16.07.2024 tarihli değer artırım dilekçesindeki taleplerin kabul edilmiş olmasının hatalı olduğunu,

pasif dönem hesaplamasına esas alınan gelirin hatalı olduğunu, her ne kadar 2022 ve 2023 yılında asgari geçim indirimi adı altında yapılan vergi indirimi kaldırılmış ise de, asgari geçim indirimi de 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca bir vergi indirimi /vergi istisnası olup, 2022, 2023 ve 2024 yılında da tüm çalışan kişiler yönünden asgari ücret miktarı ile sınırlı olarak vergi indirimi/vergi istisnasının kabul edildiğini, bu sebeple ev hanımı için efor kaybı hesabında, ücretli bir çalışmasının olmaması nedeniyle de 2022,

2023 ve 2024 yılında çalışan kişiler için geçerli olan gelir vergisi ve damga vergisi istisnası uygulanmadan net asgari ücret nazara alınması gerektiğini, Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 31.05.2016 tarih ve 2014/20227 Esas - 2016/6632 sayılı kararında.

Pasif devre kusura ilişkin tespitlere katılmadıklarını, davayı kabul anlamına gelmemekle beraber hatır taşıması ve müterafik kusur halinin değerlendirilmeksizin hüküm kurulmuş olmasının açıkça hatalı olduğunu, asıl alacağa bağlı ferilerin de poliçe limiti ile sınırlı olması gerektiğini, davayı kabul anlamına gelmemekle beraber müvekkil şirketin sorumluluğunun yalnız sigortalısının kusuru ve poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğunu, hüküm kurulurken diğer feriler yönünden (vekalet ücreti,yargılama gideri, harç vb.) poliçe limiti ile sınırlı sorumluluğa hükmedilmediğini,

davayı kabul anlamına gelmemekle beraber faiz türünün yasal faiz olması gerekmekte iken avans faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek ,kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalı ... ve ...

Çelik Yapı Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili istinaf dilekçesinde; diğer davalı ...'ın sürücüsü, diğer davalı ...'ın maliki ve işleteni olduğu diğer aracın mezkur ölümlü kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunu, zira dosya mündericatında bulunan 24/02/2022 tarihli bilirkişi raporu ve kaza sebebiyle yapılan ceza yargılaması sonucunda müvekkilin tali kusurlu (%20) kusurlu olduğunun anlaşıldığını, söz konusu kazada ... plakalı Isuzu marka kamyonun davalı sürücüsü ...'ın, dava konusu ölümlü,

dava dışı yaralanmalı ve çift taraflı maddi hasarlı trafik kazasının oluşumunda %80 oranında kusurlu olduğunun düzenlenen bilirkişi kurulu raporuyla da netlik kazandığını, kusurlu araç sigorta şirketinin Poliçe limiti ile 430.000,00 TL ile sınırlı olarak ödeme yapacağını, ancak arta kalan kısmın yerel mahkemede müştereken tahsiline karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, zira iç ilişkide kusurları oranında ödeme yapmak durumunda olsalar da daha az kusurlu olan müvekkilin, daha çok kusurlu olan karşı yanla aynı ödemeyi yapacak olmasının kabul edilemeyeceğini,

davacılara SGK tarafından rücuya tabi bir ödemenin yapılıp yapılmadığı veya gelir bağlanıp bağlanmadığının araştırılması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte, asıl alacağa ancak dava tarihinden itibaren yasal faize hükmedilebileceğini, hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Davalılar ... ve ... vekili istinaf dilekçesinde; müteveffa ...'in, davalı ...'un (şoförün) alkollü olduğunu bilerek aracına bindiğini, ayrıca müteveffanın da alkollü olduğunu, yapılan taşımanın da, hatır taşıması olduğunu, dolayısıyla müteveffanın müterafik kusuru ve hatır taşıması nedenleriyle asgari %20 oranında indirim yapılması gerekmekte olmasına rağmen kusur indirimi yapılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemekle beraber, faiz türünün yasal faiz olması gerekmekte iken ticari faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu,

olaya ilişkin ceza yargılamasının Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 26. Ceza Dairesinin 2023/774 esas sayılı dosyasında devam ettiğini, ceza dosyasının bekletici mesele yapılmamasının hukuka aykırı olduğunu, pasif dönem hesaplamasına esas alınan gelirin hatalı olduğunu, ücretle fiilen çalışanlara uygulanmak için getirilen asgari geçim indiriminin ücretli bir çalışmanın söz konusu olmadığı pasif dönem (devre) zararının hesaplanmasında dikkate alınmayacağını, davacı tarafın, 23.06.2023 tarihinde "ıslah harcı" yatırarak ıslah dilekçesi verdiğini, dolayısıyla tekrar ıslah dilekçesi verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, ayrıca ıslah değil de,

talep artırım olarak kabul edilse bile, HMK'nın 107. maddesinin gerekçesine göre, alacak belirli hale geldiğinde artırımın sadece bir kez yapılabileceğini, davacının 2.kez talep artırımında bulunduğunu, kusur raporuna karşı itiraz ettiklerini, reddedilen manevi tazminat yönünden nispi vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Dava, ölümlü trafik kazası nedeniyle, destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Müterafik kusur konusunda, zararın meydana gelmesinde veya artmasında mağdurun da kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur 6098 sayılı TBK'nın 52. maddesinde düzenlenmiştir. Mağdurun kusurunun zararın meydana gelmesinde başlıca etken olması halinde zarar verenin sorumluluğunun kalkması söz konusu olabileceği gibi, belirlenen kusura göre zarar ve ziyandan indirim yapılmasını da gerektirebilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir defi olmadığından bu yönde bir savunma olmasa dahi resen araştırılması ve tartışılması gerekmektedir.

Mahkemece, davacılar yakınının alkollü sürücünün aracına yolcu olarak binmesi nedeniyle zararın meydana gelmesinde/artmasında müterafık kusuru bulunup bulunmadığı hususunun tartışılması, müterafık kusuru bulunduğunun anlaşılması halinde hesaplanan tazminattan TBK'nın 52. maddesi uyarınca müterafik kusur indirimi yapılması gerekirken eksik inceleme ile hüküm kurulması isabetsizdir.

Somut olayda; dava devam ederken davacı ile davalı ... Sigorta Şirketinin 03/03/2023 tarihli sulh ve feragat anlaşmasını yaptıkları, bu anlaşmada vekalet ücreti talep edilmemesinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca sigorta vekili mahkemeye sunduğu 9/3/2023 tarihli dilekçesinde ücret-i vekalet talepleri olmadığını beyan etmiştir. Hal böyle olunca, davalı taraf yararına yargılama giderlerinden olan vekalet ücretine hükmedilmemesi gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir.

Davalı ... Sigorta A.Ş.'nin poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olmasına göre; hükmolunan tazminatın sigorta bedelini geçmesi halinde KTK’nın 96.maddesi ve Sigorta Genel Şartlarının B.2 maddesi 5. fıkrası gereğince, trafik sigortacısı hükmedilen miktara ilişkin yargılama giderleri ve vekalet ücretinin tamamından değil, sadece poliçe limitinin tazminat miktarına oranına göre sorumludur. Bu hususun gözetilmemesi isabetsiz olup, davalı sigorta şirketinin bu yöndeki istinaf sebepleri de yerinde bulunmuştur.

Ayrıca, SGK'ya müzekkere yazılarak kaza nedeniyle ödeme yapılıp yapılmadığı, gelir bağlanıp bağlanmadığı, bağlanmış ise rücuya tabi tutarının bildirilmesinin istenmesi gerekmektedir.

Yukarıda belirtilen hukuki ve fiili durumlar ışığında belirtilen ilkeler gözetilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, kaldırma sebebine göre sair istinaf sebeplerinin incelenmesine yer olmadığına, karar vermek gerekmiştir.