Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi E.2024/320 K.2024/529

Taraflar arasındaki tespit davasının yapılan yargılaması sonucunda, mahkemece, davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş Başkanlar Kurulu tarafından istinaf incelemesinin Dairemizce yapılmasına karar verilmiş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, 5174 sayılı yasanın 46.maddesine dayalı defter ve belgelerin incelenmesine izin verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece, "Davanın kabulüne, davacıya 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 46. maddesi gereğince davalıya ait 2021-2023 yıllarına ait ticari defter, alım-satıma ait e-fatura, e-arşiv ve kağıt faturaların incelenmesi için inceleme izni verilmesine" dair verilen karara karşı, davalı tarafından, yumurta ticareti yaptığı, yumurta üretimi ve saklanmasının koşulları olup bozulmaya elverişli ürün olduğu, bu niteliği ile yumurta üretiminin borsaya tabi olmadığı, buna rağmen daha önce defalarca kendisinden haksız tahsilat yapıldığı ileri sürülerek istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Gerek istinaf sebebi yapılan ve gerekse HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni nedeniyle res'en dikkate alınması gereken hususların incelenmesinde;

Hemen belirtilmelidir ki 5174 sayılı Yasanın uygulanmasına yönelik Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkındaki Yönetmeliğin, "Borsaya Tabi Maddeler" başlıklı 5/1 maddesi hükmüne göre, "...

Bakanlık değişen piyasa şartlarında, borsada yeterli arz ve talep bulunmayan veya ticari teamüllere göre borsalarda alım satıma konu olmayan malları genel olarak veya borsalar itibariyle borsaya tabi mallar arasından çıkarabilir, ticaret borsalarının, bölge ticaret borsalarının ve ürün ihtisas borsalarının kotasyonunda yer alacak veya almayacak ürünleri ve ... en az alım satım miktarlarını yeniden belirleyebilir ...

Borsalar tarafından yerinde ilan edilir." düzenlemesinin bulunduğu, yine aynı yönetmeliğin 15/1 maddesi hükmüne göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." düzenlemelerinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

O halde somut olayda dosya kapsamı, mevcut delil durumu, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu gereğince, davalı şirketin, borsa kotasyonuna tabi satışlarının tespiti amacıyla ticari defter ve belgelerinin incelenmesine izin verilmesinin istenmesi üzerine, mahkemece, davacı kurumun, üyesi olan davalı şirketin kotasyona tabi olan alım ve satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemeye yetkisi bulunduğu, hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceğine yönelik kabulünde bir isabetsizlik bulunmaması,

5174 sayılı Yasanın uygulanmasına yönelik Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkındaki Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olduğunun, ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "yumurta" ürününe yer verildiğinin açıkça anlaşılmış olması, aynı yönetmeliğin 15/1 maddesi hükmüne göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir.

Bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." düzenlemesine uygun olarak mahkemece karar verilmiş olması ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip