Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2023/294 K.2024/689

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonucunda mahkemece verilen karara karşı davacılar tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacılar, şirketlerinin oluşturduğu iş ortaklığı ile davalı idare arasında 20.07.2015 tarihinde hizmet sözleşmesi imzalandığını, taraflar arasındaki sözleşme yürürlükte iken davalı idare tarafından 26.02.2016 tarihli "sözleşmenin tasfiyesi" konulu mektup ile Ankara 17.İdare Mahkemesi kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda sözleşmenin 29.02.2016 tarihinde tasfiye edileceğinin bildirildiğini, 4735 sayılı Yasanın 24. maddesi ve taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 29. maddesinin son fıkrasında, "...İhale konusu işin sözleşme bedelinin %80’inden daha düşük bedel ile tamamlanacağının anlaşılması halinde ise,

yükleniciye yapmış olduğu gerçek giderler ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin %80’i ile sözleşme fiyatları ile yaptığı tutar arasındaki bedel farkının %5’i ödenir..." hükmünün bulunduğunu, idarenin sözleşmeyi feshi nedeniyle zarara uğradıklarını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere şimdilik 15.000,00 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.

Davalı, görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemeleri olduğunu, Yargıtay kararı ile Genel Müdürlüğün Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığına bağlı idari bir birim olduğunun benimsendiğini, 01.11.2018 tarihli duruşmada, açılan davayı kabul etmediklerini, davanın Kamu İhale Kurumu’na ihbar edilmesi gerektiğini bildirdiklerini, idarece yapılan feshin haksız olmadığını, iş eksilişinin bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, davacının Damga Vergisi Kanunu'nda yapılan düzenlemelere göre iade edilmesi mümkün olmayan tutarları kendi akidi olan davalı kurumdan talep edemeyeceği, öte yandan ihalenin iptal ediliş süreci gözönünde bulundurulduğunda davalı kurumun da tamamen kusurlu kabul edilmesinin mümkün olamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; karara karşı davacılar tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar, mahkemece, gerek damga vergisi ödemelerinin, gerekse sözleşmenin fesih-tasfiyesinin, 6728 sayılı Kanun'dan önce gerçekleşmiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davalı tarafça yapılan ihale sonucunda ve yine davalı tarafça alınan ihale kararının iptali neticesinde haksız biçimde damga vergisi ödemek zorunda kaldıklarını ve zarara uğradıklarını, daha önce aynı konuda davalı aleyhine açılan davaların kabulüne karar verildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini istemişlerdir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında imzalanan hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki esasa ilişkin uyuşmazlığın çözümünden önce, davada HMK'nın 355. maddesi gereğince kamu düzeni nedeniyle re'sen dikkate alınması gereken usule ilişkin aykırılıkların mevcut olup olmadığının tespiti gereklidir. Usule ilişkin aykırılıklar konusunda da öncelikli olarak ve mahkemece re'sen dikkate alınması gereken husus ise, mahkemenin görevli olup olmadığı sorunudur. Zira görev, kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınabileceği gibi, taraflarca da davanın her aşamasında ileri sürülebilir.

5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun 6. maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi gereğince, genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Asliye ticaret mahkemeleri ise özel mahkeme niteliğindedir.

01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nın 4. ve 5'inci maddelerinde ticari dava düzenlenmiş olup TTK'nın 4. maddesine göre bir davanın ticarî dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesince bakılacağı yönünde bir düzenleme bulunması (mutlak ticari dava olması) gereklidir.

Aynı Kanun'un 5'inci maddesinde ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği ve Asliye Hukuk Mahkemeleri ile Asliye Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişkinin de görev ilişkisi olduğu belirtilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş sayılan işin, diğeri için de ticarî iş sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira.

Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı ticarî iş esasına göre değil, ticarî işletme esasına göre belirlemiş olup işin ticarî nitelikte olması veya sayılması, davanın ticari dava olarak kabulü için yeterli değildir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; her ne kadar davacılar ticaret şirketi olup tacir iseler de, davalı tacir sıfatına haiz değildir. (Bkz. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 14.03.2018 gün, 2015/41092 Esas ve 2018/3087 Karar sayılı kararı ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 11.02.2017 gün, 2017/4941 Esas ve 2017/7107 Karar sayılı kararı) Bu durumda, tarafların sıfatına ve davanın niteliğine göre nispi ya da mutlak nitelikteki bir ticari dava söz konusu olmadığından, davada görevli mahkeme, Asliye Ticaret Mahkemesi değil, genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesidir. Bu nedenle davanın Asliye Hukuk Mahkemesince görülmesi gerekirken, Ticaret Mahkemesi tarafından işin esasının incelenerek hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırıdır.

O halde 6100 sayılı HMK’nın 353/1/a/3. maddesi gereğince, mahkemenin görevli olmadığı halde davaya bakmış olması karşısında, esas yönünden inceleme yapılmaksızın, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yargılamanın Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılması için dosyanın mahalline gönderilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · E-İmzalı E-İmzalı E-İmzalı E-İmzalı