Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2024/68 K.2024/1464

Taraflar arasındaki 5174 Sayılı Kanun'dan kaynaklanan defter inceleme izin talebine ilişkin davanın yapılan yargılaması sonucunda mahkemece verilen karara karşı davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi. Gereği görüşülüp düşünüldü.

Dava, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 46. maddesi ile Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler Ve Bu Maddelerin Alım Veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesi gereğince, davalı borsa üyesinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğinin denetlenmesi amacıyla, davalıya ait icari defter/evrak ve alın satım faturalarının incelenmesine izin verilmesi talebine ilişkindir.

Mahkemece, "davanın kabulü ile; davacıya 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesi gereğince davalıya ait 2017-2023 yılları ticari defter-evrak ve alım satıma ilişkin tüm faturaların incelenmesi için izin verilmesine" dair verilen karara karşı davalı tarafından; şirket bünyesinde bayilik sistemi bulunmadığı, tüm işlemlerin şirket nam ve hesabına yapıldığı, ürün satışı yapılan şubelerde çalışan personellerin de şirket ile hizmet sözleşmesi bulunduğu, farklı herhangi bir işletmeye toptan satış yapılmadığı,

zira toplu satış ile marketlere satış yapan ve ürün satan, borsaya tabi maddelerin en az miktarları üzerinde alım satım yapan firmaların tescil zorunluluğu bulunsa dahi; şirket bünyesinde toptan satış bulunmaması sebebiyle evrak ve kayıtlarının incelenmesinin hiçbir haklı gerekçesi bulunmadığı, mahkemece eksik inceleme ile karar verildiği ileri sürülerek istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Gerek istinaf sebebi yapılan ve gerekse HMK'nın 355. maddesine göre kamu düzeni nedeniyle resen dikkate alınması gereken hususların incelenmesinde;

5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 46. maddesinde, “Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidirler. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler. Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar, Birlik tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.” hükmü, yine Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler Ve Bu Maddelerin Alım Veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesinde de “Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir.” hükmü bulunmaktadır.

Davacı, söz konusu Kanun ve Yönetmelik hükmü gereğince, davalı borsa üyesinin 2017-2023 yıllarına ait ticari defter/evrak ve alım satım faturalarının incelenmesine izin verilmesi talebi ile iş bu davayı açmış olup, mahkemece "davanın kabulüne" dair verilen karara karşı davalı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Dosyanın incelenmesinde; davalının, Ankara Ticaret Borsası üyesi olduğu, davacı kurum tarafından, 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesi gereğince davalıya ait borsa tesciline tabi ürünlerin fatura ve kayıtlarının incelenmesi talep edilmiş ise de incelenemediği,

5174 sayılı Kanun'un 46. maddesi ve Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesi gereğince davacı kurumun, üyesi olan davalının alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemekle yetkili olduğu ve bu amaçla hakim kararı ile davalının ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceği anlaşılmakla, mahkemece "davanın kabulüne" dair verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır (Bkz.

Y.4.HD'nin, 25.12.2012, E. 2012/14828, K.2012/19943. T.23.10.2018, E.2016/8111, K.2018/6477 sayılı kararları)

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip