Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi E.2021/1973 K.2024/1084

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi. Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, aralarındaki ticari ilişki uyarınca müvekkili şirketin ... sattığı inşaat malzemelerini teslim ettiğini, bu borçlu vakfın sahibi olduğu bir kısım okulların 28/12/2018 tarih ve ... sayılı devir sözleşmesi ile tüm aktif ve pasifleri ile birlikte davalı ... Şti'ne devredildiğini, alacağının 111.848,92.-TL'sinin ödenmediğini, tahsili için davalı hakkında Antalya 10. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası üzerinden girişilen takibe itiraz edildiğini belirterek, itirazının iptaline ve tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkili ile dava dışı ..... arasındaki ilişkinin TBK.'nın 202 maddesi kapsamında ticari işletme devrine ilişkin olmayıp, TBK.nın 357 vd maddeleri kapsamında ticari işletme ürün kirasına bağlı kiracılık ilişkisi olduğunu, taraflar arasında mülkiyetin naklini doğuran bir sözleşme, bulunmadığını, kiraya verene ait marka, isim, unvan kullanım hakları ruhsatları, tüm demirbaş ve araçlarının kiralandığını, sözleşmenin 4. maddesinde sözleşmenin yenilenmemesi halinde kira sözleşmesine konu taşınmaz, araçlar, ruhsatlar, marka ve demirbaşların, aynen vakfa tesliminin kararlaştırıldığını, taşınmaz mülkiyetinin devre konu olmadığını,

söz konusu 28/12/2018 tarih ve ... yevmiye nolu devir sözleşmesinin iptali hakkında müvekkili tarafından açılacak davanın sonuçlanmasının beklenmesi gerektiğini, davacı ile vakıf arasındaki muvazaalı ilişkinin müvekkili şirketi etkilemeyeceğini belirterek davanın reddine ve tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda.

12/08/2020 tarihli bilirkişi raporuna göre, davacının ibraz edilen 2017 ve 2018 yılına ait ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, dava konusu alacağın dayanağı olan toplam bedeli 164.749,64.-TL olan faturaların dava dışı devreden vakıf adına borç olarak kaydedildiği, takip tarihi itibariyle 111.848,92.-TL bakiye alacağının olduğu; incelenen vakfa ait ticari defterlerde alacağın dayanağı olan faturaların davacı şirket adına kaydedildiği,

bu faturalara istinaden takip tarihi itibariyle davacıya 103.493,94TL.- borçlu gözüktüğü, farkın devreden vakfın ticari defterlerinde kayıtlı olup davacı defterlerinde kayıtlı olmayan 8.355,00.-TL tutarındaki ödeme kayıtlarından kaynaklandığı, ancak vakıf tarafından ödemeye dayanak herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığının anlaşıldığı; davalının usulüne uygun tutulan 2018 yılı ticari defterlerinde, alacağın dayanağı olan faturaların kayıtlı olmadığı;

davalının 24/08/2020 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesiyle söz konusu borçların devre konu olmayan üniversitenin borçlarından kaynaklandığını, 27/01/2021 tarihli dilekçesiyle de devir sözleşmesinin ticaret siciline tescil ve ilan edilmediği gibi herhangi bir bildirim de yapılmadığı için devredenin borcundan sorumlu olmadıklarını belirtmesine rağmen bu beyanının savunmanın genişletilmesi yasağına tabi olduğu için itibar edilmediği.

Vakıf tarafından Antalya 9. Noterliği'nin 28.12.2018 tarih, ... yevmiye nolu devir sözleşmesi ile davalıya ... , ... , ... , ... ve ...

Lisesinin borç ve alacakların vadesi gelmemiş olanlar da dahil olmak üzere devredildiği, TBK'nın 202. maddesi gereği işletmenin tüm aktif ve pasifleriyle devredildiği, sözleşmenin üçüncü kişiler lehine hüküm taşıyan sözleşme olduğu, bu nedenlerle davalının davacıya karşı devredilen işletmenin borçlarından dolayı sorumlu olduğu, dava dışı devredenden cari hesap alacağından dolayı bakiye 111.848,92.-TL ihtiyati haciz masrafı 125,40-TL, ihtiyati haciz vekalet ücreti 606,00.-TL olmak üzere toplam 112.580,32.-TL alacaklı olduğu,

davanın asıl alacağa ilişkin olduğu gerekçesiyle, takibin toplam 112.580,32.-TL alacak üzerinden kabulüne, likit olan alacağın %20’si oranında tazminatın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dışı vakıf tarafından müvekkili şirkete karşı Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esasında açılan davaya dayanak Antalya 9. Noterliği'nin 28.12.2018 tarih ve ... yevmiye nolu devir sözleşmesinin iptaline, geçersizliğine, hükümsüzlüğüne ilişkin davanın sonucunun beklenmemesinin doğru olmadığını.

TBK’nın 202 maddesine uygun olarak, işletme devrinin Ticaret Sicilinde tescil edilmediğini, Ticaret Sicil Gazetesinde de yayınlanmadığını, yapılan tescil ve ilan başvurusunun da sonuçsuz kaldığını, akabinde devir eden devrin ana unsuru olan taşınmazdaki hissesini devrettiğini, bu devre karşı da Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sırasına kayıtlı olarak yolsuz tescile dayalı tapu iptali ve tescili davası açıldığını, vakfın kötüniyetli olduğunun mahkemece gözetilmediğini; davacı şirketin, alacağın devredilen işletmeye ait olduğunu, devrin kendisine ihbar edildiğini, devrin tescil ve ilan edildiğini ispat edemediği halde borçtan müvekkilinin sorumlu tutulmasının doğru olmadığını, kaldı ki bu borcun da devir sözleşmesi kapsamı dışında kalan ... ait bir borç olduğu için müvekkili şirketin sorumlu tutulamayacağını;

diğer borçlu Vakıf namına ... tarafından takip dosyasına yapılan 59.966,88 TL ödeme üzerine hacizlerin fek edilmiş olması karşısında, mahkemece borcun haricen tahsil edildiği, takibin muvazaalı olarak müvekkili yönünden devam ettirildiğini değerlendirmemesinin doğru olmadığını; müvekkili şirketin, davacı şirket ile vakıf arasındaki ticari ilişikiyi bilmemesine ve müvekkili yönünden alacağın likit olmamasına rağmen müvekkili aleyhine tazminata hükmedilmesinin doğru olmadığını belirterek, kararın kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine iadesine aksi halde davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevabında, davalının, ilk derece mahkemesinde devir sözleşmesinin iptaline yönelik dava ikame ettiğinden bahsetmediği, bunun bekletici mesele yapılmasını istemediği, iddia edilenin aksine borcun tamamının ödenmemiş olması sebebiyle icra müdürlüğünce hacizlerin de kaldırılmadığını belirterek, istinafın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, itirazın iptaline ilişkindir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davalının bir ticari işletmeyi devraldığını alacaklılara bildirmediği için bu işletmenin borçlarından sorumlu olmayacağına ilişkin istinafı, devre konu işletmelere ait borçların devir sözleşmesi ile birlikte devralana intikal edeceğinden yerinde bulunmamıştır.

TBK'nın 202/1. maddesi "Bir malvarlığını veya bir işletmeyi aktif ve pasifleri ile birlikte devralan, bunu alacaklılara bildirdiği veya ticari işletmeler için Ticaret Sicili Gazetesinde, diğerleri için Türkiye genelinde dağıtımı yapılan gazetelerden birinde yayımlanacak ilanla duyurduğu tarihten başlayarak, onlara karşı malvarlığındaki veya işletmedeki borçlardan sorumlu olur." şeklindedir.

Burada devre konu olan borç devredilen işletmenin borcu olup devredenin tüm borçları değildir. İlk Derece Mahkemesi ise, davacı şirket ve vakıf defterleri üzerinde yaptırdığı inceleme üzerine davacının takibe konu ettiği alacak miktarını belirleyerek bu belirleme doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Belirleme yapılırken bu borçların devre konu işletmelerin borçları olup olmadığı üzerinde durulmaması hatalı olmuştur.

Mahkemenin, davalının 24/08/2020 tarihli bilirkişi raporuna itiraz dilekçesiyle söz konusu borçların devre konu olmayan üniversitenin borçlarından kaynaklandığı yönündeki itirazının savunmanın genişletilmesi mahiyetinde bulunması da hatalı olmuştur. Zira işin mahiyeti gereği davacı ancak vakfın davalı tarafından devralınan ticari işletmelerinin borçlarını davalıdan talep edebilecek bunun dışındaki bir işletmenin borçlarından davalı devralan sorumlu tutulamayacaktır.

Davacı her ne kadar İlk Derece Mahkemesindeki yargılama sırasında sorumluluğuna dayanak sözleşmenin hükümsüzlüğüne ilişkin bir dava açıldığı iddiasında bulunarak bu davanın bekletici mesele yapılmasını talep etmemiş ise de Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esasında görülen bu dava sonunda dosya istinaf aşamasında ise de yapılan incelemesinde devir sözleşmesinin yok hükmünde olduğuna karar verildiğinin anlaşılması karşısında bu davanın sonucunun beklenmesi gerektiği açıktır.

İİK'nın 67. maddesi gereğince davalının itirazında haksız bulunması üzerine aleyhinde tazminata hükmedilebilmesi için alacağın likit olması gerektiği açıktır. Alacağın likit olmasından anlaşılması gereken ise sadece alacağın belirli olması değil itiraz eden borçlu yönünden de miktarının kesin olarak bilinebilir olmasıdır. Somut olayda davalı borçlu takibe konu alacağın dayanağı olduğu ticari ilişkinin tarafın olmadığından alacağın davalı yönünden likit olduğundan söz etmek mümkün değildir. Bu sebeple davanın kabulü üzerine mahkemece davalı aleyhinde tazminata hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Yine borcun vakıf tarafından ödenip ödenmediği üzerinde durulmaması da hatalı olmuştur.

Buna göre mahkemece yapılması gereken iş; dava konusu takibe dayanak borcun dava dışı vakıf tarafından ödenip ödenmediği ve ödenmiş ise ne kadarının ödendiğinin araştırılması, yapılmış bir ödeme varsa bunun gözetilmesi; yine davaya konu alacaktan davalının sorumlu tutulmasına ilişkin sözleşmenin hükümsüzlüğü talebiyle açılan davanın sonucunun beklenmesi, bu davanın kesin olarak reddedilmesi halinde, takibe konu alacağın devre konu işletmeler için yapılan harcamalara ilişkin olup olmadığı üzerinde durularak bu konudaki taraf delillerinin toplanması suretiyle gereken kararın verilmesidir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

...